Tuwim, Julian Poezja 2025-08-20 2024 Fundacja Wolne Lektury pol Julian Tuwim, Czyhanie na Boga, Skład Główny u Gebethnera i Wolffa, Warszawa 1918. https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/tuwim-poezja/ Domena publiczna - Julian Tuwim zm. 1953 Sekuła, Aleksandra Kępska, Monika Myczko, Kornel Publikacja zrealizowana w ramach biblioteki Wolne Lektury (wolnelektury.pl). Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego. https://polona.pl/preview/837c1dc3-efce-4839-8dc5-23bb99cf7945 Współczesność Liryka wiersz https://redakcja.wolnelektury.pl/media/cover/use/7956.jpg Portret Juliana Tuwima, Stanisław Ignacy Witkiewicz, domena publiczna http://redakcja.wolnelektury.pl/cover/image/7956/ Julian Tuwim Czyhanie na Boga Poezja (Spojrzenie w przyszłość) Modernizacja zapisu: teorji > teorii, fantasmagorji > fantasmagorii, histrjonów > histrionów, miljonowym > milionowym, marsyljanka > marsylianka; twem > twym, czem-ż > czymż; przytem > przy tym; wszytkiem > wszystkim; tłomaczę > tłumaczę. 1. Poeta, Poezja, Taniec, DzikośćPowstał w mej duszy wprost szaleńczy plan,/ Plan, który można przyrównać herezji:/ Niechaj się dzisiaj dowie wszelki stan,/ Co ja właściwie sądzę... o poezji. Jakie w tej sprawie «przekonania» mam,/ Jak brzmią zasady tej mojej «teorii»,/ Niech słucha mędrzec i niech słucha cham/ Teoretycznej mej fantasmagorii! Będą te słowa jak taneczny krok!/ Będą --- jak złota do Stolicy droga!/ --- POEZJA --- JEST TO, PROSZĘ PANÓW, SKOK,/ SKOK BARBARZYŃCY, KTÓRY POCZUŁ BOGA! Jest to pierwotny, czippewajskiczippewajski --- przym. od zniekształconej nazwy rdzennej ludności Ameryki Północnej z plemienia Odżibwa (a. Czipewej; ang. Ojibwa, Ojibwe, Ojibway, Chippewa), najliczniejszego plemienia obszaru Wielkich Jezior, trzeciej co do wielkości grupy rdzennej ludności w Ameryce; Odżibwejowie należą do algonkiańskiej grupy językowej, ich nazwa pochodzi od słowa (ojibwa) w języku algonkiańskim oznaczającym ,,kurczenie się na skutek przypiekania", co odnosiło się do charakterystycznej techniki robienia szwów na mokasynach i odzieży. krzyk/ I chutna miłość do rodzącej ziemi,/ Zadowolony barbarzyńcy ryk,/ Gdy ujrzał Ogień oczyoczy zdumionemi (daw. forma) --- dziś: oczami zdumionymi. zdumionemi. Wtedy --- podskoczył!! To --- poezji Bóg!/ Skoczył! --- i krzyknął słowo obłąkańcze!/ Poświęcił Bogu chaty swojej próg,/ Poświęcił tańcem. Więc i ja też tańczę. 2. «Co? (pyta jakiś ironiczny pan)/ Dla nas wszak ogień to już nic nowego!/ Że dzikus tańczy lub dzikusów klan,/ To i my tańczyć musimy? Dlaczego?!» --- Pardon, mój panie... Dla nas? Cóż to jest?/ Pan będzie łaskaw wyrażać się ściślej!/ «Dla nas!» I przy tym --- ręką taki gest!/ Przepraszam, kogo pan dobrodziej myśli? Co do mnie (--- może pan wierzyć lub nie ---)/ Cieszę się z ognia tak samo, jak dzikus!/ Ogień! Gałęzie płoną! Żar się pnie!/ To Bóg Najwyższy, Deus Magnificus! Tak jest ze wszystkim! Rzecz! Cielesna rzecz!/ Dotknąć, zobaczyć, usłyszeć, wprost chciwie,/ Kamienie w ręce brać i rzucać precz,/ Powietrza w płuca zaczerpnąć łapczywie! To jest wszak bycie! To jest przecież Bóg!/ A Boga sławić trzeba --- więc się pląsa,/ Skacze się, śpiewa, szuka nowych dróg,/ To... to... --- Eh, widzę, że pan znów się dąsa! 3. Poezja, MaszynaNie stracił czaru romantyczny smęt/ Róż i słowików, rusałek i goplan./ Lecz coraz szybciej warczy życia pęd:/ Tam, gdzie jest księżyc, jest i aeroplan! Poezja, Tłum, CzłowiekNie stracił mocy Achilles i Piast,/ I chwalon będzie każdy, kto bohater!/ Lecz już z czeluści elektrycznych miast/ Tłum wielki bucha, jak lawa przez krater! A kto jest wyższy --- może wyższym być,/ Niechaj na skroń mu liść laurowy kładą,/ Lecz i Przechodniom ma być wolno żyć!