Witowski, Gerard Pustelnik z Krakowskiego Przedmieścia, czyli charaktery ludzi i obyczajów text Sekuła, Elżbieta Kopeć-Gryz, Aleksandra Choromańska, Paulina 2022-12-15 1908 Fundacja Nowoczesna Polska pol Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego. Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Narodową w Warszawie z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów Biblioteki. Gerard Witowski, felietony "Pustelnik z Krakowskiego Przedmieścia", Gazeta Warszawska, no I-VII, 1816. http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/witowski-pustelnik-z-krakowskiego-przedmiescia Domena publiczna - Gerard Witowski zm. 1908 Romantyzm Epika Felieton http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/witowski-do-czytelnika http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/witowski-list-do-redaktora http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/witowski-wstep/ http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/witowski-kolumny/ http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/witowski-historia-pustelnika http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/witowski-loteria/ http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/witowski-bielany/ Literatura faktu, reportaże, biografie https://redakcja.wolnelektury.pl/media/cover/use/7249.jpg Warszawa. Krakowskie Przedmieście., Karol Beyer (1818-1877), domena publiczna http://redakcja.wolnelektury.pl/cover/image/7249/ https://wolnelektury.pl/media/book/pdf/witowski-pustelnik-z-krakowskiego-przedmiescia.pdf ISBN-978-83-288-6879-3 ISBN application/pdf https://wolnelektury.pl/media/book/epub/witowski-pustelnik-z-krakowskiego-przedmiescia.epub ISBN-978-83-288-6880-9 ISBN application/epub+zip https://wolnelektury.pl/media/book/mobi/witowski-pustelnik-z-krakowskiego-przedmiescia.mobi ISBN-978-83-288-6881-6 ISBN application/x-mobipocket-ebook DNC NHTB DNP Gerard Maurycy Witowski, pierwszy polski felietonista, stanowił wzór dla późniejszych poczynań Bolesława Prusa, zarówno jako autora Kronik tygodniowych, jak również portrecisty miasta i jego mieszkańców w Lalce. W publikowanych w ,,Gazecie Warszawskiej" w latach 1816--1821 felietonach, kryjąc się za fikcyjną postacią mieszkającego samotnie na Krakowskim Przedmieściu staruszka --- tytułowego ,,Pustelnika", Witowski zapisywał obserwacje dotyczące życia ówczesnej Warszawy. W czasach saskich i stanisławowskich stolica kraju przeżywała okres intensywnego rozwoju. Powstawały nowe budynki, ogrody, kawiarnie, miejsca chętnie odwiedzane przez mieszkańców, kształtowały się zwyczaje warszawiaków. Obrazki miejsc, w których ,,się bywa" (np. w sklepach pod kolumnami czy w lasku na Bielanach) oraz scenki rodzajowe i opisy wydarzeń, którymi żyje miasto (np. loteria), to treść zbioru Pustelnik z Krakowskiego Przedmieścia, czyli charaktery ludzi i obyczajów. Punktem odniesienia dla Gerarda Witowskiego był francuski cykl autorstwa paryskiego publicysty Victora Etienne'a Jouy'a, kryjącego się pod pseudonimem Pustelnik Paryski, który z kolei korzystał ze wzoru angielskiego, tj. serii artykułów publikowanych w ,,Spectatorze", dzienniku Josepha Addisona i Richarda Steela. Tego typu obserwacje obyczajowe stanowiły najwyraźniej znak epoki i popularną rozrywkę. Jednakże publicystyka Witowskiego stanowi ważny dokument nie tylko dla warsawianistów czy kulturoznawców. Publicystyka Witowskiego stanowi jedno ze źródeł mitu Warszawy jako ,,Paryża północy": Bielany są porównywane do Lasku Bulońskiego, a wiodąca do nich trasa marymoncka do Longchamp, sklepy pod kolumnami (w miejscu dzisiejszego Teatru Wielkiego) to ,,nasz" Palais-Royal itd. Ponadto obserwujemy w opowiastkach Pustelnika życie śmietanki towarzyskiej, wyższych sfer Warszawy w okresie zaborów, pod berłem carskim --- a jest to życie bujne, swobodne i beztroskie (jeszcze egzystencji elit nie zaburzyło młode pokolenie powstaniem listopadowym i nawet do procesu filomatów w 1824 roku jest daleko, Towarzystwo Filomatów zawiąże się w Wilnie dopiero w 1817 roku). Miejsca i wydarzenia są prawdziwe, postacie natomiast stanowią typy ludzkie --- łącznie z samym narratorem. Gerard Witowski, pisząc swoje teksty jako ,,Pustelnik z Krakowskiego Przedmieścia" nie był bowiem wcale ,,staruszkiem", licząc sobie zaledwie 29 lat. W felietonie z 17 kwietnia 1816 roku zatytułowanym Historia Pustelnika pisze, że urodził się na Podlasiu 15 maja 1745 roku, opisuje swe podróże po Europie, zaś w felietonie Kolumny z 2 kwietnia wspomina, że ożenił się w 1774 roku. Można sądzić, że Witowski konstruuje życiorys i typ swego narratora (który żył w Polsce pod rządami pięciu królów), składając w jedno prawdopodobnie doświadczenia swego ojca i własne. Daje mu to niejako naturalne prawo do pewnego dystansu, gadulstwa, moralizatorstwa i krytyki.