Korab-Brzozowski, Wincenty Węglem smutku i zgryzoty Boy-Żeleński, Tadeusz Sekuła, Aleksandra Dubielecka, Paulina Rawska, Aneta Modrzejewski, Emanuel Fundacja Nowoczesna Polska Modernizm Liryka Wiersz Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez fundację Nowoczesna Polska z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów Łukasza Jachowicza. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/wincenty-korab-brzozowski-weglem-smutku-i-zgryzoty/ Młoda Polska. Wybór poezyj, oprac. Tadeusz Boy-Żeleński, wyd. drugie, Wydawnictwo Zakładu Narodowego imienia Ossolińskich, Wrocław 1947. Domena publiczna - Wincenty Brzozowski zm. 1941 2012 xml text text 2014-01-15 pol http://redakcja.wolnelektury.pl/media/cover/image/15664123112_ae967cd551_h.jpg Birds of a Feather..., Anne Worner, CC BY 2.0 http://redakcja.wolnelektury.pl/cover/image/3637 Poezja DCA 1DTP 3MN Wincenty Korab-Brzozowski Węglem smutku i zgryzoty II Nad szmerem strumieni/ Skonały niezabudki;/ W łanach zbóż --- bławaty;/ W mrocznych lasów zieleni ---/ Białe smutki/ Konwalii./ A Zachód wieczorny się pali/ W ogrodzie, kędykędy (daw.) --- gdzie; por. dokąd. lilia czysta/ W rezygnacyi ---/ Swoje pierścienie obwija,/ Żałobna i promienista... Zachód wieczorny się pali/ I nie będzie księżyca i gwiazd na firmamencie:/ Ogień Zachodu i zmierzchy,/ W jakimś szalonym zamęcie/ Pokryją kirem drzew wierzchy ---/ I będą cyprysy;/ Ubiorą w szkarłaty/ Kwiaty ---/ I będą róże;/ Spadną tumanem krwi, legną w popiele ---/ I będą maki;/ I, dziwnym czarem ich ---/ Asfodeleasfodel --- także: złotogłów a. złotowłos; drobnokwiatowa bylina należąca do liliowych, pochodząca z rejonu wybrzeży Morza Śródziemnego; w staroż. Grecji asfodel był związany ze światem umarłych (w mit. gr. asfodele rosły w Hadesie, nad brzegami Styksu), sadzono go na cmentarzach.! III Żadna z mych pieśni nie dobiegnie końca:/ Ogród mój więdnie bez promieni słońca,/ I oto idę, z bólem na dnie czaszki,/ Po chłodnych ścieżkach, gdzie, jak złote blaszki,/ Szeleszczą liście. Czasem, skądś z ustroni,/ Powionie zapach, lecz to echo woni,/ Subtelne de profundisde profundis (łac.) --- z głębokości; z otchłani. późnych kwiatów:/ Nie masz jaśminów już, ni róż szkarłatów!/ Niekiedy na gałęzi nagiej drzewa/ Jakiś usiędzie ptak, krótko zaśpiewa/ I odlatuje... Jak puste gospody/ Chylą się drzewa, na wybrzeżu wody./ A serce bije, dusza tęskni --- za czem?/ Wodotrysk zrywa się i spada z płaczem.../ Szlachetne oczy, które zachwycała/ Jasnoróżowa biel żywego ciała,/ Spojrzenia teraz zamieniają z ParkąParka (mit. rzym.) --- bogini przeznaczenia; odpowiedniczka jednej z Mojr w mit. gr.: Kloto, Lachesis i Antropos, które przędły i przecinały nić ludzkiego życia..../ Oh! jak miłości czas przeminął szparko!