/ Starzec olbrzymi rzekł im: Camerado!Starzec olbrzymi rzekł im: Camerado! --- nawiązanie do wiersza Walta Whitmana (1819--1892) Song of the Open Road, w którym pojawiają się m.in. wersy: ,,Allons! the road is before us! (...) Camerado, I give you my hand!". Poezja, Realista, Czas, TłumA kto marzenie ukochał i sen,/ Niechaj je w śpiewną splata słów perlistość!/ Lecz oto z szczytów i przepastnych den/ Dźwiga się Potwór: Wielka Rzeczywistość! Byłaś, Poezjo, teatralną grą,/ Miałaś swe stałe, stare rekwizyty,/ Lecz oto moce niesłychane prą,/ I Śpiew Powszechny bije pod błękity! Gromada śpiewa, współczesności chór,/ Tłum ekstatyczny, który w bezmiar urósł!/ Hej, ŻYCIU DROGĘ! Stanął groźny Zbór,/ A na spotkanie Zborowi --- Futurus. 4. Będę ja pierwszym w Polsce futurystą,/ A to nie znaczy, bym się stał głuptasem,/ Co sport z poezji czyni, i z hałasem/ Udaje maga, a jest tylko glistą;/ I to nie znaczy, bym na przeszłość plunął,/ Bym zerwał w wierszu nawet... z przeszłym czasem,/ Lecz iżbym stał się Idącego łuną,/ Bym głosił nową Wiedzę Oczywistą/ I iżbym na was jak słup ognia runął! Chcę swoje tańce, żale i zachwyty,/ Smutki, spojrzenia, szaleństwa i burze,/ Tęcze, koszmary, jesienie, podróże,/ Noce, księżyce, wichry i błękity,/ Pożary, gniewy, przemknienia i cienie,/ Rozpusty, słońca, zwycięstwa i róże,/ Przepaści, zbrodnie, niziny, przestrzenie, ---/ Wszystko na MOJE wyprowadzić szczyty,/ Wszystkiemu chcę dać RÓWNOUPRAWNIENIE! «Wpływy»? Ja wpływów nie wstydzę się wcale!/ To duma moja, że Bożych olbrzymów/ Uczniem się stałem! Że śród moich rymów/ Znajduję echa, co dźwięczą wspaniale!/ Że dusza moja znalazła Patronów/ Śród lat minionych, śród ofiarnych dymów/ Wielkich Kapłanów, --- nie pośród histrionówhistrion --- wędrowny aktor w średniowieczu.,/ Mimów i mydłków, zdobnych w póz blachmaleblachmale (z niem. Blachmal: płaska plama, szumowiny na srebrze) --- bielmo.,/ Nie śród wymoczków, nędznych epigonów! Idziesz, Poezjo Nowa! Jak przed burzą,/ Duszno nam... Czujem, że się chwila zbliża,/ Kłębem czerwonym wiruje, lot zniża,/ Czyhamy na nią, i dni nam się dłużą,/ Chrystus, Odrodzenie, Obraz świataBo wiemy: nocą zbudzimy się z krzykiem,/ Z stygmatem w duszy świetlistego krzyża,/ Każdy się stanie snów orędownikiem,/ W Nowym Chrystusie dusze się zanurzą/ I będą pełgać boskości płomykiem. Idziesz, Poezjo! Wkrótce się zespoli/ Myśl i żelazo, westchnienie i Miasto!/ Nowego Boga urodzisz, Niewiasto!/ Wstanie Ogromny w ŻYCIA AUREOLI!/ I będzie Ludy nauczał żywota/ I będzie Nowych Zdarzeń protoplasta,/ A pójdzie za nim uboga gołotagołota --- biedak; biedota./ Z twierdz, z miast, z podziemi, z fabryk, z ulic, z roli,/ I wszystkich Jutrznia rozsłoneczni złota! Bo to są LUDZIE!!! Bo to są narody,/ Przed Bogiem równe i Bogu nie krzywikrzywy (starop.) --- zły; winien (w wyrażeniach typu ja temu nie krzyw: to nie moja wina)!/ Bo to są Dusze! To są Ludzie Żywi,/ Których czekają jasne życia grody/ I dusz pradawnych edeńskie stolice,/ W których się człowiek odrodzi, ożywi,/ Poczuje Boga, ujrzy Jego lice,/ I wstąpi w siebie --- nowy, świeży, młody,/ I znikną wszelkie życia tajemnice! Niewiasto każda! Bądź nową Maryją!/ Mężczyzno każdy! Bądź Józefem nowym!/ Ciała połączcie uściskiem ogniowym!/ Pocznij, Niewiasto! W łonie twym się kryją/ Takie cudowne, wielkie możliwości,/ Że świat się wstrząśnie hymnem milionowym/ Wielkiej Radości, Niebiańskiej Miłości,/ Że dusze nasze przez siebie odżyją,/ I będziem siebie gościć, jako gości. Prorok, Rewolucja, PoezjaOch, nie! Nie śmiejcie się, żem jest «prorokiem»!/ To nie proroctwo! To wola! To pewność!