Verhaeren, Émile Wychodźcy Ostrowska, Bronisława Kowalska, DorotaŚlusarek, Małgorzata Niedziałkowska, Marta Fundacja Nowoczesna Polska Modernizm Liryka Wiersz Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Śląską z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BŚ. http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/verhaeren-wychodzcy http://www.sbc.org.pl/dlibra/publication?id=26245 Liryka francuska, tłum. Bronisława Ostrowska, seria druga, wyd. J. Mortkowicz, Warszawa 1911 Domena publiczna - Bronisława Ostrowska zm. 1928 1999 xml text text 2012-05-09 polhttp://redakcja.wolnelektury.pl/media/dynamic/cover/image/1576.jpg Calligraphy, fotologic@Flickr, CC BY 2.0 http://redakcja.wolnelektury.pl/cover/image/1576 DCA 1DDF 3MN 6MC Émile Verhaeren Wychodźcy pisownia łączna / rozdzielna: nakształt > na kształt; z nad > znad; z pod > spod pisownia joty: zodyak > zodiak pisownia s/z: z pod > spod leksyka - pisownia ó/u: żórawie > żurawie interpunkcja - usunięto przecinek przed pauzą: , ---; dodano przecinek: Szkapy stare, nędzne chude > Szkapy stare, nędzne, chude; A dwa koła, gdzie od lat; błąd źródła: stzaskał > strzaskał Wygnanie, Emigrant, BiedaZ burym kotem, z wiernym psem,/ Z chęcią życia Bóg wie czemczem --- dziś popr. forma N. lp: czym.,/ Idą w mroku, brnąc po grudzie,/ Nasi ludzie:/ BiedaWiekuistych dróg tułacze,/ Dżdżów pijaki, mgieł palacze. Nic nie mają nasi ludzie:/ Nic a nic ---/ Prócz gościńca w mroków chmurze. NadziejaKażdy niesie na kosturze/ W swojej chustce w wielkie kraty,/ Mieniącmienić --- dziś: zmieniać. ramię po kolei,/ Każdy niesie/ Zabrukanezabrukany --- pobrudzony., stare szmaty/ Nadziei. Idą ludzie, nasi ludzie,/ W głuchym trudzie, brnąc po grudzie,/ W nieskończoność mrocznych dróg. KarczmaKarczma stoi w suchym lesie,/ W głuchej ciszy:/ Stara karczma nieznanego./ Gruzów ciszy sowy strzegą,/ Zgrają szczury w niej biegają,/ Szczury, myszy. Stara karczma w zbiegu dróg/ Ma stoczone czerwiemczerw (daw.) --- robak, larwa; stoczone czerwiem --- pogryzione przez robactwo. ściany,/ Strzechę burą na kształt strupa,/ Trzęsie w wietrze szyld blaszany/ Z piszczelami kościotrupa. Nasi ludzie, ludzie trwóg:/ Kładą krzyż na klęskę swą/ I drżą./ Nasi ludzie mają w duszy/ Dwa bezżarnebezżarne --- tu: pozbawione żaru, wypalone. żużle czarne,/ Żużle czarne dwa --- na krzyż! PobożnośćW nieskończoność zmierzchniej głuszy/ Polatuje głos podzwonny/ Przez bezdroża zapomniane/ Leśnych cisz:/ To madonny tak wołają/ Z kaplic licznych okolicznych:/ Jako ptaki w mgle zbłąkane/ Madonny! StrachNasi ludzie --- ludzie trwóg:/ Drżą, że dziewki ich nie mają/ Świec gromnicznych,/ Że kadzidło nie ma woni,/ Że w odludnej chyba niszy/ Nad barwioną z gipsu głową/ Kilka jeno róż się kłoni/ W sennej ciszy. OmenBoją się, gdy legnie cień/ Na ich pól stwardniałej grudzie ---/ Boją się miesięcznych lśnień/ Nad drętwotą swoich wód ---/ Trupa ptaka u swych wrót:/ Nawet ludzi już się boją/ Nasi ludzie. Nasi ludzie są niezdolni,/ Niedołężni i bezwolni,/ Choć zaciekli są w uporze/ Nędzą swoją!/ Bieda, Ziemia, ChłopNasi ludzie to biedaki,/ Jeśli liczą jeszcze kiedy,/ To plon chyba własnej biedy:/ Na groszaki. Przez różańce długich lat/ Naszych ludzi płonne zboże/ Śnieć toczyła, sporysz jadł!