Kochanowski, Jan Tren IV. (Zgwałciłaś, niepobożna śmierci, oczy moje...) http://www.wolnelektury.pl/lektura/treny Wilczek, Piotr Sekuła, Aleksandra Sutkowska, Olga Fundacja Nowoczesna Polska Renesans Liryka Tren Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Narodową z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BN. http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/treny-tren-iv Jan Kochanowski, Treny, Drukarnia Łazarzowa, wyd. 2, Kraków, 1583 Domena publiczna - Jan Kochanowski zm. 1584 1655 xml text text 2009-04-28 pol http://redakcja.wolnelektury.pl/media/dynamic/cover/image/836.jpg beautiful boken in the trees, slightly everything@Flickr, CC BY 2.0 http://redakcja.wolnelektury.pl/cover/image/836 Jan Kochanowski Treny Tren IV. (Zgwałciłaś, niepobożna śmierci, oczy moje...)W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w Trenach jest odmienne od znaczenia obecnego. Zgwałciłaśzgwałcić (daw.) --- zadać gwałt, postąpić wbrew prawu i powinności, zbeszcześcić coś, uczynić krzywdę wbrew prawu., niepobożnaniepobożny (starop.) --- postępujący źle, nie ,,po bożemu", bezbożny.zob. też Tren I śmierci, oczy moje,/ Żem widział umierającumierając (starop. forma imiesłowu) --- umierające. miłe dziecię swoje./ Widziałem, kiedyś trzęsła owoc niedordzałyniedordzały (starop.) --- niedojrzały.,/ A rodzicom nieszczesnym serca sie krajałyrodzicom (...) serca się krajały --- byli bardzo smutni, zrozpaczeni../ Nigdyć by ona była bez wielkiej żałości/ Mojej umrzeć nie mogła, nigdy bez ciężkościciężkość* (starop.) --- męka, wielki ból, wielkie zmartwienie./ I serdecznego bolu, w którymkolwiek lecielato (starop.) --- wiek, rok życia; w którymkolwiek lecie: w którymkolwiek roku życia, w jakimkolwiek wieku./ Mnie by smutnego była odbiegłamnie by odbiegła --- opuściłaby mnie, zostawiłaby mnie swojemu losowi. na świecie;/ Alem ja już z jej śmierci nigdy żałościwszy,/ Nigdy smutniejszy nie mógł być ani teskliwszyteskliwszy (starop.) --- bardziej bolejący../ A ona (by był Bóg chciał) dłuższym wiekiem swoim/ Siłasiła* (starop.) --- wiele. pociech przymnożyćprzymnożyć (starop.) --- sprawić, by ktoś miał czegoś więcej. mogła oczom moim./ A przynamniejprzynamniej (starop.) --- przynajmniej. tym czasem mogłem był odprawić/ Wiek swójodprawić (...) wiek swój (starop.) --- zakończyć swoje życie. i PersefoniePersefona --- tu: uosobienie śmierci.zob. też Tren II ostatniejostatniej --- tu: ostatecznej; śmierć jest ostatnim kresem człowieka. sie stawićstawić sie --- przyjść dobrowolnie; Persefonie ostatniej sie stawić: stanąć przed Persefoną (śmiercią).,/ Nie uczuwszy na sercu tak wielkiej żałości,/ Której równiarówień (starop.; tu forma D. lp: równia) --- coś równego. nie widzę w tej tu śmiertelnościw tej tu śmiertelności --- na tym świecie podległym śmierci../ Nie dziwuję NijobieNijobie --- forma wyrazu Niobe przekształconego tak dla rytmu; Nie dziwuję Nijobie: nie dziwię się Niobe; nie mam za złe Niobe. Niobe: w mit. gr. córka Tantala i żona króla tebańskiego Amfiona miała czternaścioro dzieci i wyśmiewała się z Latony, która miała tylko dwoje, Apolla i Artemidę. Latona nakazała swym dzieciom pomścić tę zniewagę i zamordować synów i córki Niobe. Niepocieszona Niobe zapłakała się na śmierć i została zamieniona w kamień, z którego płynęła woda przypominająca jej łzy., że na martwe ciała/ Swoich namilszych dziatekdziatki (daw.) --- dzieci. patrząc, skamięniałaskamięniała (starop.) --- skamieniała..