Wyspiański, Stanisław Nad Morskiem Okiem Dug, Katarzyna Kowska, Karolina Rawska, Aneta Niedziałkowska, Marta Choromańska, Paulina Fundacja Nowoczesna Polska Modernizm Liryka Wiersz Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez fundację Nowoczesna Polska z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów Łukasza Jachowicza. Utwór powstał w ramach "Planu współpracy z Polonią i Polakami za granicą w 2014 roku" realizowanego za pośrednictwem MSZ w roku 2014. Zezwala się na dowolne wykorzystanie utworu, pod warunkiem zachowania ww. informacji, w tym informacji o stosowanej licencji, o posiadaczach praw oraz o "Planie współpracy z Polonią i Polakami za granicą w 2014 r.". http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/wyspianski-nad-morskiem-okiem Młoda Polska. Wybór poezyj, oprac. Tadeusz Boy-Żeleński, wyd. drugie, Wydawnictwo Zakładu Narodowego imienia Ossolińskich, Wrocław 1947. Domena publiczna - Stanisław Wyspiański zm. 1907 1978 xml text text 2013-01-14 polhttps://redakcja.wolnelektury.pl/media/cover/use/7504.jpg Morskie Oko, Jan Nepomucen Głowacki, domena publiczna http://redakcja.wolnelektury.pl/cover/image/7504/ DCC 3MP 1DTP Uwspółcześnionie: interpunkcji: papier zaczernia się, --- rękopis puchnie... -> papier zaczernia się --- rękopis puchnie... fleksji: Nad Morskiem Okiem -> Nad Morskim Okiem * Zachowano oryginalną pisownię tytułu oraz wyrazy pisane wielką literą ze względu na wartość emocjonalną: Zórz, Słońc (pisownia wielką literą dotyczyła tylko zórz i słońca nad Morskim Okiem). Stanisław Wyspiański Nad Morskiem OkiemMorskiem Okiem --- dziś popr.: Morskim Okiem. Zachowano pisownię tytułu z oryginalnego wydania. Do Tadeusza EstreicheraTadeusz Estreicher (1871--1952) --- profesor chemii, zajmował się badaniami w dziedzinie niskich temperatur, skonstruował urządzenie do skraplania wodoru.Do Tadeusza Estreichera --- Tadeusz Estreicher otrzymał ten wiersz od Wyspiańskiego listownie i opublikował go w dzienniku ,,Czas" nr 296 z 24 grudnia 1907 r. wraz z następującym objaśnieniem: ,,Na kilka dni przed Bożym Narodzeniem r. 1904 byłem w Zakopanem wraz z prof. Wyczółkowskim, i dn. 21 grudnia wysłaliśmy do Wyspiańskiego ze schroniska Burego nad Morskim Okiem kartkę widokową z życzeniami Wesołych Świąt. W dwa dni wróciłem do Krakowa, a w dzień Bożego Narodzenia otrzymałem, jako odpowiedź, wiersz, który przesyłam. Dla objaśnienia niektórych aluzji dodam, że z pracowni Wyspiańskiego przy ulicy Krowoderskiej nr. 157 rozciągał się widok w kierunku kopca Kościuszki i Bielan, widok, znany z szeregu jego krajobrazów pastelowych. Wyspiański pisywał stale piórem gęsim, nie zrażając się jego skrzypieniem, o czym z nim poprzednio rozmawiałem; rękopis ,,puchnący" w robocie, to studium o Hamlecie i pisany równocześnie Powrót Odyssa, który wedle jego planu miał być drugim dramatem, środkowym, trylogii o Odysseuszu; nie wiem, czy z tej trylogii, której plan mi wówczas opowiadał, pozostało co w spuściźnie rekopiśmiennej. Wreszcie co się tyczy wewnętrznego urządzenia pracowni Wyspiańskiego, to stół, na którym pisał, był przykryty czerwonym suknem, a cały pokój, wraz z sufitem, był pomalowany na jednostajny, ultramarynowy kolor." Góry, WiatrNad Morskim Okiem! --- jakże ci zazdroszczę,/ że tam stoicie w zimnie, ostrym wichrze,/ w powietrzu świeżych barw --- gdy ja tu poszczę,/ patrząc na kurhankurhan --- mogiła w kształcie kopca, góry. w sinej mgle --- za szybą./ Cisza, PoetaI dnie przechodzą ciche --- coraz cichsze,/ chyba, że myśl jak wichrwichr (poet.) --- wicher, silny wiatr., przeleci nad sadybąsadyba --- miejsce, w którym się mieszka, siedlisko, siedziba.,/ napełni pokój szum --- i naraz zgłuchnie ---/ a potem cisza znów --- i pióro skrzypi,/ (gdyż niepoprawnie gęsim piszę piórem),/ papier zaczernia się --- rękopis puchnie.../ Natura, NieboTy masz tam jasność Zórz! i skały murem!/ Tu ledwo chmurki przemkną ubożuchnie/ ponad bielański las ku BronowicomBronowice --- ulubiona przez malarzy wieś pod Krakowem, gdzie mieszkał stale Włodzimierz Tetmajer --- ożeniony z bronowiczanką --- i gdzie odbyło się wesele Rydla z siostrą Tetmajerowej..../ Ty masz tam przestwór Słońc --- i wiew ku licom/ i patrzysz, jak tam śnieg się wgryza sznurem/ w szczeliny, wręby skał w głazów ogromie./ Słońce, Dom, Światło--- Ja tu nad moim schylony stolikiem,/ ja mam tu także słońca promień w domie/ na stół rzucony na sukno czerwone,/ i błękit ciemny ten nad tym promykiem,/ namalowany (metr cztery koronykorona --- jednostka monetarna w Austrii (do 1925 r.), wartości franka szwajcarskiego.).../ WspomnieniaA ty masz prawdziwy nad głową rzucony./ Patrz się! --- nie będziesz widział tego potem!/ Patrz się! --- opowiesz mi to --- za powrotem... Dnia 24. grudnia 1904.