Kasprowicz, Jan Szlakiem symplońskiej drogi http://www.wolnelektury.pl/katalog/lektura/z-wichrow-i-hal-z-alp Sekuła, Aleksandra Sutkowska, Olga Fundacja Nowoczesna Polska Modernizm Liryka Wiersz Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Narodową z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BN. http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/z-wichrow-i-hal-z-alp-szlakiem-symplonskiej-drogi http://polona.pl/item/494421/3/ Jan Kasprowicz, Krzak dzikiej róży, Towarzystwo Wydawnicze, Lwów, 1898 Domena publiczna - Jan Kasprowicz zm. 1926 1997 xml text text 2008-12-29 pol https://redakcja.wolnelektury.pl/media/cover/use/6764.jpg "Z Alp" - krajobraz górski z potokiem, Marian Wawrzeniecki (1863-1943), domena publiczna http://redakcja.wolnelektury.pl/cover/image/6764 Jan Kasprowicz Z wichrów i hal, Z Alp Szlakiem symplońskiej drogi I Szlakiem symplońskiejsymplońska --- właśc. Simplońskiej, od: Simplon nazwy przełęczy w Alpach szwajcarskich. drogi,/ po żwirów siwej wstędze,/ Snującej się krawędzią/ przepastnych, stromych ścian,/ Płomienny rozlew słońca/ w łyskliwej swej potędze/ Pod stopy się nam ściele,/ jak dywan, srebrem tkań. Góra, Przywódca, Wizja, WojnaNad nami Mont' Leone,/ w iskrzystą strojny przędzę,/ Majestatycznie władnie,/ niby cesarski pan,/ Co imię swe na wieki/ zapisał w bytów księdze,/ Opancerzony grozą,/ blaskami chwały zlan. Jest--li w nim ludzkie życie,/ w tym dumnym Mont' Leone,/ Zaklęte czarów mocą/ w rozsiadły kolos skał,/ Że tak spogląda na nas,/ jakby nas przygnieść chciał? Jest--li w nim ludzkie życie,/ że tak w wędrowców stronę/ Szle po wierzchołkach lasów/ dreszcz wlewający szum,/ Jak echo zbrojnych dum? II Źrenice mgłą zachodzą,/ w ten straszny szczyt wpatrzone:/ To nie kopuła śniegu,/ to już nie martwy głaz ---/ Jak tytan, świat walący,/ ruszył się Mont' Leone,/ A za nim płynną rzeką/ ciemny się ruszył las. Na czole spochmurniałem/ zwycięzcy ma koronę;/ Rubiny krwi w niej błyszczą/ słonecznych tęczą kras,/ i skrzydła lśnią u ramion,/ rozwarte, rozpierzone,/ Nad legią, co zalała/ symplońskiej drogi pas... Powiewa szmat proporców,/ radosne grzmią fanfary;/ Wojenna nuta płynie/ na kształt dźwięczących fal/ Z mosiężnych surmsurma --- instrument dęty (rodzaj trabki) używany w wojsku w dawnej Polsce, szczególnie by dać sygnał do natarcia. klangoremklangor --- donośny, charakterystyczny dźwięk wydawany przez żurawie./ w błękitną płynie dal. Sam tylko wódz milczący;/ utopił wzrok w bezmiary/ I sunie, zadumany,/ na czele wiernych sług/ Ten bitew wielki bóg... III Dlaczego w nim źreniczne/ przygasły dzisiaj żary?/ Wesele jego wojów/ dlaczego ma w nim grób?/ Wszakże podważył ziemię,/ porządek zburzył stary,/ Połowę świata rzucił/ do swych kamiennych stóp! Wszak spieszy jego pycha/ po świeże znów ofiary?/ Z pożogi i posoki/ wyniesie świeży łup!/ Wszak pić on dziś nie idzie/ z hańby piołunnej czary,/ Lecz z sławą promienistą/ wieczny zawierać ślub?... Rycerski duch ludzkości,/ który zapładniał wieki,/ Który sam jeden stawiał/ i walił kościół swój,/ W nim znalazł znów wcielenie,/ wystąpił w nim na bój... Więc czemu, gdy tak w przestwór/ zapatrzył się daleki,/ Nie uśmiech go rozjaśnia,/ lecz smutku mrok swą dłoń/ Kładzie na jego skroń?... IV Grzmi, huczy tłum wojenny,/ jak huczą grzmiące rzeki,/ Kaskadą spadające/ z szczytów symplońskich gór;/ Sam tylko wódz oniemiał,/ rozwarłszy dwie powieki/ Nad szklaną ócz martwotą,/ jak konający tur. Czyżby przeczuwał dzisiaj,/ że nowe krwi rozcieki/ Przemienia w żal i jęki/ ten tryumfalny chór?/ Że świat spod jego groźnej/ wyrywa się opieki,/ Że ludom gdzieś prześwieca/ innego bytu wzór? Że inny duch ogłosi/ ludzkości swe orędzie,/ Nie ten, co w ręku dzierży/ rozpłomieniony miecz;/ Że imię jego: Miłość,/ a hasło: ,,koj i lecz"!... Że ludzkość, pobratana,/ okalać już nie będzie/ Światłością swojej glorii,/ jak za ginących dni,/ Siewaczy łun i krwi? V Raz jeszcze on narodom/ narzuci się na sędzię,/ By rozciąć węzeł dziejów/ przy huku dział i kul;/ Raz jeszcze w swym pochodzie,/ w szalonych burz rozpędzie,/ Zdruzgocze miast bramice,/ stratuje zasiew pól. Raz jeszcze spieszy k'niemu,/ na krwawej szukać grzędzie/ Wrzosów ze zbawczym miodem/ zgnębionych rojny ul./ A potem --- czyż przeczuwa,/ że mrok już sieć swą przędzie,/ Że padnie w niej, jak nędzarz,/ ten wszechpotężny król? Zapatrzył się bóg wojny/ w dalekie gdzieś przestwory.../ To nie słoneczne blaski!/ To jakby chmurny śnieg!/ A środkiem straszna rzeka/ znaczy swój zmarzły bieg. A tylko tam, gdzie zmierzchy/ swe mgławe kreślą ---tory,/ Jak gdyby --- nie dla niego! ---/ jęły się płonić już/ Przebłyski nowych zórz!... VI W powietrzu się rozwiały/ dzwoniących surm klangory/ Rozwiały się na zawsze.../ Darmo wytężasz słuch.../ Na darmo wzrok wytężasz:/ Tłum zginął różnowzory/ I wódz się w mgłę rozpłynął,/ co wiódł ten zbrojny ruch. W ciała wędrowców wrócił/ duch, do rozmarzeń skory,/ Urokiem chwał umarłych/ tak przepojony duch.../ I tylko Mont' Leone,/ owity w ciemne bory,/ Skrzy się w promieniach słońca,/ w śnieżysty strojny puch. W dali Aletschu wstęga,/ w sinawe ścięta lody;/ Naokół pasma szczytów/ drzemią w błękitnych mgłach;/ Nad nimi strop niebieski/ rozpiął lazurów dach. Z gardzieli skalnych lecą/ siklawicsiklawica --- wodospad (w gwarze góralskiej). huczne wody,/ A przy nich cicho szepce/ w roztęskniający wtór/ Szumny symploński bór.