/ Poezja moja --- to nie tylko śpiewność,/ Zrodzona szczęściem lub żalem głębokim.../ To Rewolucja Dusz! To śmiałe Rzuty!/ (...Ale i rzewność, niezgłębiona rzewność...)/ To są przeczucia człowieka, co, skuty/ Słowem i myślą i życia wyrokiem,/ W czynie nie może wykazać swej buty!/ --- --- --- --- --- --- --- --- --- --- --- --- --- 5. Dosłownie, dobitnie, wyraźnie,/ Dla powszechnego zrozumienia./ Bo o czymż mówię?/ O jednej wszechobecnej Sprawie,/ O prawdzie widomej, o bezspornej oczywistości:/ Sławię Bogo Ducha przez potysiączne Rzeczy i Wcielenia,/ Przez fale wieków i światów ogromy,/ Sławię dzieje, pochwalam istnienie,/ Tłumaczę śmierć./ Raduje mnie boskie moje człowieczeństwo,/ Raduje rozkosz groźnych możliwości,/ Oddycham, oddycham,/ Pełną piersią, płucami jak miechy... Olbrzymie uczucie rośnie. 6. UczucieOlbrzymie uczucie rośnie i dech zapiera./ W oczach mam stepy, w uszach wichury, a w sercu dzwony ---/ Ogarniam, obejmuję, widzę, / Wzruszenie do gardła się wznosi,/ Krzyknę --- bo mi tak radośnie, radośnie, radośnie,/ Otwórzcie się, najdalsze widnokręgi, głębie i wysokości!/ Wiatry szerokie --- wiejcie, wiejcie!/ Przywódca, Śpiew, Muzyka, RewolucjaJest mi ogromnie i powszechnie,/ Zamykam oczy i śmieję się i śpiewam/ Beethoveniczne urojone psalmy,/ Wyprężam ramię --- prowadzę --- / Chodźcie! --- --- --- Nie chcę wam być przodownikiem,/ Chętnie w tłum się wcisnę,/ Będę ultimus inter paresultimus inter pares (łac.) --- ostatni z równych sobie. ,/ Chodźcie, chodźcie,/ O, rozmaici, oddzielni, wszyscy współcześni,/ Muzyka gra marsza!/ O, żywe, porywające, radosne akordy!/ Co się dzieje! Co się dzieje!/ Nauczyłem się cudownej pieśni,/ Tryumfuję, szaleję z radości,/ Upiłem się światem Bożym,/ Pokochałem ostateczną miłością,/ Za pan-brat jestem z nieskończonością!/ Chodźcie, chodźcie!/ Liberté! Fraternité! Egalité!Liberté! Fraternité! Egalité! (fr.) --- Wolność! Braterstwo! Równość!; hasło wielkiej rewolucji francuskiej 1789 roku (właśc. w odmiennej kolejności: ,,Liberté, égalité, fraternité")./ Pochód idzie, manifestacja/ Braci Czerwonej Krwi!/ Otwórzcie bramy, okna i drzwi!/ I serca otwórzcie!/ Allons enfants! Allons enfants!Allons enfants --- chodźmy, dzieci; początkowe słowa Marsylianki (fr. La Marseillaise), pieśni wielkiej rewolucji francuskiej, powstałej w 1792 r., obecnie hymnu państwowego Francji. W wierszu obecne są odwołania do dwóch pierwszych wersów pieśni: ,,Allons enfants de la Patrie, / Le jour de gloire est arrivé!" (,,Chodźmy, dzieci Ojczyzny, / Nadszedł dzień chwały!")./ Hurra! To moja marsylianka życia!/ Hurra! To moja wesoła poezja!/ To me pijaństwo świeckie,/ Me święto wszechświatowe!/ Kajdany rwę!/ Allons enfants! Allons enfants!/ «Le jour de la vie est arrivé!»Le jour de la vie est arrivé! --- nadszedł dzień życia. 7. Słyszeliście już taką pieśń: przybyła zza oceanu, wspaniałym potokiem płynęła z ust barda siwobrodego./ Ja zaś, ku chwale imienia ojczyzny swojej, przeszczepiam obce pędy na Drzewo Rodzime, na krzepki Dąb Polski./ Niech wrosną głęboko w trzon jego aż do korzeni, niech się rozłożą koroną konarów szeroko nad moją ojczyzną./ Niech rozrastają się dalej świeże gałązki, niech zazielenią się liście na Dębie prastarym!/ Donośny głos antyfilozofa ku utrwaleniu nowej poezji. 8. Bóg, Ogień, Światło, SłońceNiech we mnie Bóg rozgorze, jak słoneczny żar,/ Iżby mi duszę światłość żywotna poiła./ Twórczość moja precz rzuci nakaz dawnych wiar,/ Ale się skłoni wszędzie, kędykędy (daw.) --- gdzie. jest mogiła./ Twórczość moja ogarnie Wszechbędący Byt,/ Poprzez wieków kurzawę --- wieki będzie gonić,/ Będzie stolicom ducha zapowiadać świt/ I na Twoje witanie, o Idący, dzwonić!