Szlengel, Władysław Résumé, czyli Krakowiaki makabryczne Kozioł, Paweł Choromańska, Paulina Kopeć, Aleksandra Tulicka, Agnieszka Fundacja Nowoczesna Polska Współczesność Liryka Wiersz Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Publikacja sfinansowana ze środków pozostałych ze zbiórek, które nie zakończyły się sukcesem. http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/szlengel-resume-czyli-krakowiaki-makabryczne/ Władysław Szlengel, Co czytałem umarłym, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1979. Domena publiczna - Władysław Szlengel zm. 1943 2014 xml text text 2018-08-07 pol https://redakcja.wolnelektury.pl/media/cover/image/5978.jpg Late Night, Georgie Pauwels@Flickr, CC BY 2.0 http://redakcja.wolnelektury.pl/cover/image/5978 Co czytałem umarłym Władysław Szlengel Résumé, czyli Krakowiaki makabryczne Motyka --- piłka, graca, kleszcze,/ czy pamiętasz, bracie, jeszcze?/ ApenszlakAppenszlak, Jakub (1894--1950) --- krytyk literacki i teatralny, tłumacz i prozaik, scenarzysta filmowy, współpracownik wielu czasopism polsko-żydowskich., OrdonkaOrdonka --- Hanka Ordonówna, właśc. Maria Anna Tyszkiewicz z domu Pietruszyńska (1902--1950), piosenkarka, tancerka i aktorka, śpiewała m. in. szlagier Miłość ci wszystko wybaczy, w czasie II wonky światowej opiekowała się polskimi sierotami w ZSRR, napisała o nich książkę Tułacze dzieci (1948)., PKOPKO --- Powszechna Kasa Oszczędności, polski bank założony w roku 1919.,/ było życie, bracie, co? Motyka, piłka, kleszcze, młotek,/ AdriaAdria --- elegancki lokal funkcjonujący w Warszawie przy ulicy Moniuszki 10 w latach 1931--1944., szampan dla kokotekkokota (daw.) --- prostytutka.,/ E. WedelE. Wedel --- firma cukiernicza funkcjonująca od roku 1851, producent wyrobów czekoladowych; nazwa pochodzi od imienia drugiego właściciela, Emila Wedla, któremu przedsiębiorstwo zostało podarowane w prezencie ślubnym., PalladiumPalladium --- kino przy ul. Złotej 7/9 w Warszawie, funkcjonujące od lat 30. do końca lat 90. XX w., mały Fiatmały Fiat --- prawdopodobnie mowa o modelu Fiat 508, niewielkim samochodzie osobowym produkowanym w Polsce na licencji Fiata (Fabbrica Italiana Automobili Torino) od roku 1931.,/ Bukiet, bigos --- to był świat... Motyka, piłka, kleszcze, graca,/ taxi --- złocisz, lipalipa (slang) --- byle jaki. praca.../ ,,Czerwoniak",,Czerwoniak" --- ,,Kurier Czerwony", przedwojenne warszawskie czasopismo sensacyjne; także: ogólne przedwojenne określenie prasy brukowej a. sensacyjnej, pochodzące od jaskrawoczerwonych tytułów artykułów., ,,Nasz Przegląd",,Nasz Przegląd" --- dziennik mniejszości żydowskiej w Polsce, wydawany w latach 1923--1939; jego redaktorem był wspomniany w tym wierszu Jakub Appenszlak., ,,Kino", WiechWiech --- pseudonim Stefana Wiecheckiego (1896--1979), warszawskiego dziennikarza, felietonisty i prozaika, często wykorzystującego w swoich utworach warszawską gwarę miejską.,/ TomTom, Konrad --- właśc. Konrad Runowiecki (1887--1957), piosenkarz, scenarzysta i reżyser filmowy., KrukowskiKrukowski, Kazimierz (1901--1984) --- aktor kabaretowy, rewiowy i filmowy pochodzenia żydowskiego; używał pseudonimu ,,Lopek"., BodoBodo, Eugeniusz --- właśc. Bohdan Eugène Junod (1899--1943) aktor rewiowy, teatralny i filmowy, w późniejszym okresie także