Syrokomla, Władysław O moim starym domku http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/syrokomla-gawedy Kotwica, Wojciech Sekuła, Aleksandra Choromańska, Paulina Fundacja Nowoczesna Polska Romantyzm Liryka Wiersz Utwór powstał w ramach konkursu ,,Współpraca w dziedzinie dyplomacji publicznej 2013", realizowanego za pośrednictwem MSZ RP w roku 2013. Zezwala się na dowolne wykorzystanie utworu, pod warunkiem zachowania ww. informacji, w tym informacji o stosowanej licencji, o posiadaczach praw oraz o konkursie ,,Współpraca w dziedzinie dyplomacji publicznej 2013". Publikacja wyraża jedynie poglądy autora i nie może byc utożsamiana z oficjalnym stanowiskiem Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP. http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/syrokomla-gawedy-o-moim-starym-domku http://www.dbc.wroc.pl/dlibra/docmetadata?id=8751&from=&dirids=1&ver_id=&lp=3&QI= Władysław Syrokomla, Gawędy i rymy ulotne, Nakładem Księgarni pod firmą Zawadzkiego i Węckiego, Warszawa 1853. Domena publiczna - Władysław Syrokomla zm. 1862 1933 xml text text 2013-10-23 pol http://redakcja.wolnelektury.pl/media/dynamic/cover/image/2601.jpg bierstadt_rustic_mill_c_1855, ErgSap@Flickr, CC BY 2.0 http://redakcja.wolnelektury.pl/cover/image/2601 Władysław Syrokomla Gawędy O moim starym domku Gawęda Ich sehe des Dorfes Weiden,/ Des Wiesenbaches Rand,/ Wo ich die ersten Freuden/ Den ersten Schmerz empfandIch sehe des Dorfes Weiden, Des Wiesenbaches Rand, Wo ich die ersten Freuden Den ersten Schmerz empfand (niem.) --- Widzę wiejskie pastwiska, obrzeża Weisenbach, gdzie doznałem pierwszych radości i pierwszego bólu; tłum. WL..Matisson. I Ej za górą, za wysoką,/ Stare dęby z lewéj strony ---/ Za dębami bawi oko,/ Nadniemeński brzeg zielony. ---/ Z prawéj strony bagno szlakiem, ---/ Na bagnisku wierzba wzrasta ---/ A na piasku, nad chrustniakiem/ Szumi sośnina kolczasta./ W parkanową wjedź ulicę ---/ Stary domek w ziemię gnie się ---/ Krzywe ściany, a na strzesie/ Mchem zakwitły już dranicedranice --- drewniane deseczki służące do pokrycia dachu, wykonywane ręcznie z drewna drzew iglastych.,/ Widać niebo z drugiéj strony/ Szczerbinami między dranic ---/ To mój domek pochylony,/ Lecz nie oddałbym go za nic./ Tu ostrokoł tuż przy ganku,/ Do ogródka mego wnijściewnijście (daw.) --- wejście. ---/ A w ogródku, gdybygdyby --- tu: jakby, niby. w wianku,/ Bzy niewielkie, gęstoliście. ---/ Pod oknami mych rozwalin/ Pstrzeją ziółka i kwiatuszki,/ A od kwiatów idą dróżki/ Do agrestu i do malin. ---/ Przez ostrokół widzisz pole,/ Lub jak z dala Niemen płynie,/ A przy gęstym ostrokole/ Ul pochyły na darninie. ---/ To mój ogród --- wszystko moje ---/ Choć ubogo w nim i dziko,/ Sam w nim chodzę, piszę, roję,/ Kopię rydlem i motyką, ---/ Domek --- ogród --- wszystko u mnie,/ Jakże rzewnie, jak wesoło!/ Jak uroczo, i jak dumnie/ Stąd poglądam naokoło,/ Czy to patrzę po płaszczyźnie,/ Czy na łąki, na ostrowy,/ Czy się chciwe oko wśliźnie/ Między ciemny bór sosnowy; ---/ Czy to puścić wzrok po Niemnie/ Jak rybaka z jego łódką,/ Jak stąd pięknie, jak przyjemnie,/ Bujać okiem wokolutko!/ Mój horyzont --- to jak sala ---/ A te lasy, to ustronie,/ Te rybackie chaty z dala,/ To jak sprzęty w mym salonie./ A tam w górze po lazurze/ Pływa sobie chmur ułomek ---/ O! gdy zbierze się na burzę,/ Nie wytrzyma stary domek!/ Już gdy burza, zawierucha,/ Mało służy dach ochrończyochrończy --- dziś: ochronny.;/ Już przez pułap deszcz mi plucha,/ A przez ściany wiatr się sączy. II Stuka, puka topor w lesie,/ Echo wstrząsa cisz gajową;/ I mnie wieść żałośną niesie,/ Że mieć będę chatę nową./ Dach nad dawną moją chatą/ Ręka cieśli w próchno zwali,/ I że wkrótce, w przyszłe lato,/ Będę mieszkać okazaléj. ---/ Ach! gdy runą z tą starzyzną/ Każda izba, każdy kątek,/ Gdzież podzieną siępodzieną się (gw.) --- dziś popr.: podzieją się. --- wyślizną/ Tyle wspomnień i pamiątek?