Szukiewicz, Maciej Sielanka Niedziałkowska, Marta Choromańska, Paulina Kowalska, Dorota Fundacja Nowoczesna Polska Modernizm Liryka Wiersz Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja wykonana przez Fundację Nowoczesna Polska z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów Łukasza Jachowicza. http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/szukiewicz-sielanka Młoda Polska. Wybór poezyj, oprac. Tadeusz Żeleński (Boy), wyd. drugie, Wydawnictwo Zakładu Narodowego imienia Ossolińskich, Wrocław 1947. Domena publiczna - Maciej Szukiewicz zm. 1943. 2014 xml text text 2014-01-24 pol http://redakcja.wolnelektury.pl/media/dynamic/cover/image/2776.jpg couple 10, Yossari@Flickr, CC BY 2.0 http://redakcja.wolnelektury.pl/cover/image/2776 DCC 1DTP FRF 3MP Maciej Szukiewicz Sielanka Pisownia łączna / rozdzielna: zwolna > z wolna; po społu > pospołu. Pisownia poszczególnych wyrazów: oh > och. Interpunkcja --- dodano kropkę na końcu strofy: spokojem. Życie jako wędrówkaSzli oparci o siebie ramieniem i twarzą --- ---/ Niepomni świata, ludzi, czasu i przestrzeni,/ Nie słyszeli, co świerki nad głową ich gwarzą,/ Nie widzieli, że słońce gór szczyty rumieni,/ Nie czuli, że chłód bagien, snując się już w lesie,/ Białą, wilgotną zmorą pada na pierś ziemi/ I że to mech puszysty pod ich stopą gnie się,/ Tłumiąc odgłosy kroków pieszczoty miękkiemipieszczoty miękkiemi --- dziś popr. forma N. lm: miękkimi pieszczotami.,/ I że oto na niebie, z wolna i nieśmiało,/ Noc błysnęła skrą złotą, drobniuchną i małą,/ I majestat swój mnożąc wciąż większym gwiazd rojem,/ Przestwory napełniła ciszą i spokojem. Szli oparci o siebie ramieniem i twarzą,/ A jak ważki złociste nad wodą się ważą,/ Miłość spełnionaOni, oczy swe jasne zwróciwszy do wnętrza,/ Badali, która chwila dla duszy jest świętsza:/ Czy gdy jeszcze pożądań roi sny najsłodsze?/ Czy gdy już śnieżne pióra o krwi pożar otrze?/ Czy może kiedy rozkosz dreszczem przejmie ciała,/ A ona precz odchodzi, powiewna i biała?... Nad tym oni dumali jak u bliźniąt we śnie/ Każde dla siebie tylko, jednak tak współcześnie,/ Że gdy szyszka z szelestem upadła na chrusty,/ A oni przystanąwszy ust szukali usty,/ I wzajemnie na licach opierając lico,/ W sercach sobie czytali zwiększoną źrenicą ---/ Byli, jak przeciw sobie stawione zwierciadła,/ Między które płomienna pożoga upadła/ I jasno się w nich pali i po tysiąc razy/ Tysięcznymi w obudwu odbita obrazy/ Idzie w bezmiar, z bezmiaru niezmienna powraca/ I znów mknąc tam, skąd przyszła, blasku nie zatraca,/ Jeno w nieskończoności mamiącym półmroku/ Coraz większą i czystszą wydaje się oku./ Mówiła, przytulając się do piersi jego:/ Dziwne... lecz ja tak czuję... --- MelancholiaZmysłyOch, powiedz, dlaczego/ Jak cień z światłem, łza z śmiechem pospołu się noszą/ Niewysłowiony smutek z bezbrzeżną rozkoszą?/ Czemu dla tych upojeń, co ciałem kołyszą/ I są napiętym nerwom ochłodą i cisza,/ A dla mniszych umysłów skalaniem i grzechem,/ Tęskność i melancholia koniecznym są echem?/ Jak to tłumaczyć, powiedz? Czy może w tym leży/ Upragnienie rozkoszy nowej, innej, świeżej?/ Czy może jest w tym smutek błędnego motyla,/ Co płacząc startych skrzydeł, nad lilie się schyla?/ Może to brzóz żal niemy, co z rozwianej wici/ Sączy się niewidzialny, a kogo pochwyci,/ Temu najrańszy ranek, najzłocistsze słońce/ Zamienia na wieczory tęskne i płaczące? --- / Czyżby mogła natura karcić twór bezmyślnie/ Za to, że pierś do piersi chciwie się przyciśnie,/ Do warg przytulą wargi i do duszy dusza?/ I czymże jest natura? i cóż ją to wzrusza?/ Snadź inna moc to sprawia... Oto, odkąd pomnę,/ SztukaIle razy patrzyłam na dzieła ogromne,/ Czy była to z Apollem pędząca kwadrygakwadryga (z łac.) --- rydwan zaprzężony w cztery konie ,,w poręcz", tj. jeden przy drugim.,/ Czyli Komedia Danta, czy dzika pieśń GriegaGrieg Edward (1843--1907) --- kompozytor norweski.,/ Czy też nimfa zaklęta geniuszem BöcklinaBöcklin Arnold (1827--1901) --- malarz szwajcarski, zażywający kultu w epoce Młodej Polski.,/ Co na słońcu swe ciało różane wygina/ I w paluszkach zagniata perły z fali miękkiej/ I jak piasek wciąż sypie je z ręki do ręki ---/ Zawsze, zawsze i wszędzie marmur, ton, rym, płótno,/ Zostawiały mnie z twarzą jednakowo smutną.../ I nie mógł to być refleks tych drgnień i tych skurczy,/ Przez które wykonawców przechodził duch twórczy,/ Bo to samo przymglenie czucia, woli, myśli,/ Miałam, gdyśmy na szczytach nad chmurą zawiśli,/ Poglądali w dal siną, rozmiarem tak mroczną,/ Że zda się oczy nigdy i nigdzie nie spoczną ---/ Więc w czymże tkwi ten smutek i kędy ma leże/ I skąd tak niespodzianie, tak nagle się bierze,/ Że w drodze do dusz naszych nic go nie oszuka,/ Ni szał zmysłowych uciech, ani boska sztuka?