/ Ich lemiesze z spiekłych ról/ Odrzucały grudy skał,/ Głazów zwał,/ Szczęki się zażarły w gniew:/ Wgryźć się w ziemię ornych pól/ Aż do serca! aż do trzew! Z burym kotem, z wiernym psem,/ Z klatką, w której drzemie ptak,/ Z mocą życia chyba w temtem --- dziś popr. forma Msc. lp: tym.,/ By bunt gnieść, a ból swój nieść,/ Opuszczają pól swych szlak/ Nasi ludzie, ludzie trwóg,/ W głuchym trudzie, brnąc po grudzie/ W nieskończoność zmrocznych dróg. WygnanieZa spódnicą swych macierzy/ Dzieci drobnych stadko bieży:/ Drżące stadko i beczące/ W mroku chmury./ Starców wzrok znużony w mgle/ Żegna jeszcze własny kąt/ Strupieszałej, szarej ziemi,/ Kędy kąsa wiatr, jak trąd,/ Gdzie, jak mróz --- zaraza żre!/ A za nieminiemi --- dziś popr. forma Msc. lm: nimi./ Idą ludzie znad wybrzeży/ O ramionach wyschłych w sznury... RozpaczUmęczony orszak kroczy/ W mroku chmury,/ Bez pragnienia, bez wspomnienia,/ Bez zawiści dawnych szczęść,/ Nawet już i bez tej woli,/ By pięć palców ścisnąć w pięść/ Przeciw doli ---/ Przeciw śmierci. Nasi ludzie, ludzie pól/ W nieskończoność niosą ból. Wózki liche i powózki/ Już od świtu tłuką bruk/ Kamienistych polnych dróg./ Jedne stare jak szkielety/ Pobrzękują w amulety,/ Co z hołobli im zwieszono ---/ Inne skrzypią w mroki senne,/ Jak żurawie gdzieś studzienne ---/ Inne jak okrętu łono,/ Który w burzy strzaskał ster ---/ A dwa koła, gdzie od lat/ Wyrzeźbiono zodiak sfer,/ Zdają się po drożnej grudzie/ Wieść w płóciennej swojej budzie/ Cały świat! Szkapy stare, nędzne, chude/ Ledwie wloką się przez grudę,/ Ptak, OmenŻe woźnica wraz idący/ Niby wiatrak szalejący/ Ciska w przestrzeń raz po raz/ Gdzieś podjęty drogą z roli/ Senny głaz ---/ Czarnym krukom --- ptakom doli/ Mijającej. Nasi ludzie, ludzie pól/ Już pokornie niosą ból. Zwierzęta, BiedaTrzody nędzne społem z nimi/ Po gościńców twardej ziemi/ Idą w świat./ Głody gnają je z zagrody,/ Klęsk i nędzy wieczny bat:/ Owce, których umęczenie/ Potyka się o kamienie,/ Co krok nowy ---/ Woły rykiem witające/ Rychły zgon ---/ Opuchnięte, ciężkie krowy,/ Wymionami zwisające ---/ I ciągnący z obu stron/ Mułów rząd, co niesie w mrokach/ Śmierci krzyż na wpadłych bokach. Trzody idą, idą ludzie/ Przez gościńce w głuchym trudzie,/ Drogą mroku, i bezmocy/ Drogą, co okrąża świat. Z jakich, powiedz, dalekości,/ Morza losów, morza lat?/ Ze spoczynkiem jeno prawie/ Na cmentarnych wzgórz murawie,/ Co im ściele swą zieloność ---/ Idąc, wstając, upadając,/ Brnąc w bezdrożach głuchej nocy,/ Jesień, lata, zimy, wiosny ---/ Tłum tułaczy, tłum żałosny,/ Dąży skrośskroś --- poprzez, na przestrzał. --- z nieskończoności/ W nieskończoność. Potwór, MiastoA w oddali już majaczy/ Spod ciężarnej nieb oponyopona (daw.) --- tu: zasłona./ Czoło niby szczyt TaboruTabor --- góra (562 m n.p.m.) w płn. Izraelu, 17 km na zach. od Jeziora Genezaret. Wymieniona w Biblii; jest uważana za miejsce, w którym Jezus ukazał się uczniom w swojej boskiej chwale, dlatego zbudowano tam Bazylikę Przemienienia Pańskiego. W bitwie pod górą Tabor w 1799 r. wojska fr. pod wodzą Napoleona Bonaparte zmusiły do ucieczki przeważające siły tureckie.,/ Czarne ssawki, dech czerwony,/ Cały mroczny kształt potworu,/ Który ciągnie wieczny połów/ Polnych ludzi. Miasto, co przygasa w dzień,/ W proch i ołów,/ A rozżarza się i pali/ W płomieniste skry ogniowe,/ Gdy je budzi/ Nocny cień. Miasto murów/ i marmurów, z drzewa, cegły, złota, stali ---/ --- Polipowepolipowy --- tu: przypominający potworną, chorobliwą narośl..