Szlengel, Władysław Kontratak [wersja I] Kozioł, Paweł Choromańska, Paulina Kopeć, Aleksandra Tulicka, Agnieszka Fundacja Nowoczesna Polska Współczesność Liryka Wiersz Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Publikacja sfinansowana ze środków pozostałych ze zbiórek, które nie zakończyły się sukcesem. http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/szlengel-kontratak-wersja-i/ Władysław Szlengel, Co czytałem umarłym, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1979. Domena publiczna - Władysław Szlengel zm. 1943 2014 xml text text 2018-08-07 pol https://redakcja.wolnelektury.pl/media/cover/image/5978.jpg Late Night, Georgie Pauwels@Flickr, CC BY 2.0 http://redakcja.wolnelektury.pl/cover/image/5978 Co czytałem umarłym Władysław Szlengel Kontratak [Wersja I] 18 styczeń 1943 Spokojnie szli do wagonów, jakby im wszystko zbrzydło,/ Piesko patrzyli szaulisomszaulis (z lit.) --- członek Związku Strzelców Litewskich, organizacji paramilitarnej założonej w 1919 roku, a w czasie II wojny światowej kolaborującej z Niemcami. w oczy ---/ Bydło!/ Cieszyli się oficerowie, że nic nie działa im na nerwy,/ Że idą tępym marszem hordy,/ I tylko dla werwy,/ Trzaskały pejcze: W mordy!/ Tłum milcząc padał na placuplac --- Umschlagplatz, plac przeładunkowy, usytuowany przy skrzyżowaniu ul. Stawki i Dzikiej; początkowo służył wymianie towarów między gettem a światem zewnętrznym, później gromadzono na nim ludzi wywożonych do Treblinki.,/ Nim się w wagonie rozełkał,/ Sączyli krew i łzy w piaszczysty grunt,/ A ,,panowie" od niechcenia rzucali na trupy pudełka ---/ ,,Warum sind «Juno» rundWarum sind «Juno» rund (niem.) --- dlaczego «Juno» są okrągłe? (slogan reklamowy ówczesnej marki niemieckich papierosów).."/ Aż w ten dzień, gdy na uśpione sztimungiemsztimung (jidisz) --- nastrój. miasto/ Wpadli o świcie, jak hieny z porannej mgły,/ Wtedy zbudziło się bydło i obnażyło kły./ KrewNa ulicy Miłej padł pierwszy strzał,/ Żandarm się zachwiał w bramie,/ Nie wierzył, chwilę stał,/ Pomacał strzaskane ramię/ I zaklął: naprawdę krwawię!/ A tu już trzaskały brauningibrauning a. browning --- belgijska marka pistoletu, nazwana od amerykańskiego konstruktora broni Johna Mosesa Browninga (1855--1926)./ Na Niskiej, na Dzikiej, na Pawiej./ ŚmierćNa krętych schodach, gdzie matkę starą ciągnięto za włosy na dół,/ Leży SS-man Handtke./ Jakoś się dziwnie nadął,/ Jakby nie strawił śmierci, jakby go zdławił bunt./ Zacharkał się krwawą śliną w pudełko --- Juno sind rund, rund, rund./ Pył wdeptać złoconym szlifomPył wdeptać złoconym szlifom --- archaiczna konstrukcja składniowa połączona z elipsą. Sens: losem złoconych szlifów jest być wdeptanymi w pył.,/ Okrągło wszystko się toczy,/ Leży błękitny żandarmi uniform na zaplutych/ schodach żydowskiej Pawiej ulicy i nie wie,/ Że u SzultzaSchultz, Fritz Emil --- pochodzący z Gdańska współwłaściciel firmy Toebbens und Schultz, produkującej w getcie warszawskim tekstylia i mundury mieszczącej się przy ul. Nowolipie 44. i ToebbensaToebbens, Walter (zm. 1954) --- członek NSDAP, największy pracodawca w getcie warszawskim, producent tekstyliów i elementów umundurowania; po likwidacji getta produkcję przeniesiono do obozu w Poniatowej. Po wojnie miał być sądzony w Polsce, lecz w drodze na proces wyskoczył z pociągu. Następnie prowadził przedsiębiorstwo tekstylne pod przybranym nazwiskiem./ Kule pląsają w radosnym rozśpiewie,/ Bunt mięsa, bunt mięsa, bunt mięsa!/ Mięso pluje przez okna granatem,/ Mięso charczy szkarłatnym płomieniem i zrębów życia się czepia!/ Hej! Jak radośnie strzela się w ślepia!/ Tu jest front, paniczyki!/ Hier trinkt man mehr kein BierHier --- trink man mehr kein Bier (niem.) --- tu więcej nie pijesz piwa.,/ Hier hat man mehr kein MutHier hat man mehr kein Mut (niem.) --- tu już nie ma więcej odwagi.,/ Blut, Blut, BlutBlut, Blut, Blut (niem.) --- krew, krew, krew../ Zdejmować rękawiczki z jasnej, gładkiej skóry,/ Położyć pejcze, dać hełmy na głowy./ Jutro komunikat dać prasowy:/ ,,Wdarliśmy się klinem w blok Toebbensa."/ Bunt mięsa, bunt mięsa, śpiew mięsa!/ Słysz, niemiecki Boże, jak modlą się Żydzi w ,,dzikich" domachw ,,dzikich" domach --- ,,dzikimi" nazywano Żydów, którym okupant odebrał uprawnienia do mieszkania nawet na terenie getta, przeznaczonych do wywózki i ukrywających się; ,,dzikie domy" to miejsca ich zamieszkania.,/ Trzymając w ręku łom czy żerdź./ Prosimy Cię, Boże, o walkę krwawą,/ Błagamy Cię o gwałtowną śmierć,/ Niech nasze oczy przed skonaniem nie widzą, jak wloką się szyny,/ Ale daj dłoniom celność, Panie,/ Aby się krwawił mundur siny./ Daj nam zobaczyć, zanim gardło zewrze ostatni głuchy jęk,/ W tych butnych dłoniach, w łapach z pejczem,/ Zwyczajny nasz człowieczy lęk./ Jak purpurowe krwiste kwiaty/ Z Niskiej, z Miłej, z Muranowa/ Wykwita płomień z naszych luf./ Walka, RadośćTo wiosna nasza! To kontratak!/ To wino walki uderza do głów!/ To nasze lasy partyzanckie --- zaułki Miłej i Ostrowskiej,/ Drżą nam na piersiach numerki ,,blokowe"numerki ,,blokowe" --- w czasie pierwszej akcji likwidacyjnej z trwającej od lipca do września 1942 r. pracownikom szopów wydano tzw. numery życia w postaci blaszek. We wrześniu 1942 posiadało je zaledwie ok. 30 tysięcy ludzi.,/ Nasze medale wojny żydowskiej./ Krzyk czterech liter błyska czerwienią./ Jak taran bije słowo ,,bunt",/ A na ulicy krwią się oblepia zdeptana paczka ,,Juno sind rund!"