Kochanowski, Jan Tren X. (Orszulo moja wdzięczna, gdzieś mi się podziała?...) http://www.wolnelektury.pl/lektura/treny Wilczek, Piotr Sekuła, Aleksandra Sutkowska, Olga Fundacja Nowoczesna Polska Renesans Liryka Tren Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Narodową z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BN. http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/treny-tren-x Jan Kochanowski, Treny, Drukarnia Łazarzowa, wyd. 2, Kraków, 1583 Domena publiczna - Jan Kochanowski zm. 1584 1655 xml text text 2009-04-28 pol http://redakcja.wolnelektury.pl/media/dynamic/cover/image/841.jpg August 30th and beautiful light, slightly everything@Flickr, CC BY 2.0 http://redakcja.wolnelektury.pl/cover/image/841 Jan Kochanowski Treny Tren X. (Orszulo moja wdzięczna, gdzieś mi się podziała?...)W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w Trenach jest odmienne od znaczenia obecnego. Orszulo moja wdzięcznawdzięczny* (starop.) --- miły, przyjemny., gdzieś mi sie podziała?/ W którą stronę, w którąś sie krainę udała?/ Czyś ty nad wszystki niebanad wszystki nieba --- czyli do najwyższego nieba: Kochanowski odwołuje się tu do ówczesnych wyobrażeń, zgodnie z którymi kosmos składa się z dziesięciu nieb (sfer niebieskich), nad którymi znajduje się mieszkanie Boga, aniołów i wybranych. wysoko wniesiona/ I tam w liczbę aniołków małych policzona?/ Czyliś do raju wzięta? Czyliś na szcześliwe/ Wyspyszcześliwe wyspy --- wyspy, na których według mit. gr. przebywali po śmierci (lub nawet jeszcze za życia) sławni bohaterowie. W XVI w. często utożsamiano je z Wyspami Kanaryjskimi. zaprowadzona? Czy cię przez teskliwe/ CharonCharon --- według mit. gr. bóg podziemi, przewoził dusze zmarłych w łodzi przez rzekę Styks i wody Acherontu do krain piekielnych. jeziora wiezie i napawa zdrojem/ Niepomnymzdrojem niepomnym --- powodującym zapomnienie; dusze przewożone przez Charona po wypiciu wody z rzeki Lete zapominały o tym, co zrobiły, widziały i słyszały przedtem., że ty nie wiesz nic o płaczu moim?/ Czy człowieka zrzuciwszyczłowieka zrzuciwszy* --- pozbywszy się ludzkiej postaci, zrzuciwszy skażoną ludzką naturę. i myśli dziewicze,/ Wzięłaś na się postawę i piórka słowiczewzięłaś na się postawę i piórka słowicze --- takie przemiany są często opisywane w antycznej poezji i mit.; zdarzyło się to Filomeli, żonie Tereusa, króla Tracji.?/ Czyli sie w czyścu czyściszw czyścu --- słowa te odnoszą się prawdopodobnie do czyśćca z religii chrześc., jednak niektórzy uczeni widzą tu aluzję do pogańskiego ,,czyśćca" opisanego w Eneidzie Wergiliusza., jesli z strony ciała/ Jakakolwiek zmazeczka na tobie została?/ Czyś po śmierci tam poszła, kędyś pierwej byłaCzyś po śmierci tam poszła, kędyś pierwej była --- prawdopodobnie słowa zgodne z obiegowym przekonaniem, że dusze wracają po śmierci tam, skąd przyszły, czyli do Boga.,/ Niżeś sie na mą ciężką żałośćna mą ciężką żałość (starop.) --- abym ciężko żałował. urodziła?/ Gdzieśkolwiek jest, jesliś jest, lituj mej żałości,/ A nie możesz li w onej dawnej swej całościw onej dawnej swej całości (starop.) --- z duszą i ciałem.,/ Pociesz mię, jako możesz, a staw sie przede mną/ Lubo snem, lubo cieniem, lub marą nikczemnąmara nikczemna* (starop.) --- złudne widziadło, zjawa..