/ Gdzie szukać jego źródeł? A może... wiesz? może.../ Tylko się nie śmiej ze mnie! --- ja, widzisz, wciąż tworzę/ Zawrotne hipotezy, dziwaczne teorie,/ Na przykład: skąd błękitne, przydrożne cykorie,/ Niemal całkiem bezlistne, jak często je widzę,/ Mają kwiat tak ogromny na wątłej łodydze?/ Albo --- skoro w wszechświecie nic nie ginie marnie ---/ Gdzie spojrzenia, którymi ktoś mrący ogarnie/ Świat cały, nim odetchnie po raz już ostatni?/ Albo --- czy chmurka może obawiać się matni?/ Albo gdy na niebiosach księżyc się zapali/ I na wody upadnie, jak dobyć go z fali?/ Albo... i tak bez końca, jak w bajkach SzeherazSzeheraz --- Szeherazada, bohaterka Księgi tysiąca i jednej nocy, co noc opowiadała sułtanowi inną historię../ Otóż widzisz, ja myślę, myślałam już nieraz,/ ŚmierćŻe wszystko, co za «wielkie» wieki wiekom głoszą,/ Czyliczyli (tu daw.) --- czy. to będzie sztuką, czy ciała rozkoszą,/ Przypomina nam zawsze stan ów, który czeka/ Prędzej, później, lecz pewnie każdego człowieka ---/ Ów stan, którego żadne słowa nie upiększą,/ Ów stan, co jest rozkoszą z wszystkich snadź największą,/ Ku któremu twór wszelki ciągłe, w nocy, we dnie/ Dąży z woli lub z musu, z wiedzą lub bezwiednie,/ Ów stan, co niepodzielnie zawładnąwszy światem,/ Cel bytu kiedyś spełni i... «Śmierć myślisz zatem?» Cicho, cicho na Boga! --- mój złoty, mój drogi,/ Nie wymawiaj imienia tej Pani złowrogiej,/ Nie wymawiaj go nigdy, nigdy, nigdy głośno!/ Za pusto tu, za ciemno, za smutno łzą rośną/ Gęstwiny płaczą wokół... A jeśli to licho/ Czyha tu kędy z kosą? a jeśli? Więc cicho,/ Nie igrajmy z tą mocą podstępną i wrażą. Szli oparci o siebie ramieniem i twarzą,/ Z oczyma w mrok wbitymi, z płonącymi czoły./ Ona cała istnością w jego istność wrosła,/ On na poły jej więzień, PrometejPrometej --- dziś raczej: Prometeusz. na poły./ Wielkich pragnień go burza za świat zjawisk niosła,/ A choć milczał, blask taki ze źrenic mu padał,/ Że tym blaskiem duch jego cały się spowiadał/ I mówił do jej myśli: dlaczego? dlaczego/ Miłości naszej smutek i tęsknica strzegą?/ Dusza, MiłośćOto gdy pocałunkiem usta się nam spoją,/ Oto gdy pierś mą złożę na białą pierś twoją,/ Oto gdy tak bez woli, bez czucia, pamięci,/ Czerpiemy z siebie słodycz uściskiem objęci,/ Dusza z uwięzi zmysłów swobodnie ulata/ W obcą dla nas, mistyczną krainę zaświata./ Co tam robi? czy słońca tam widzi, czy nowie?/ Nie zgadnąć, tego ona nigdy nam nie powie/ I tylko, gdy z wędrówki swej do nas powróci,/ Niedobrze jej tu z nami i tak się wciąż smuci/ Jak kędy na wygnaniu zbłąkana królewna./ Bo dla niej za powrotem jednia rzecz jest pewna:/ Że nad żar ust łaknących, nad ciał lube sploty/ Istnieją śluby ducha i ducha pieszczoty/ Stokrotnie rozkoszniejsze i lepsze daleko ---/ Coś, jak kiedy się rzeka spotka z drugą rzeką,/ Coś, jak gdy się dwie chmury ciągnąc nieba krajem/ Zetkną i aż do drobin przenikną nawzajem,/ Coś, jak kiedy dwa światła rozszczepione tęczą/ Znów w jeden biały promień wspólnie się zaręczą,/ Coś, co nie ma określeń w naszej mowie lichej,/ Kondycja ludzkaCoś, co bije blaskami z cudnych liców Psychy,/ Gdy szałem z nas wyparta pławi się w eterze/ I dziwną kąpiel z światła, woni, dźwięków bierze/ I oboje nas potem, po swoim powrocie/ Rzuca na pastwę strasznej, bezbrzeżnej tęsknocie/ Za tą kąpielą dziwną, za szczęsnością oną/ Przeczuwaną zaledwo, a tak upragnioną... Szli oparci o siebie ramieniem i twarzą/ Jak anioły, gdy w niebie ziemską miłość marzą,/ Szli, nie wiedząc u kogo, u dnia czy u nocy,/ Na to swe utęsknienie szukać im pomocy?/ Szli oparci o siebie, cisi.../ A tymczasem/ Jakiś zbłąkany powiew zakołysał lasem./ Za nich i za podobnych im całe miliony/ Wyrwał się z mroków leśnych jakiś jęk stłumiony/ Jakby całej ludzkości bolesne westchnienie/ Szło rozbić bramy nieba... A tam --- wciąż milczenie...