Szewczenko, Taras Iwan Podkowa Syrokomla, Władysław Kotwica, Wojciech Kopeć-Gryz, Aleksandra Fundacja Nowoczesna Polska Romantyzm Liryka Ballada Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Uniwersytecką w Toruniu z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów Biblioteki. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury. http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/szewczenko-kobziarz-iwan-podkowa/ Taras Szewczenko, Kobzarz, Księgarnia Polska A. D. Bartoszewicza i M. Biernackiego, Lwów [1883]. Domena publiczna - Władysław Syrokomla zm. 1862 1933 xml text text 2021-11-16 pol https://redakcja.wolnelektury.pl/media/cover/image/2560px-Reply_of_the_Zaporozhian_Cossacks_sketch_1893_Kharkiv.jpg Zaporożcy piszący list do sułtana tureckiego, Ilja Riepin (1844-1930), domena publiczna http://redakcja.wolnelektury.pl/cover/image/6276 Taras Szewczenko Iwan Podkowa Иван Підкова I W Zaporożu grzmi armata,/ Przed panem Iwanem./ Zaporożec w dawne lata/ Potrafił być panem./ Panowali, zdobywali/ Swobodę i chwałę;/ Ledwie świadczą ich z oddali/ Kopce pozostałe./ Oj, wysoko się wznosiły/ GróbNa polu kurhany,/ Gdzie legł Kozak do mogiły/ W kitajkękitajka --- chustka jedwabna, pierwotnie chińska, skąd nazwa (daw. Kitaj to Chiny); w tradycji kozackiej istniał zwyczaj przykrywania czerwoną kitajką twarzy zmarłego. przybrany./ A mogiła kształtem wzgórza/ Aż obłoki bodzie,/ Wiatrom żale swe wynurza,/ Szepcze o swobodzie./ Pradziadowskiej świadek sławy,/ Powiada ją młodzi;/ A wnuk słucha jej ciekawy/ I piosnkę wywodzi. Och, szalono w Ukrainie,/ Licho daj go czartu!/ A w gorzałce, w miodzie, w winie/ Nabywano hartu./ Dobre niegdyś było życie/ W ukraińskiej stronie./ Może sercu coś ulżycie,/ Gdy je wam wydzwonię. II Wiatr, MorzeCzarną chmurę wicher niesie/ Z Limanuliman --- zatoka u ujścia doliny rzecznej do morza; tu zapewne: Liman Dniepru i Bohu na płn. wybrzeżu Morza Czarnego, na Ukrainie. wybrzeży,/ Sine morze jak zwierz w lesie/ Ryczy, to się jeży./ Gardzielgardziel (daw.) --- r.m., tj. ten gardziel; dziś popr.: r.ż., tj. ta gardziel. Dniepru już rozlany./ «Chłopcy, hej, do wiosła!/ Siądziem w czajkiczajka --- szybka i zwrotna łódź kozacka., pójdziem w tany,/ Byle woda niosła!»/ Wypłynęło Zaporoże,/ Aż Liman czernieje./ Grajże teraz, sine morze,/ Niechaj wiatr zawieje!/ Bije fala, płyńcie zdrowi,/ Ni ziemi, ni nieba,/ Aż drży serce --- Kozakowi/ Tego tylko trzeba./ Wiosło taktem gra wesołym,/ Wykrzykują radzirad (daw.) --- zadowolony. ,/ Pan atamanataman --- kozacki przywódca. płynie czołem,/ On wie, gdzie prowadzi./ Chodzi z lulkąlulka (daw.) --- fajka. po swej łodzi,/ I rozmyśla bacznie:/ Gdzie uderzyć mu przychodzi?/ Skąd robotę zacznie?/ Skręcił wąsy z gęstą miną,/ Czajkom stanąć każe,/ Podniósł kołpakkołpak --- wysoka czapka bez daszka, z futrzanym otokiem., wstrząsłwstrząsł --- dziś popr.: wstrząsnął. czupryną:/ «Zguba tobie, wrażewraże (daw.) --- dziś popr. forma W.: wrogu.!/ Hej, mołodcymołodec a. mołojec (z ukr.) --- młody, dzielny mężczyzna; Kozak., droga znana,/ Ja SynopęSynopa --- miasto portowe w płn. Turcji, nad M. Czarnym, ok. 650 km na wsch. od Stambułu. minę,/ Lecz w CarogródCarogród --- dawna słowiańska nazwa Konstantynopola (ob. Stambuł), stolicy cesarzy bizantyjskich, używana również po zdobyciu tego miasta przez Turków. do sułtana/ Pójdziemy w gościnę»./ «Dobrze, ojcze atamanie,/ Zagramy w Bosforze!»/ «Dzięki, chłopcy! Niech się stanie!»/ I znów kipi morze./ Pan ataman lulkę kurzy,/ Na brzegu usiadłszy,/ Na niebiosach bada burzy/ I na falę patrzy.