Kochanowski, Jan Tren IX. (Kupić by cię, mądrości, za drogie pieniądze...) http://www.wolnelektury.pl/lektura/treny Wilczek, Piotr Sekuła, Aleksandra Sutkowska, Olga Fundacja Nowoczesna Polska Renesans Liryka Tren Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Narodową z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BN. http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/treny-tren-ix Jan Kochanowski, Treny, Drukarnia Łazarzowa, wyd. 2, Kraków, 1583 Domena publiczna - Jan Kochanowski zm. 1584 1655 xml text text 2009-04-28 pol https://redakcja.wolnelektury.pl/media/cover/use/6394.jpg Jan Kochanowski nad zwłokami Urszulki, Jan Matejko (1838–1893), domena publiczna http://redakcja.wolnelektury.pl/cover/image/6394/ L Jan Kochanowski Treny Tren IX. (Kupić by cię, mądrości, za drogie pieniądze...)W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w Trenach jest odmienne od znaczenia obecnego. Kupić by ciękupić by cię --- warto by cię kupić., mądrości, za drogie pieniądze,/ Która (jesli prawdziwie mieniąmienić (starop.; tu forma 3 os. lm: mienią) --- mówić, nazywać.) wszytki żądze,/ Wszytki ludzkie frasunkifrasunk a. frasunek (starop.; tu lm: frasunki) --- zgryzota, smutek, strapienie.zob. też Tren I umiesz wykorzenićwykorzenić --- wyrwać z korzeniem.,/ A człowieka tylko nietylko nie (starop.) --- omal, o mało co. w anioła odmienićodmienić --- tu: przemienić.,/ Który nie wie, co boleść, frasunku nie czuje,/ Złym przygodamprzygodam (starop. forma C. lm rodz. ż.) --- przygodom. nie podległ, strachom nie hołdujenie hołdować --- nie ulegać, nie poddawać się../ Ty wszytki rzeczy ludzkie masz zamieć za (daw.) --- uważać za. fraszkę sobie,/ Jednaką myśljednaka myśl --- niezmienna postawa, nastrój. tak w szcześciu, jako i w żałobiew żałobie --- w smutku, w płaczu./ Zawżdyzawżdy (starop.) --- zawsze. niesiesz; ty śmierci namniejnamniej (starop.) --- wcale; wcale nie. sie nie boisz,/ Bezpiecznąbezpieczny --- tu: wolny od obaw, nie podlegający strachowi., nieodmienną, niepożytąniepożyty (starop.) --- niezwyciężony, niezwruszony. stoisz./ Ty bogactwa nie złotem, nie skarby wielkiemi,/ Ale dosytemdosyt (starop.; tu forma N. lp: dosytem) --- zaspokojenie potrzeb, nasycenie; por. współczesne wyrażenie: najeść się do syta. mierzyszmierzyć czym --- oceniać ze względu na co. i przyrodzonemiprzyrodzony (daw.) --- naturalny./ Potrzebami; ty okiem swym nieuchronionymnieuchroniony (starop.)--- taki, przed którym nie można się uchronić, ukryć./ Nędznikanędznik (daw.) --- biedak, człowiek nieszczęśliwy, nieszczęśnik (odcień znaczeniowy często pogardliwy). upatrujeszupatrywać (daw.) --- szukać i umieć dojrzeć, oceniać. pod dachem złoconym,/ A uboższym nie zajźrzyszzajźrzeć (starop.; tu 2 os. lp: zajźszysz) --- zazdrościć. szcześliwego mieniaszcześliwe mienie --- mienie dostateczne, wystarczające i uczciwie nabyte.,/ Kto by jednoby jedno (starop.) --- byleby, byleby tylko. chciał słuchać twego upomnienia./ Nieszcześliwy ja człowiek, którym lata swoje/ Na tym strawił, żebych był ujźrzał progiprogi (przen.) --- siedziba. twoje./ Terazem nagle z stopniów ostatnichz stopniów ostatnich --- z najwyższych stopni, wiodących do siedziby mądrości. zrzucony/ I miedzy inszemiedzy insze (starop.) --- między innych, pośród innych., jeden z wielajeden z wiela (starop.) --- jeden z wielu., policzony.