/ Z złamaną strzałą ErosEros (mit. gr.) --- bóg miłości, przedstawiany jako pulchne dziecko z łukiem i strzałami; odpowiednik Amora w mit. rzym., wyczerpany,/ Leży u zimnych stóp jałowej DianyDiana (mit. rzym.) --- dziewicza bogini łowów, lasów, gór i księżyca, opiekunka kobiet; odpowiednik Artemidy w mit. gr../ Niebo się krwawi na krańcach zachodu;/ Mroki ogarną wnet obszar ogrodu ---/ I oto dążę, gdzie mnie nikt nie czeka,/ Wlokąc za sobą smutny cień --- Człowieka. VIII RozstanieA więc na zawsze żegnasz mię? To dobrze./ Pokój niech będzie z tobą, piękna pani./ Czy z tobą rozstać się boleśnie rani?/ Z żyjących jestem: wszystko zniosę chrobrzechrobrze (daw.) --- odważnie, dzielnie.. Oto jest pierścień, odbierz. Kamień złoty/ Jak lustro w ramie srebrzystej majaczy;/ Oto są listy, mówiące inaczej/ Niźli twe usta... Stylistyczne zwroty. Nie szydzę, pani. Wierzyłem niezłomnie/ W wszystkie twe słowa: «Kochaj mnie wieczyście!/ Wiosna! Na drzewach, patrz, pachnące liście!/ Wiatr szumi! Słońce świeci! O, pójdź do mnie!» Lecz nim odejdziesz, pozwól, w twoje oczy/ Raz jeszcze spojrzę. Ich czarem spowity,/ Mówiłem zawsze: «Żywe chryzolitychryzolit --- inaczej: forsteryt; rodzaj półszlachetnego kamienia należącego do oliwinów; krzemian magnezu, półprzezroczysty a. przezroczysty, zielono-żółty.,/ Lśniące w głębinach miłosnej roztoczy...». Lecz nim odejdziesz, pozwól, niech popieszczę/ Twoje przesłodkie, rytmiczne kolana,/ Niechaj zmysłowe zaśpiewam hosana!/ Na twoim łonie, gdzie jest blask i dreszcze! I myśleć, że tam jakieś bezimieńce/ Wtargną do twojej piękności świątyni,/ I pośród tłumu, tej ducha pustyni,/ Zgasną na twoim czole --- moje wieńce!... O, żegnaj, żegnaj! Odsunę wrzeciądze,/ Otworzę wrota serca, gdzie, wśród mgławic/ Szumnej purpury, lśnią pęki błyskawic/ I w harfę życia dzwonią moje żądze! Odejdź! Ostrożnie! Zapalę płomienie,/ Bo ciemność nocy głęboko się szerzy ---/ A ty w dół idąc ze szczytów mej wieży,/ Potknąć się możesz i runąć w bezdeniebezdeń --- otchłań.... XI Dziś jak i wczoraj, przeminął czas smutnie,/ Jałowo, niby pusty wiatr jesienny,/ Co wonny ogród obdziera okrutnie. A stan goryczy ten trwa, wciąż niezmienny,/ Od dawien dawna już!... Jestem w żałobie.../ I oto piszę wyraz «Bezimienny» Na progu życia swego jak na grobie. XIII Mówiłem ciągle: Jutro zrobię ---/ Ale dotychczas nie zrobiłem.../ Bezdomnym będę nawet w grobie,/ A życia jasny dom --- straciłem... XV Może dzwoniono, a ja nie słyszałem?/ Może wołano, a ja byłem we śnie?/ A na żywota tle opustoszałem/ Widnieje napis, płonący boleśnie:/ Może dzwoniono? lecz nie usłyszałem.../ Może wołano? a ja byłem we śnie... XVII Ja uwięziona w lochu/ I smutna jak ballada,/ Anielska lilia blada/ Kwitnąca w mroku. Nie widzę już błękitów,/ Ni słońca, ni księżyca;/ Zakryłam swoje lica,/ Rodzica smętnych. A czasu wciąż bezmiary,/ Na mą zbolałą głowę,/ Długie godziny nowe/ Sypią jak popiół. I legnę pośród prochu,/ I skończę jak ballada,/ I jako lampa blada/ Zgasnę o zmierzchu... O ty, co z życia zdroju/ Pić idziesz rozkosz karła,/ Przechodniu! patrz, już zmarła.../ Może twa dusza?