Kochanowski, Jan Tren XI. (Fraszka cnota! - powiedział Brutus porażony...) http://www.wolnelektury.pl/lektura/treny Wilczek, Piotr Sekuła, Aleksandra Sutkowska, Olga Fundacja Nowoczesna Polska Renesans Liryka Tren Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Narodową z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BN. http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/treny-tren-xi Jan Kochanowski, Treny, Drukarnia Łazarzowa, wyd. 2, Kraków, 1583 Domena publiczna - Jan Kochanowski zm. 1584 1655 xml text text 2009-04-28 pol http://redakcja.wolnelektury.pl/media/dynamic/cover/image/842.jpg tree shadows 3, slightly everything@Flickr, CC BY 2.0 http://redakcja.wolnelektury.pl/cover/image/842 Jan Kochanowski Treny Tren XIW przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w Trenach jest odmienne od znaczenia obecnego. «Fraszka cnota»fraszka cnota --- cnota jest fraszką, cnota nic nie znaczy., powiedział Brutus porażonyBrutus porażony --- pokonany; Brutus, reprezentant cnót rzymskich, zabójca Juliusza Cezara (44 r. p.n.e.), został pokonany przez Oktawiana Augusta pod Filippi (42 r. p.n.e.). Po klęsce popełnił samobójstwo i miał wtedy powiedzieć: ,,O nędzna cnoto, byłaś tedy tylko słowem, a ja cię czciłem jako coś rzeczywistego, ty zaś byłaś niewolnicą Losu"../ Fraszka, kto sie przypatrzy, fraszka z każdej strony./ Kogo kiedy pobożność jego ratowała?/ Kogo dobroć przypadku złegoprzypadku złego --- od złego przypadku. uchowała?/ Nieznajomynieznajomy* (starop.) --- nieznany. wrógwróg* --- tu: zła siła, diabelska siła, los, fatum, być może chodzi nawet o szatana. jakiś miesza ludzkie rzeczyludzkie rzeczy (daw.) --- sprawy ludzkie.,/ Nie mając ani dobrych, ani złych na pieczyna pieczy (starop.) --- w opiece (por. współczesne: mieć pieczę nad czymś)../ Kędy jego duch więniewięnie (forma starop.) --- powieje, zawieje., żaden nie ulężenie ulęże (forma starop.) --- nie ulegnie w znaczeniu: nie schowa się, nie uchroni się.:/ Praw li, krzyw lipraw li, krzyw li (starop.) --- czy to sprawiedliwy, czy to niesprawiedliwy., bez brakubez braku* (starop.) --- bez wyboru, bez wyjątku. każdego dosiężedosięże (forma starop.) --- dosięgnie../ A my rozumy swoje przedsięprzedsię (starop.) --- mimo to, jednak. udać chcemyudać* --- zalecić, przemycić coś, co nie ma prawdziwej wartości; rozumy swoje przedsię udać chcemy: przecież chcemy udawać rozumnych, rozsądnych.,/ Hardzi miedzy prostakihardzi miedzy prostaki --- dumni między prostakami., że nic nie umiemyże* --- tu: choć../ Wspinamy sie do nieba, Boże tajemnice/ Upatrującupatrując --- podpatrując., ale wzrok śmiertelnej źrzeniceźrzenice (starop. forma D. lp rodz. ż.) --- źrenicy./ Tępy na to; sny lekkielekki* (starop.) --- posiadający małą wartość., sny płochepłochy (starop.) --- niestały, posiadający małą wartość. nas bawiąbawić* (daw.) --- zaprzątać uwagę, tu: zwodzić.,/ Które sie nam podobnopodobno (starop.) --- może, prawdopodobnie. nigdy nie wyjawią./ Żałości, co mi czynisz? Owaowa (starop.) --- słowo wyrażające możliwość, że coś się stanie. już oboje/ Mam stracić --- i pociechę, i baczeniebaczenie (starop.) --- rozum, rozsądek. swoje?