Julian Tuwim Czyhanie na Boga Swietozar Jeśli morze przypomni — to je każę smagać, Tłuc, batożyć za karę stalowymi pręty! Zbałwani się, zawyje, by litość ubłagać, Zatopi mi, pomstując, ładowne okręty. Jeśli słońce przypomni — wydrę sobie ślepia, Olsnę, włodarz szalony, na jasność promieni! Niech się w ślepocie czarnej tęsknica rozstepia, Dzika, jak melancholia słowiańskiej jesieni! A jeśli noc przypomni, noc omdlewająca, Ciepła i jaśminowa, miłością opiła, Gdy mnie słodko w ciemności, drżąca i gorąca, Cielistym ud i ramion uściskiem więziła — — Rozżagwię noc pożarem, włoście swe zapalę! Pójdę z słońcem w zawody! Dzień urządzę złoty! I w trzaskawicy ognia zasyczy wspaniale Dumna stolica moja, Złotogród Stuwroty! I na zgliszczach ostanę, oczu tępe szkliwo Utkwiwszy w ziemię macierz… A niewiada po co!.. Na sercu mi markotno, w oczach migotliwo Od łez… I tak dzień za dniem… i tak noc za nocą… …Idą skwarnymi piachy garbiaste wielbłądy, Idą bezcenne, białe elefanty sjamskie, Pstre łupy i daniny niosą mi przez lądy, Tkaniny i wonności i skarby sezamskie. Ciągną z nałożnicami karawany żmudne, Tysiąc dziewek nubijskich śle nigrycki książę, Sromne to a chutliwe, dzikie to a cudne, Snadź wie ów czarnogęby, że za dziewką tążę! A za nimi bez końca tabuny, obozy, Tuczne stada, pojmańce chańskie i sułtańskie, A rżą krewkie rumaki, skrzypią ciężkie wozy, Idą zza siódmych granic w me ziemie słowiańskie… Dźwigają miechy z winem, kryształowe słoje, Kadzidła i balsamy, myrrhy, aloesy, Skrzynie usieręg, pióra puszyste i zbroje, Ciężkie misy ze złota i pękate kiesy. Dźwigają klejnotami nasadzone szaty, Kropiaste skóry, szuby, uprzęże, sajdaki, Korale purpurowe, niewidziane kwiaty I skrzeczące zamorskie dziwolągi-ptaki… Ślą mi pokłony korne wszyscy językowie, Nie waży się wróg żaden dojść pod grodu szańce, Odkąd na miazgę stłukłem skośnookie mrowie I w krwi się ukąpali Połowce-pohańce! Hań, pomnę, jakom ścisnął bachmata kolany, Jak mnie porwał, jak pomknął, ostrogami spięty! A za mną świst, hukanie, furkot chorągwiany I kopyt stutysięcznej konnicy tętenty! I gnali my jak wichry, choć zmydlonym koniom Krew się ciurkiem sączyła spod ostróg na trawy, A gdzie skoczę — podkowy zwycięstwo mi dzwonią, I dudni step szeroki od wodzowej sławy! Gnali my basurmanów, rumak za rumakiem, Świtem nas Don oglądał, a w przedwieczerz Wołga, Bieżał Konczak, wilk szary, a Gzak za Konczakiem, I już chan połowiecki u stóp mi się czołga! A kiedyśwa wracali przez skrwawione pole, I wraże łby na dzidach zatknięte sterczały, Krzyczała mi drużyna, junaki sokole: «Żywie Buj-tur Swietozar, wojewoda wdały!» Obłowiłem się wtedy nie gorszą zdobyczą, Niż rodzic mój, gdy zgromił nad Batłem wikingi! Po dziś-dzień liczą ciury (liczą, nie przeliczą!) Chańskie łuki, kolczugi i klejnotne klingi. Skarby moje niezmierne! Błyszczące kamienie! Szmaragdy, chryzolity, jaspisy, diamenty! Perły, gdzie drzemią tajne błękitne płomienie, Muszle, gdzie szumią jeszcze sinych fal lamenty! Jakżem ja was ślicznymi nazywał słowami, Gdyście ogniami lśniły, świetliki czerwcowe! Jakżem ja was miłował! Jakżem igrał wami, Rzucając szczodre garście w wody księżycowe! I zdało mi się wtedy, że się na dnie kłębi Przegibna błyskotliwość złotołuskich wężyc. Że z głębi wodnej w niebo, z nieba do wód głębi Tka siatkę pająk nocy: szaławiła-księżyc!