Kasprowicz, Jan VIII (Byłeś mi dawniej bożyszczem, o tłumie...) http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/w-ciemnosci-schodzi-moja-dusza Sekuła, Aleksandra Sutkowska, Olga Fundacja Nowoczesna Polska Modernizm Liryka Wiersz Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Narodową z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BN. http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/w-ciemnosci-schodzi-moja-dusza-viii-byles-mi-dawniej-bozyszczem-o-tlumie http://polona.pl/item/494421/3/ Jan Kasprowicz, Krzak dzikiej róży, Towarzystwo Wydawnicze, Lwów, 1898 Domena publiczna - Jan Kasprowicz zm. 1926 1997 xml text text 2008-12-22 polhttp://redakcja.wolnelektury.pl/media/dynamic/cover/image/443.jpg Avondzon in Parijs, Robert | www.robertvandijk.com@Flickr, CC BY 2.0 http://redakcja.wolnelektury.pl/cover/image/443 Jan Kasprowicz W ciemności schodzi moja dusza VIIIWiersz ten nawiązuje swą metaforyką i sposobem ujmowania pewnych idei (ludu, rewolucji i in.) do wizji Z. Krasińskiego przedstawionej w Nie-Boskiej komedii oraz w Niedokończonym poemacie. Obraz świata, Potwór, RewolucjaByłeś mi dawniej bożyszczem, o tłumie!/ Wiarę mą trawił twój żołądek wrażywraży --- wrogi, obcy.!/ Dziś moja miłość już zgiąć się nie umie/ Na stopniach twoich bezbożnych ołtarzy. Dziś z resztką siły poszedłem w bluźnierceposzedłem w bluźnierce --- stanąłem w szeregu bluźnierców.,/ Ma dłoń słabnąca dziś twój bałwan kruszy,/ WampirKrwawy MolochuMoloch --- wg mit. semickiej bóg ognia., coś pożarł me serce,/ Jak wampir wyssał drogi szpik mej duszy! Królu w łachmanach, siedzący na tronie,/ Z którego zdarto bisiorbisior --- delikatna, cienka tkanina, której noszenie uznawano kiedyś za oznakę dobrobytu i bogactwa. i złocenia!/ Ogniem zawiści twoje oko płonie,/ Chciwość twe usta w wstrętną paszczę zmienia. Wytrzeszczasz straszne bazyliszka oczy,/ Albo je chytrze przysłaniasz obłudą,/ Wabiąc zwierzynę, która we krwi broczy/ Pod twym pazurem, pod twą ręką chudą. Żer w twe koryto ciągłe znoszą wieki,/ Wnętrzności swoje rzucają--ć pod nogi,/ Ty, od nasyceń wieczyście daleki,/ Wściekłyś z pragnienia, --- jak żbik, z głodu--ś srogi. Myśli, uczucia, prorocze ekstazy,/ Czystość poświęceń, rycerskie porywy,/ Modły zachwytne, dyscyplinne razydyscyplinne razy --- uderzenia dyscypliny, czyli bicza; chodzi tu o praktyki umartwiania się stosowane przez biczowników.,/ Krwi stygmatycznej święty strumień żywy --- Gwoździe, co sine przebijają ręce,/ Ciernie, co kłują blado--żółte skronie ---/ Wszystko to ginie w twej potwornej szczęce,/ Wszystko to brzuch twój w swoich bezdniach chłonie. Sługa, ŻebrakPrzywlokłeś ku mnie swe nogi żebracze,/ Bose, zziębnięte w śnieżystej wichurze,/ I dusza moja już litością płacze,/ I już ci cały, jak pachołek, służę... Przyszedłeś ku mnie, ty płazie człowieczy,/ Z odgniotem jarzma na schylonym grzbiecie,/ I już ma dusza ciemiężcom złorzeczy,/ Już w twej obronie bicz rzemienny plecie... Przyszedłeś ku mnie, dzierżycielu pięści,/ I pokazując nabrzmiałe ramiona ---/ ,,Glob się z tej mocy rozpadnie na części,/ Świat zła --- krzyknąłeś --- pod tym gromem skona!" Jak nie uwierzyć w żelazne ryskaleryskal --- łopata, oskard.,/ Co w pył wiekowe opoki rozkruszą?!/ I bałwochwalcze już kadzidła palę/ Tobie, o tłumie, żeś owładł mą duszą! Ogień, Przemoc, WalkaWidzę: olbrzymie szeregi się zbiegły ---/ Skórzane mają u pasa fartuchy.../ Tylcami młotów walą w świątyń cegły,/ Przestwór wypełnia huk i łoskot głuchy!... Widzę: centaury przebiegają ziemię,/ Miast łuków, dzierżą płomienne pochodnie!/ Kopyta w iskrach!... Gdzież ta siła drzemie,/ Co łun powstrzyma rozszalałą zbrodnię? Są w twojej piersi wulkaniczne ognie!/ Ale stracony, kto się od nich zajmie!/ Serce swe spali, duszę swoją pognie,/ Jak ćma, tak spłonie w twym służalczym najmie. To jest konieczność: padł, orząc twe łany,/ Ty go przygnieciesz swym cielskiem kosmatem,/ Brutalny zwierzu! Ty, bożku miedziany,/ Runiesz na niego całym swoim --- światem... Władza, SzatanA sam na pulchnej od popiołów roli,/ Na którą padło to przekleństwo boże,/ Będziesz już brzuch swój wypasał do woli,/ Nienasycony, stugębny potworze! Bóg, Ciało, DuchTy wrogu ducha! stopami z ołowiu/ Zdeptałeś kwiaty, które dłoń posiała/ Bożego siewcy: na zwiędłem pustkowiu/ Straszny dla duchów stawiasz ogrom ciała! ObrzędyGdzieś dawnych bożnic zburzył fundamenty,/ Tam nowy kościół dla ciebie powstanie,/ O nieskalany! o boski! o święty!/ O ty mocarzu! królu i kapłanie! Jest wielki ołtarz! cały złotem błyszczy!/ Na nim twe ścierwo rozpiera się tłuste,/ Między pierwszemi najpierwsze z bożyszczy,/ Na swych kolanach pieszczące Rozpustę! Klęska, Walka, ŻebrakDługo tak będziesz cesarzył, o krwawy,/ Dziki Molochu, coś pożarł me serce?/ Aż śród piekielnej obedrą cię wrzawy/ Jadła i picia spragnieni odzierceodzierca (daw.) --- grabieżca; ten, który ,,odziera", grabi czyjąś własność.. Żebrak cię zwali, zziębnięty i bosy,/ Ten, co swą nędzą aż do łez poruszy!/ Sługa jarzemnyjarzemny --- noszący jarzmo, czyli symbol zniewolenia lub ciężar. rozstrzygnie twe losy,/ Wampirze, ssący drogi szpik mej duszy! Dzierżyciel pięści w twoją pierś uderzy,/ Na karku twoim swą stopę położy,/ Zdrajco, coś ze mnie zdarł zbroję szermierzy,/ Więżąc mnie w swojej dławiącej obroży!...