Szlengel, Władysław Dajcie mi spokój Kozioł, Paweł Choromańska, Paulina Kopeć, Aleksandra Tulicka, Agnieszka Fundacja Nowoczesna Polska Współczesność Liryka Wiersz Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Publikacja sfinansowana ze środków pozostałych ze zbiórek, które nie zakończyły się sukcesem. http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/szlengel-dajcie-mi-spokoj/ Władysław Szlengel, Co czytałem umarłym, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1979. Domena publiczna - Władysław Szlengel zm. 1943 2014 xml text text 2018-08-07 pol https://redakcja.wolnelektury.pl/media/cover/image/5978.jpg Late Night, Georgie Pauwels@Flickr, CC BY 2.0 http://redakcja.wolnelektury.pl/cover/image/5978 Co czytałem umarłym Władysław Szlengel Dajcie mi spokój Stój, przyjacielu ---/ gdy chcesz powiedzieć,/ co mnie tu czeka./ Dajcie mi spokój ---/ ja nie chcę wiedzieć,/ nie jestem ciekaw!/ TajemnicaNie znoś mi wieści/ z tajnych gazetek,/ a zwłaszcza/ nie znoś mi wieści/ gumowych panów/ w oślizgłych płaszczach./ Ani tych, co wiedzą,/ ani tych, co znają,/ ani tych, co słyszeli,/ co w warsztacie gadają./ Dat mi nie dawaj,/ nie szeptaj na boku,/ nie jestem ciekaw,/ dajcie mi spokój! O co ci chodzi,/ czego ci szkoda,/ co jeszcze pragniesz/ zdążyć i dodać?/ Jeszcze ci życia/ chęć nie osłabła,/ boisz się, że nas/ poślą do diabła... / Kto ty jesteś? Żyd./ 10 milionów Żydów/ pije whisky co dnia/ i liże ice krem sodaice krem soda (z ang.) --- deser lodowy z wodą sodową a. z napojem gazowanym./ w USA./ I piją sok grejpfrutów/ przed lunchem i rano./ Szkoda ci Żydów?/ Zostaną!... Nie Żydzi zalęknieni,/ Żydzi chorzy i drżący,/ ale Żydzi stadionów,/ Żydzi śpiewający ---/ Dajcie mi spokój,/ po co te szepty,/ ten optymista,/ ten znowu sceptyk,/ o co te targi,/ O kim tu mowa? Bujda, panowie ---/ do góry głowa,/ Tomasz MannMann, Tomasz (1875--1955) --- niemiecki prozaik, laureat Nagrody Nobla w roku 1929, autor m. in powieści Czarodziejska góra (1924) i Doktor Faustus (1947). pisze nową powieść,/ ChaplinChaplin, Charlie --- właśc. Charles Spencer Chaplin, (1889--1977), aktor komiczny i reżyser, gwiazda kina niemego. Urodzony w Londynie, karierę zrobił w USA. Stworzył postać trampa Charliego, biedaka o złotym sercu, wyposażonego w melonik, muszkę i laseczkę. W filmie Dyktator (1940) parodiował Adolfa Hitlera. kręci i znów będzie pierwszy,/ TuwimTuwim, Julian (1894--1953) --- polski poeta, pisarz, satyryk, tłumacz poezji ros., fr. i niem. W dwudziestoleciu międzywojennym był jedną z najpopularniejszych postaci świata literackiego; współzałożyciel kabaretu Pikador i grupy poetyckiej Skamander, blisko związany z ,,Wiadomościami Literackimi". W latach 1939--1936 na emigracji, m. in. w Rio de Janeiro. w Rio znalazł pustkowie/ i wyda tom wierszy,/ HubermanHuberman, Bronisław (1882--1947) --- skrzypek-wirtuoz i pedagog muzyczny pochodzenia żydowskiego. stroi skrzypce,/ z wydętą kpiąco wargą/ próbuje sonatinęsonatina --- krótki, dwu- lub trzyczęściowy utwór muzyczny./ non tropponon troppo (wł.) --- nie zanadto (określenie uszczegóławiające tempo muzyczne). i largolargo (wł.) --- szeroko (określenie powolnego tempa muzycznego).,/ EinsteinEinstein, Albert (1879--1955) --- urodzony w Niemczech fizyk-teoretyk pochodzenia żydowskiego, autor teorii względności (szczególna teoria względności, wraz ze słynnym równaniem E=mc2, ustalającym