scenarzysta, reżyser i producent filmowy., śmiech... Motyka, piłka, spodnie w rzucik,/ przeminęło i nie wróci,/ a po roku wspomnij pan.../ znowu --- ,,SztukaSztuka --- kawiarnia artystyczna w getcie warszawskim, występowali tam m.in. Wiera Gran i Władysław Szlengel.". Wiera GranWiera Gran --- właśc. Dwojra Grynberg ( 1916--2007), piosenkarka, aktorka kabaretowa i filmowa; od marca 1941 do sierpnia 1942 przebywała w warszawskim getcie, gdzie śpiewała w kawiarniach; z getta została wyprowadzona przez późniejszego męża, Kazimierza Jezierskiego. Jej kariera muzyczna trwała do 1971 roku.... Motyka, piłka (spiszę tom ja...),/ znów żydowska autonomia.../ szopki, hopki, gmina, gmach.../ oj di boneOj di bone (jidysz) --- fragment piosenki Leopolda Rubinsteina, kompozytora, muzyka i śpiewaka z warszawskiego getta. Poniżej fragment tej piosenki: Oj, di bone! Ich will niszt upgejbn di bone, Ich will noch a bisele lebn" (Oj, kartka żywnościowa! Ja nie chcę oddać tej kartki, ja chcę jeszcze żyć). --- ałe głachałe głach (jidisz) --- wszyscy równi.!!! W ,,Sztuce" jest kawa, nie namiastka,/ Anigsztajna fajne ciastka,/ dziwki, śpiwki i ,,zet-zet",/ aby tylko... szmugiel szedł... Motyka, piłka, laska, bucik,/ też minęło i nie wróci.../ nagle --- Alarm! Akcja trwaakcja trwa --- mowa o akcji przesiedleńczej, trwającej od lipca do września 1942 roku, w ramach której wywożono Żydów z getta do obozu w Treblince..../ wszystko na dół... szafa graszafa gra --- wszystko w porządku (w domyśle: ponieważ zapłacona została łapówka; powiedzenie wywodzi się od szafy grającej, do której, kiedy chciało się posłuchać muzyki, trzeba było wrzucić monetę).!!! Motyka, piłka, szafa, skrzynki,/ LejkinLejkin, Jakub (1906--1942) --- adwokat, zastępca dowódcy Żydowskiej Służby Porządkowej, zastrzelony w pierwszej egzekucji przeprowadzonej przez Żydowską Organizację Bojową., SzmerlingSzmerling, Mieczysław --- komendant Umschlagplatzu, znany z okrucieństwa, należał do wyższych funkcjonariuszy Żydowskiej Służby Porządkowej. i TreblinkiTreblinka --- obóz zagłady funkcjonujące w okresie od lipca 1942 roku do listopada 1943 roku w pobliżu wsi Treblinka w obecnym województwie mazowieckim; kierowano do niego Żydów z polskich gett w ramach akcji zagłady Żydów noszącej kryptonim Reinhardt; w obozie funkcjonowały komory gazowe.,/ plecak --- wagon --- blok czy Placplac --- Umschlagplatz, plac przeładunkowy, usytuowany przy skrzyżowaniu ul. Stawki i Dzikiej; początkowo służył wymianie towarów między gettem a światem zewnętrznym, później gromadzono na nim ludzi wywożonych do Treblinki.,/ szopa, ausweisausweis (niem.) --- zaświadczenie, legitymacja a. dowód osobisty; dokument niezbędny do legalnego funkcjonowania w getcie., blaszka, KacKac, Leon --- fryzjer w getcie warszawskim, obsługujący m. in. niemieckich żołnierzy organizujących akcję przesiedleńczą trwającą od lipca do września 1942.... NadziejaMotyka, graca, piłka, szczotka,/ proszę państwa, siup do środka.../ a co jutro?... szkoda dnia.../ ,,Żywy DziennikŻywy Dziennik --- cykliczny program satyryczny prezentowany w getcie w kawiarni ,,Sztuka", początkowo przygotowywany przez zespół, w skład którego wchodził m. in. poeta Wacław Teitelbaum, a po wywózkach 1942 roku kontynuowany jednoosobowo przez Schlengla." dalej gra!!!!!!...