/ Czy bywało serce bije/ Uniesieniem, smutkiem, strachem,/ Mnie najlepiéj, gdy się skryję,/ Pod zakwitłym moim dachem./ Czy bywało radość wchodzi ---/ Ściany echem się odezwą,/ Czy to boleść --- znieść ją słodziéj,/ Tu i płakać było rzeźwo. ---/ Oto przyzba, oto ganek ---/ Stąd słuchamy, gdy z pobliska/ Nadniemeński wychowanek,/ Słowik świętą piosnkę tryska;/ Czasem tęskną myśl mi poda,/ Czasem rzewność tak głęboka,/ Ani ujrzysz, gdy ci z oka/ Łzy poleją się jak woda./ Raz... pamiętam... zachwycenie/ Z rzewnym smutkiem serce burzy.../ O! jak błogie i westchnienie,/ Gdy je druga pierś powtórzy!/ Ot mój pokój, mój różowy,/ Malowany w kolor cegły, ---/ Och! wokoło biednéj głowy/ Jakież myśli tu przebiegły!/ Ot na ścianie wieniec żyta/ Pamięć żniwa i dożynek. ---/ Oto sofa pyłem kryta ---/ Mój po pracy wypoczynek ---/ Ot mój stolik, tron potęgi,/ Tam szpargałów leżą roje ---/ A to szafa --- a w niéj księgi ---/ Zguba moja, szczęście moje!/ A nad stołem, tam, wysoko ---/ Buja nitka pajęczyny./ W nią wlepiałem moje oko,/ W lube dumań mych godziny./ W nią patrzałem, gdyby w tęczę,/ Gdy na czole ciężar czułem/ Lub gdy myśli pasmo snułem,/ Wątłe, słabe jak pajęcze./ Oto komin --- druh wesoły,/ Tu wchodziły cygar dymy,/ Tum fajczane trząsłtum (...) trząsł --- konstrukcja z ruchomą końcówką czasownika: tu trząsłem. popioły,/ Tu paliłem moje rymy. ---/ A ot druga izba w parze:/ Lubolubo (daw.) --- choć, chociaż. nié ma w niej przestworu,/ Tu bywało co wieczoru,/ Chodzę sobie i cóś gwarzę./ Tu bywało, gdym znużony,/ Słodkie wczasuwczas (daw.) --- odpoczynek. mam godziny,/ W uściśnieniu lubéj żony,/ Lub w pieszczotach méj dzieciny./ Tu kobierzec w kraśnekraśny --- piękny, kolorowy. kwiaty,/ Po kanapie rozpostarte,/ Tutaj stolik do herbaty,/ A na ścianach --- Bonaparte./ O lubiłem w téj izdebce,/ W gwarze gości tchnąć weselem,/ A najbardziéj gdy się szepce/ Z ukochanym przyjacielem. ---/ Oto pokój mój do wczasu!/ Łoże twardsze niżliniżli --- dziś popr.: niż a. niźli. cegły ---/ Stąd daleko od hałasu,/ Tędy moje sny przebiegły./ Czasem w lubych mar osnowie,/ Czasem mara myśl przelękła,/ Ot węzgłowiewęzgłowie --- dziś: wezgłowie; szczytowa część łóżka. --- w to węzgłowie,/ Ej nie jedna łza zasiękłazasiękła --- dziś popr.: wsiąkła.! III Dom, PrzemijanieChatko! ściany twoje stoją,/ Lecz cię wkrótce proch zagrzebie/ Jaż przyrosłem tak do ciebie,/ Ty tak wzrosłaś --- w duszę moją!/ Wkrótce wnijdę w nowy kątek,/ Obcy sercu i pamięci ---/ Nic z mych wrażeń, nic z pamiątek,/ Nowej strzechy nie uświęci. ---/ Tam przeniosę me cygaro,/ I mój stolik, i węzgłowie;/ Łacno wznowić chatkę starą,/ Lecz już duszy nie odnowię./ Szukać wrażeń już nie sposób/ Zardzawiałemi oczyma;/ A w tym świecie, wśród tych osób,/ Już pamiątek dla mnie nié ma. ---/ Już widoki z okien nowe:/ Niemna okiem nie pogonię,/ Lasów k'sobie nie przyzowęprzyzowę --- dziś popr.: przyzwę.,/ Bo te będą w innej stronie./ I mój ogród... precz te żale!/ Już minęła młodość mglista. ---/ Cóż po sercu? po zapale?/ Trzeba żyć już jak statysta.../ Było... przeszło... cóż rozpacze?/ Daj waletęwaleta --- utwór poetycki o charakterze elegijnym, wyrażający żal z powodu rozstania się z bliskimi osobami, domem czy krajem rodzinnym; z łac. vale: pozdrowienie przy pożegnaniu (bądź zdrów, żegnaj). życiu temu!.../ Chwilka... chwilka... niech zapłaczę,/ Niechaj westchnę po staremu! 15 lutego 1847