Spis treści

    1. Broń: 1
    2. Bunt: 1
    3. Interes: 1 2
    4. Kobieta: 1
    5. Krew: 1
    6. Kwiaty: 1
    7. Kłamstwo: 1 2
    8. Ofiara: 1
    9. Ojczyzna: 1 2
    10. Pieniądz: 1
    11. Pozycja społeczna: 1
    12. Religia: 1
    13. Słowo: 1 2 3
    14. Walka: 1
    15. Wojna: 1 2
    16. Żołnierz: 1

    Julian TuwimDo prostego człowieka

    1
    Wojna, Słowo, KłamstwoGdy znów do murów klajstrem świeżym
    Przylepiać zaczną obwieszczenia,
    Gdy »do ludności«, »do żołnierzy«
    Na alarm czarny druk uderzy
    5
    I byle drab, i byle szczeniak
    W odwieczne kłamstwo ich uwierzy,
    Że trzeba iść i z armat walić,
    Mordować, grabić, truć i palić;
    Ojczyzna, SłowoGdy zaczną na tysiączną modłę
    10
    Ojczyznę szarpać deklinacją
    I łudzić kolorowym godłem,
    I judzić »historyczną racją«
    O piędzi, chwale i rubieży,
    O ojcach, dziadach i sztandarach,
    15
    O bohaterach i ofiarach;
    Religia, Ojczyzna, WalkaGdy wyjdzie biskup, pastor, rabin
    Pobłogosławić twój karabin,
    Bo mu sam Pan Bóg szepnął z nieba,
    Że za ojczyznę — bić się trzeba;
    20
    Żołnierz, Słowo, Kwiaty, KobietaKiedy rozścierwi się, rozchami
    Wrzask liter z pierwszych stron dzienników
    A stado dzikich bab — kwiatami
    Obrzucać zacznie »żołnierzyków«. —
    — O przyjacielu nieuczony,
    25
    Mój bliźni z tej czy innej ziemi!
    Wiedz, że na trwogę biją w dzwony
    Króle z panami brzuchatemi;
    Kłamstwo, Interes, Wojna, PieniądzWiedz, że to bujda, granda[1] zwykła,
    Gdy ci wołają: »Broń na ramię!«,
    30
    Że im gdzieś nafta z ziemi sikła
    I obrodziła dolarami;
    Że coś im w bankach nie sztymuje[2],
    Że gdzieś zwęszyli kasy pełne
    Lub upatrzyły tłuste szuje
    35
    Cło jakieś grubsze na bawełnę.
    Krew, Ofiara, Interes, Pozycja społeczna, Bunt, BrońRżnij karabinem w bruk ulicy!
    Twoja jest krew, a ich jest nafta!
    I od stolicy do stolicy
    Zawołaj, broniąc swej krwawicy:
    40
    »Bujać — to my, panowie szlachta!«

    Przypisy

    [1]

    granda (daw.) — bezczelne oszustwo; bezwstydne, jawnie popełniane przestępstwo. [przypis edytorski]

    [2]

    sztymować (z niem.) — zgadzać się. [przypis edytorski]