Szlengel, Władysław Rozmowa z dzieckiem Kozioł, Paweł Choromańska, Paulina Kopeć, Aleksandra Tulicka, Agnieszka Fundacja Nowoczesna Polska Współczesność Liryka Wiersz Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Publikacja sfinansowana ze środków pozostałych ze zbiórek, które nie zakończyły się sukcesem. http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/szlengel-rozmowa-z-dzieckiem/ Władysław Szlengel, Co czytałem umarłym, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1979. Domena publiczna - Władysław Szlengel zm. 1943 2014 xml text text 2018-08-07 pol https://redakcja.wolnelektury.pl/media/cover/image/5978.jpg Late Night, Georgie Pauwels@Flickr, CC BY 2.0 http://redakcja.wolnelektury.pl/cover/image/5978 Co czytałem umarłym Władysław Szlengel Rozmowa z dzieckiem Matka, DzieckoDziewięćset czterdziesty drugi rok./ Matka i dziecko. Warsztat --- blok.../ Dziecko twarz ma liliową,/ matka włosy jak mleko,/ powiedz mi, matko --- pyta malec ---/ co to znaczy: DALEKO... Daleko to znaczy za górami,/ za lasami i za rzekami.../ Daleko to znaczy szyny.../ Daleko to morskie podróże,/ okręty i przestwór siny,/ i góry w słońca purpurze.../ Daleko to wyspy złote/ i wonne wiatru podmuchy,/ to jakaś soczysta zieloność/ i piasek miękki i suchy. Lecz jak wytłumaczyć dziecku,/ co znaczy słowo: DALEKO.../ Gdy nie wie, co to jest góra,/ i nie wie, co zwie się rzeką.../ i nie ma jak matka... i nie ma jak ja/ obrazów tych pod powieką,/ więc jak wytłumaczyć dziecku,/ co to znaczy: DALEKO... Daleko --- kochane dziecko/ (a łza się chybocze na rzęsach),/ daleko to z bloku naszego/ aż do bloku ToebbensaToebbens, Walter Caspar (1909--1954) --- współwłaściciel przedsiębiorstwa Toebbens und Schultz, produkującego na terenie warszawskiego getta tekstylia i elementy umundurowania dla Niemców, potocznie określanego jako ,,szop Toebbensa". Po wojnie dwukrotnie uciekł z internowania i nadal pracował w branży tekstylnej.... A powiedz, mamo kochana,/ co to znaczy: DAWNO.../ Dawno to wieczór miejski,/ płonące lampy, neony.../ to cichy spokój w mieszkaniu/ i dobrze piec napalony.../ Dawno --- to ciastka z ZiemiańskiejZiemiańska --- przedwojenna kawiarnia z kilkoma filiami w Warszawie, pierwszy lokal mieścił się na ul. Mazowieckiej 12.,/ dawniej --- to obiad przy radiu,/ dawno --- to rano ,,Nasz Przegląd,,Nasz Przegląd" --- dziennik mniejszości żydowskiej w Polsce, wydawany w latach 1923--1939.",/ a wieczór kino PalladiumPalladium --- kino przy ul. Złotej 7/9 w Warszawie, funkcjonujące od lat 30. do końca lat 90. XX w../ Dawno --- to miesiąc nad morzem,/ dawno --- to zdjęcia z wycieczki/ i ślubne zdjęcia z welonem,/ i biały chlebek bez sieczki... Lecz jak wytłumaczyć dziecku/ tę przeszłość jasną i sławną,/ gdy nic... nic przecież nie wie.../ jak wytłumaczyć: DAWNO.../ BiedaWidzisz, kochane dziecko,/ stare i smutne za młodu,/ dawno --- to znaczy, gdy dawno.../ nie przydzielano nam miodu... A powiedz mi, mamo, powiedz,/ co to, co słyszę nocą.../ świst taki długi... daleki.../ co to tak świszczę i po co... Jak wytłumaczyć dziecku,/ jaki wziąć przykład czy motyw,/ by wytłumaczyć nocny,/ daleki świst lokomotyw.../ Jak wytłumaczyć szyny/ i długą drogą w bezkresy,/ radość mknięcia w sleepingusleeping (z ang.) --- przedział w wagonie sypialnym./ i oszalałe ekspresy./ NiewolaDworce, sygnały, zwrotnice,/ nowe miasta, ulice,/ bilety, przesiadki, bagaż,/ kurier, bufet i tragarz./ Migot światełek nocą,/ z dymów liliowy ślad./ Jak wytłumaczyć... i po co,/ że gdzieś jeszcze w dali jest świat?.../ Ten świat znaczy --- chłopcze maleńki,/ coś rączki żałośnie tak splótł,/ że może być dalej niż Toebbens.../ i jeszcze dawniej niż miód...