Szlengel, Władysław Legendy wigilijne Kozioł, Paweł Choromańska, Paulina Kopeć, Aleksandra Tulicka, Agnieszka Fundacja Nowoczesna Polska Współczesność Liryka Wiersz Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Publikacja sfinansowana ze środków pozostałych ze zbiórek, które nie zakończyły się sukcesem. http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/szlengel-legendy-wigilijne/ Władysław Szlengel, Co czytałem umarłym, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1979. Domena publiczna - Władysław Szlengel zm. 1943 2014 xml text text 2018-08-07 pol https://redakcja.wolnelektury.pl/media/cover/image/5978.jpg Late Night, Georgie Pauwels@Flickr, CC BY 2.0 http://redakcja.wolnelektury.pl/cover/image/5978 Co czytałem umarłym Władysław Szlengel Legendy wigilijne 1. Jezus w zakładach Kruppa W EssenEssen --- miasto w Niemczech, w Nadrenii-Westfalii, główny ośrodek przemysłowy zagłębia Ruhry., w zakładach Kruppazakłady Kruppa --- założone w 1811 roku przez Friedricha Kruppa, od 1903 funkcjonujące jako spółka akcyjna Friedrich Krupp AG, od 1999 jako ThyssenKrupp AG; firma zajmowała się wydobyciem rudy żelaza, produkcją stali, sprzętu kolejowego, maszyn przemysłowych oraz broni i amunicji, co w roku 1880 zapewniało połowę obrotów przedsiębiorstwa.,/ śród kolosów żelaza i stali,/ pośród zabawek śmierci,/ w hucie --- płonącej hali ---/ znaleźli w noc wigilijną/ dziecko śród prochu i bomb,/ w Essen --- w kolebce śmierci,/ w zakładach Kruppa et Comp./ DzieckoUjrzeli nagle w kąciku/ ludzie z wieczornej zmiany/ ludzki pomiot maleńki/ zgubiony czy zapomniany./ Święto, BrońA właśnie gwiazdka zabłysła/ pierwsza --- tak jak w Betlejem,/ i błysk jej zabłąkał się w bomby,/ w kul i granatów knieje./ ChrystusDziecko leżało na hali/ śród brudnych kombinezów/ i ludzie się dziwowali,/ aż ktoś wyszeptał --- jak Jezus.../ I groza przeszła po ludziach,/ i dreszcz jak w olbrzymi upał.../ i się przerwała na chwilę/ produkcja w zakładach Kruppa./ Stanęły na chwilę maszyny,/ coś ludzi chwyciło za gardła.../ cisza, jak bomba największa,/ zawisła --- i hala zamarła.../ zamarły fabryczne kominy,/ tryby, młoty, spirale,/ wyciągi, miechy i formy,/ motory, odlewnie, centrale.../ i poszła wieść dziwna po ludziach,/ i przerazili się ludzie/ straszną i wielką wieścią/ o dziecku u Kruppa i cudzie ---/ Jak na manifest straszliwy/ przed halą zbierał się lud/ i dziecko widziało ludzi,/ i ludzie widzieli cud./ O zmiłowanie prosili,/ klękali ---/ w piersi się bili,/ płakali.../ Aż nagle przyszła wiadomość ---/ w ludzkie trafiła mrowie ---/ Do Essen --- zakładów Kruppa,/ trzej zdążają królowie.../ A tutaj zmrok wigilijny,/ a gwiazdka blask srebrny sieje,/ a tutaj królowie zdążają.../ Cud... cud... jak Betlejem. Król, Święto, WojnaZakołysały [!] tłumy/ jak fale, rozbite rafą,/ nagle uderzył w ciszę/ z głównej centrali megafon ---/ --- Trzej przyjeżdżają królowie/ (megafon wyrzucał słowa) ---/ do śmierciotwórczej kolebki/ królowie jadą --- po towar... Wszystkie zmiany do pracy ---/ Święto w przyszłą niedzielę./ Królom potrzebne bomby,/ miny, kartacze, szrapnele... Ochoczo ruszyły tłumy/ do hal, do hut i do bomb./ Wszystkie zmiany przy pracy/ w zakładach Kruppa et Comp./ I taśmy stalowe trzeszczą,/ żar ognia i krwisty upał... i zapomniany został/ Jezus w zakładach Kruppa... 2. Cud w okopach WojnaCzekała trwożna Europa,/ co tamci zrobią... w okopach./ A tamci, wszyscy w okopach/ czuli zmęczenie w stopach ---/ czuli znużenie w kościach,/ w oczach --- w sercach --- we krwi/ I już nie liczyli ataków,/ i nie liczyli dni.../ Sztab kreślił kreski czerwone,/ wył w telefony polowe,/ ktoś krzyczał w złamaną słuchawkę/ Baczność --- wszystko gotowe.../ W okopach garbiły się barki,/ cykały zlęknione zegarki,/ coś rozbłysło na skręcie,/ rosło w linii napięcie./ Żyły tętnią na skroniach,/ mapy żarzą się w dłoniach,/ oczy mrużą się wściekle,/ w pulsach tętni i drga,/ wszystko we krwi dygocze,/ by już krzyknąć: ,,Hurra".../ Już wycykał zegarek/ beznadziejność i smutek,/ w błędnym kręgu latarki/ wskazał równą minutę./ Zaraz atak --- wnet ruszą/ z bagnetami na drogę,/ Walkazaraz runą na siebie/ ludzkie linie dwie wrogie,/ zaraz weźrąweźrą --- ,,weżrą" bądź ,,wejrzą" (tj. wpatrzą). się w siebie,/ zaraz w siebie się wczepią,/ w bruzdy ostrza zanurzą,/ krwią się oczy oślepią./ Zaraz wgryzą się wściekłe/ kolby, ostrza i palce,/ zaraz ludzkie dwie fale/ w czarnej zderzą się walce./ Jeden sztab jest gotowy,/ drugi sztab uprzedzony/ i czekają na alarm/ ludzkie linie --- dwie strony./ A tu zmrok już zapada/ nad odcinek liniowy./ Patrzcie --- gwiazdka zabłysła ---/ wieczór jest --- wigilijny./ Walka, PiesPalce twarde na cynglach,/ nerwy --- charty puszczone,/ serce --- łomot i gnanie,/ oczy --- kręgi czerwone ---/ niech zakrzykną --- niech puszczą,/ jak się urwą psy ludzkie,/ w drganie, bicie i kłucie,/ krwawą siejbę i młóckę.../ Trrrr... telefon i sygnał,/ strzał --- z okopów ich wygnał./ Sygnał w serce się wwiercił,/ już ruszyli ku śmierci.../ Idą, idą dwa wrogi,/ by się spotkać w pół drogi,/ krok się wali i pali,/ dłoń na kolbie i loncie,/ i w tę noc wigilijną/ cud się zdarzył na froncie./ Bo gdy przyszli w pół drogi/ ludzkie psy --- ludzkie wrogi ---/ zatrzymali się nagle,/ ktoś w szeregach pęd zmącił,/ Świętocoś przejrzeli... ujrzeli.../ ktoś broń z dłoni wytrącił.../ i gdy doszli do siebie/ już rozpędu ostatkiem ---/ zamiast życia połamać ---/ łamali się... opłatkiem,/ ręce sobie ściskali,/ na ramionach płakali,/ rozmawiali o domach,/ jak ktoś z bratem lub synem.../ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ./ a ze sztabu dzwoniono ---/ znów wbiliśmy się klinem...