Bałucki, Michał Za chlebem (Góralu, czy ci nie żal...) Sekuła, Aleksandra Niedziałkowska, Marta Fundacja Nowoczesna Polska Pozytywizm Liryka Pieśń Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Śląską z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BŚ. http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/za-chlebem Wiązanka pieśni Polskich, Kraków 1905 Domena publiczna - Michał Bałucki zm. 1901 1972 xml text text 2010-11-25 polObyczajowe i romanse https://redakcja.wolnelektury.pl/media/cover/use/7146.jpg Góral z kobzą na tle krajobrazu, Gustaw Pillati (1874-1931), domena publiczna http://redakcja.wolnelektury.pl/cover/image/7146/ DCA FS.DL-PL 1DTP 3MN Wiersz Michała Bałuckiego Za chlebem funkcjonuje obecnie jako jedna z najpopularniejszych pieśni biesiadnych pod tytułem Góralu, czy ci nie żal, stanowiącym pierwszy wers (incipit) utworu. Tekst utworu powstał w więzieniu św. Michała, w którym Bałucki odsiadywał kilkumiesięczny wyrok za wichrzycielstwo (tj. udział w konspiracji związanej z powstaniem styczniowym). Towarzyszem autora był góral bardzo głęboko przeżywający rozłąkę z rodzinną okolicą. Jego sytuacja zainspirowała pisarza do stworzenia tekstu opisującego podobną niedolę. Muzykę do wiersza skomponował Władysław Żeleński lub, według innych źródeł, Michał Świerzyński. Michał Bałucki, autor wiersza Za chlebem, to jeden z najsłynniejszych twórców okresu pozytywizmu. Znany przede wszystkim jako powieściopisarz i komediopisarz, był również publicystą. W twórczości prozatorskiej odwoływał się do tradycji powstańczych, a także propagował idee pozytywizmu, jako autor utworów scenicznych nawiązywał do obyczajowo-komediowego stylu Aleksandra Fredry; do jego najsłynniejszych tekstów należą sztuki: Dom otwarty i Grube ryby. Michał Bałucki Za chlebem (Góralu, czy ci nie żal...) Góry, OjczyznaGóralu, czy ci nie żal/ Odchodzić od stron ojczystych,/ Świerkowych lasów i hal/ I tych potoków przejrzystych./ Góralu, czy ci nie żal?/ Góralu, wróć się do hal! Bieda, Chleb, EmigrantGóral na góry spozieraspozierać (gw.) --- patrzeć./ I łzy rękawem ociera:/ I góry porzucić trzeba.../ Dla chleba, panie, dla chleba!/ Góralu, czy ci nie żal?/ Góralu, wróć się do hal! Góralu, wróć się do hal!/ W chatach zostali ojcowie;/ Gdy pójdziesz od nich henhen --- daleko. w dal,/ Cóż z nimi będzie? ach, kto wie?/ Góralu, czy ci nie żal?/ Góralu, wróć się do hal! A góral jak dziecko płacze:/ Może już ich nie zobaczę!/ I starych porzucić trzeba.../ Dla chleba, panie, dla chleba!/ Góralu, czy ci nie żal?/ Góralu, wróć się do hal! MatkaGóralu, nie odchodź, nie!/ Na wzgórku u męki Boskieju męki Boskiej --- tj. pod figurą ukrzyżowanego Chrystusa.,/ Tam matka twa płacze ciępłakać kogoś --- płakać za kimś, opłakiwać kogoś.:/ Uschnie z tęsknoty i troski.../ Góralu, czy ci nie żal?/ Góralu, wróć się do hal! On zwiesił głowę i wzdycha:/ Oj! dolaż moja! --- rzekł z cicha./ I matkę porzucić trzeba.../ Dla chleba, panie, dla chleba!/ Góralu! żal mi cię! żal!/ Góralu, wróć się do hal! Góralu, żal mi cię, żal!/ I poszedł z grabkami, z kosą,/ I poszedł z gór swoich w dal.../ W guńceguńka --- wierzchnie okrycie męskie noszone przez górali z Podhala. starganej szedł boso.../ Góralu, żal mi cię, żal!/ Góralu, wróć znów do hal!