… …Jasna, słodka i ciepła, jak majowe rano, Szła do mnie w takie noce na kwietne pościele. Szeptała, tuląc z lękiem główkę ukochaną: «Włodzicze najmilejszy, mój Lele-Halele!» A potem, nagle… z śmiechem, wwijała się we mnie, I, jak fala o brzegi biła w moje ciało, Włosy jej bursztynowe pachniały tajemnie, I od onej wonności serce łomotało! I od onej wonności mgławiły się oczy, Wargi wilgotne ssały słodycz nienasytnie, Od jędrnych mlecznych piersi rozsądek się mroczy, A w biodrach, jak jabłonka, z dnia na dzień mi kwitnie! I wiłem się w jej splotach, jako w sieci ryby, Niecierpliwy w gorączce, ramionami skuty! A one łaskotania! a one wygiby! A one tajne chwyty, skręty i podrzuty! …A potem, dysząc ciężko, najsłodziej znużony, Leżałem, patrząc w gwiazdy, w srebrnice-mruganki; Zawodziły w jeziorach tęskne Dziwożony, A w borach — Panny Leśne, nocne miłowanki. I roiłem najszczęśniej, że mi moja łada W płodnym łonie już dźwiga godnego dziedzica! Że pójdzie w syna cnota bitewna i włada, Jako i we mnie poszła z wielkiego rodzica! Byłbyś ty, Swietozarzyc, włodarz nad włodarze! Wojewoda piorunów! kneź na Złotogrodzie! Wicher Huraganowicz! Witeź w krasnej tiarze! Hospodyn purpurowy na słonecznym wschodzie! Ale cię skradła macierz i w łonie uniosła, Synu, synu, spodziewo i dumo ojcowa! Wydadzą ciebie na świat pokalane trzosła, Cudzołożna cię, synu mój święty, wychowa! Albo i rzuci ciebie, jak pomiot sobaczy, I będziesz rósł bezsławnie, najjaśniejsze czędo! I przeklniesz nieznanego rodzica w rozpaczy, Gdy cię za srom matczyny lżyć ze śmiechem będą! …Pomnę, gdym niestrzyżonym jeszcze był chłopięciem, Przynieśli wieść tajemną wysłańce od Chazar, Że ze wschodu na pokłon przed jakimś dziecięciem Szli trzej włastowie: Melchior, Kacper i Baltazar. Rodzic zasię, częstując chmielnym piwem gości, Śmiał się, czkawiąc i trzęsąc kudłami rudemi; «Wierę, szydził pijany, nastały cudności: Wżdy z bydłem w chlewie leży kneź z żydowskiej ziemi!» Ty byś legł, Swietozarzyc, w łabędziej kolebie, A ssałbyś, synu chrobry, piersi gołębiane! Wytulił ci je ojciec! wcałował w nie — siebie! Wyhołubił, wypieścił, dzieciątko kochane! Jak bije serce ziemi, sokiem napęczniałe, Tak od całunków moich jara krew w niej biła, A we mnie moc szumiała, jak zboże dostałe, Moc święta miłowania, moc dziewięciosiła! Dymem żertw błękitniały leśne uroczyszcza, Brzmiały śpiewem dziękczynnym poświęcone gaje, I sprzyjały mej sławie surowe bożyszcza Za miody, za tłustości, pszenne korowaje! Dziś gniewne bogi w dęby miotają pioruny, Dziś Lęk w sitowiu zżółkłym zaczaił się skrycie, Próżno leki raicie mi, starce-widuny! Próżno wy, baby, zioła tajne mi warzycie! Wy mi wróćcie te oczy, smętnym stepem tchnące, Głos gędziebny mi wróćcie i różane dłonie! Słyszcie: sławę wam oddam i skarbów tysiące I głowę uwieńczoną, jako rab, przekłonię! O, nie zdzierżę ja bez niej ciebie, hardy mieczu, I na dziadowe włoście puszczę hordy wraże! Łup, Chazarze, Złotogród! Siądź, Pieczyngu, w Gieczu, A ty, psie połowiecki, w starym Krasnojarze! Hej, rumaka dosiędę, grzywy się uczepię I na oślep, na oślep stepowi pojadę!! Niechaj mnie wichry-czarty poniosą po stepie, Niechaj huczą, niech wyją na kneziową biadę! A ty, drużyno wierna, gdy mnie znajdziesz w polu, Powracając, jak ongi, z zwycięskiej wyprawy, Stypę spraw, miody pijąc a płacząc mnie w bolu, I na pękniętym sercu usyp kurhan sławy!… ----- Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, dostępna jest na stronie wolnelektury.pl. Wersja lektury w opracowaniu merytorycznym i krytycznym (przypisy i motywy) dostępna jest na stronie https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/tuwim-swietozar/. Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury. Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur. Ten utwór jest w domenie publicznej. Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3: https://artlibre.org/licence/lal/pl/ Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur: https://wolnelektury.pl/info/zasady-wykorzystania/ Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki. Tekst opracowany na podstawie: Julian Tuwim, Czyhanie na Boga, Skład Główny u Gebethnera i Wolffa, Warszawa 1918. Wydawca: Fundacja Wolne Lektury Publikacja zrealizowana w ramach biblioteki Wolne Lektury (wolnelektury.pl). Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego. Opracowanie redakcyjne i przypisy: Monika Kępska, Kornel Myczko, Aleksandra Sekuła.