równoważność między masą a energią powstała w 1905 roku, ogólna teoria względności, stanowiąca teorię grawitacji, opublikowana została w 1916 roku). jest bezpieczny,/ przeżuwa w cichości/ raz jeszcze słuszność/ teorii względności./ FeuchtwangerFeuchtwanger, Lion --- właśc. Jakub Arje (1884--1958), autor m.in. powieści Żyd Süß (1925), na podstawie której Veit Harlan nakręcił propagandowy, a niezgodny z jej wymową film, oraz Wojny żydowskiej (1932), której jednym z bohaterów jest Józef Flawiusz., owszem --- w sercu Żyda/ dzieli się naszą troską,/ ale przeżyje, panowie, i wyda/ znów Wojnę żydowską./ Lopek KrukowskiKrukowski, Kazimierz (1901--1984) --- aktor kabaretowy, rewiowy i filmowy pochodzenia żydowskiego; używał pseudonimu ,,Lopek". --- kuzyn MlińczykaMajer Mlińczyk --- postać Żyda z getta, w którą wcielał się Władysław Szlengel w swoich występach kabaretowych.,/ jest w USA./ Pomyślcie, panowie --- krótko: WellsWells, Herbert George (1866--1946) --- pisarz, klasyk fantastyki naukowej, autor m. in. Wojny światów, Wehikułu czasu i Wyspy doktora Moreau./ i ja --- --- --- --- --- --- --- Czego wam szkoda?/ 100 porządkowych?/ facetów z gminyGmina --- potoczne określenie Rady Żydowskiej, reprezentującej mieszkańców getta przed władzami okupacyjnymi.?/ Cóż to za głowy?/ Czego żałować,/ czego tu skąpić./ Al CaponeAl Capone --- właśc. Alphonse Gabriel Capone, pseudoonim Scarface (1899--1947) amerykański gangster pochodzenia włoskiego, działający w Chicago. żyje,/ już on ich zastąpi./ Pomyśl przez chwilę,/ przyjrzyj się z bliska,/ co świat tu traci/ albo co zyska./ A ty tracisz noce,/ ssiesz język suchy,/ szukasz na szpaltach/ nowej otuchy ---/ Miętosisz w ręku / gazetek szmaty,/ żujesz jak krowa/ komunikaty./ Pomyśl króciutko/ w takiej godzinie,/ Tolek SłonimskiSłonimski, Antoni (1895--1976) --- poeta, felietonista i humorysta pochodzenia żydowskiego, członek grupy literackiej ,,Skamander", w czasie wojny na emigracji w Paryżu i w Londynie, po wojnie działał w Związku Literatów Polskich i w opozycji./ siedzi w Londynie./ Czego się błąkasz?/ i stękasz w kącie,/ co też się dzieje/ na wschodnim froncie,/ Algier i Tunis,/ Tulon --- Maroko ---Algier i Tunis, Tulon --- Maroko --- --- aluzje do działań wojennych w Afryce./ a ja to wszystko/ to mam głęboko./ Ja się pocieszam,/ że został geniusz./ Film Walt DisnejaDisney, Walt (1901--1966) --- amerykański animator, reżyser i producent filmowy, założyciel istniejącego do dziś studia filmowego./ aere perenniusaere perennius (łac.) --- trwalszy od spiżu (Horacy, Pieśń III, 30)../ Nic mi nie donoś,/ za rękaw nie chwytaj,/ nie mów na ucho,/ nic mi nie czytaj,/ że od pierwszego,/ że znów TreblinkiTreblinka --- obóz zagłady funkcjonujące w okresie od lipca 1942 roku do listopada 1943 roku w pobliżu wsi Treblinka w obecnym województwie mazowieckim; kierowano do niego Żydów z polskich gett w ramach akcji zagłady Żydów noszącej kryptonim Reinhardt; w obozie funkcjonowały komory gazowe../ Wódka jest dobra./ Ciepłe dziewczynki./ AlkoholJak ci się życie/ wyda za krótkie,/ przyjdź, przyjacielu,/ weź mnie na wódkę./ Żonkę przyprowadź/ cudzą lub swoją,/ niech się kieliszki/ dwoją i troją ---/ Ja komunikat/ dam ci wspaniały,/ rymem i rytmem/ przetkany cały./ Pijmy za zdrowie/ Julka Tuwima, / dobrze, że w Rio/ i że przetrzyma./ Pijmy za zdrowie/ Wellsa i Lopka/ i dajcie mi spokój./ Kropka.