Syrokomla, Władysław Gwarinos http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/syrokomla-rymy-ulotne Sekuła, Aleksandra Choromańska, Paulina Fundacja Nowoczesna Polska Romantyzm Epika Ballada Utwór powstał w ramach konkursu ,,Współpraca w dziedzinie dyplomacji publicznej 2013", realizowanego za pośrednictwem MSZ RP w roku 2013. Zezwala się na dowolne wykorzystanie utworu, pod warunkiem zachowania ww. informacji, w tym informacji o stosowanej licencji, o posiadaczach praw oraz o konkursie ,,Współpraca w dziedzinie dyplomacji publicznej 2013". Publikacja wyraża jedynie poglądy autora i nie może byc utożsamiana z oficjalnym stanowiskiem Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP. http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/syrokomla-rymy-ulotne-gwarinos http://www.dbc.wroc.pl/dlibra/docmetadata?id=8751&from=&dirids=1&ver_id=&lp=3&QI= Władysław Syrokomla, Gawędy i rymy ulotne, Nakładem Księgarni pod firmą Zawadzkiego i Węckiego, Warszawa 1853. Domena publiczna - Władysław Syrokomla zm. 1862 1933 xml text text 2013-10-23 pol http://redakcja.wolnelektury.pl/media/dynamic/cover/image/2632.jpg Cool wall decor in the Reales Alcazares, Seville, Spain, Alaskan Dude@Flickr, CC BY 2.0 http://redakcja.wolnelektury.pl/cover/image/2632 Władysław Syrokomla Rymy ulotne Gwarinos Stara hiszpańska ballada I Ej Francuzi! czyż nie boli/ Roncewalska was przegranaroncewalska (...) przegrana --- rozsławiona przez średniowieczną epikę rycerską (m.in. Pieśń o Rolandzie) bitwa w wąwozie Roncevaux (także: Roncevalles, Ronsewal) stoczona 15 sierpnia 778 przez tylną straż osłaniającą odwrót z Hiszpanii wojsk frankijskich pod wodzą Karola Wielkiego; w legendzie przeciwnikami Franków byli Saracenowie (tj. Arabowie, ,,niewierni"), w istocie był to odwet górali baskijskich za zburzenie ich stolicy Pampeluny.?/ Padli trupem lub w niewoli/ Bohatéry Karlomana. I Gwarynos stracił wieńce/ Dawnych zwycięstw skroni męskich,/ Dzień potyczki dał go w ręce/ Siedmiu królów saraceńskich --- Kość rzucili siedém razy,/ A los jedno wciąż stanowi;/ I Gwarinos siedem razy,/ Przysądzony Marlotowi. Król z radością jeńca bierze,/ Bo on droższy mu od złota,/ «Słuchaj --- mówi --- słów Marlota,/ Chrześcijański bohaterze! Zrzuć z twych piersi krzyż ten słaby,/ Przyjmij świętą cześć proroka,/ Będziesz wodzem nad Araby,/ I źrzenicą mego oka. Dam ci skarby niezliczone,/ Odziedziczysz tron mój w spadku,/ Jedną córkę bierz za żonę,/ Drugą oddam ci w dodatku». --- «Cześć ci królu za twe słowa,/ Za twe łaski, za twe dary,/ Lecz niech Chrystus mię uchowa/ Od przyjęcia twojéj wiary! Nie chcę żony, łask, nadziei,/ Nie chcę Maurów wieść na boje;/ Z tamtéj strony Pirenei,/ Król, kochanka, wszystko moje...» Złość okrutna wstrzęsła Maura.../ «Gardzisz złotem, szczęściem, władzą!/ Niech mi zaraz tego giaura/ Do wiezienia odprowadzą! W najstraszniejszy loch pokuty/ Niech zawiedzie go odźwierny,/ W sześć łańcuchów mocno skuty/ Niechaj gnije pies niewierny. A gdy święte dni nadbiegą,/ Zwołać trąbą naród mnogi,/ I gdzie ulic cztéry drogi,/ Smagać do krwi niegodnego...» II Płyną lata!... on w ciemnicy,/ Przyszedł dzień świętego Jana,/ Dzień to święty bez różnicy,/ Dla Araba i Hiszpana. Składa modły tłum narodu,/ I w meczecie, i w kościele,/ Syn zachodu i syn wschodu,/ Po ulicach kwiaty ściele. Król Marlotes siadł w purpurze,/ I zabawą lud weseli,/ Kazał tarczę przybić w górze,/ Rzucać kopiję do celi... Kilka godzin już igrzyska,/ Nikt nie trafił w celi oko:/ Każdy Arab włócznię ciska,/ Ale meta za wysoko. Gniew na króla osiadł czole,/ Ogień w oku, groźba w mowie,/ I straszliwą jego wolę,/ Ogłaszają heroldowie: «Ssać nie mogą niemowlęta,/ Jeść ni pić usta niczyje,/ Póki cel nie będzie tknięta,/ Póki tarczy kto nie zbije!» Powstał w mieście okrzyk dziki,/ Aż pod ziemię jęki płyną;/ «Ach! co znaczą te okrzyki?»/ Sam do siebie rzekł Gwaryno! «Czy to radość jakaś żywa?/ Czy się żeni kto z królewną?/ Albo trąba lud przyzywa/ I mię smagać będą pewno!» Maur, podziemnych stróż sklepieni,/ Rzekł mu na to: «Jesteś w błędzie,/ Nikt z królewną się nie żeni,/ Ciebie smagać nikt nie będzie; Dzisiaj wielkie Jana święto,/ Ciska włócznie młodzież nasza,/ Dotąd celu nie draśnięto,/ A król gniewny tak ogłasza: Niech nikt nie je ani pije,/ Ani starzy, ani mali,/ Póki mety kto nie zbije,/ Póki tarczy nie powali!» Więc Gwarinos drży tajemno:/ «Ej strażniku, gdyby zbroja!/ Gdyby śnieżny koń mój ze mną,/ I stalowa włócznia moja! Włócznia, co służyła godnie,/ W Karlomana świętej sprawie,/ W zakład głowę moją stawię ---/ Zbiłbym tarczę niezawodnie!» --- «Jak to! ufasz twojej ręce?/ Twojej sile? twemu oku?/ W tej katuszy inni jeńce/ Nie przeżyli ani roku... Twoją szyję w ciężkiéj sforze/ Siedem lat jak łańcuch mula,/ Chcesz? pobiegę wraz do króla,/ I żądanie twe przełożę». Stróż zatrzasnął stalne wrota,/ Aż zawyła podziem głucha,/ I pośpiesza do Marlota,/ I tak szepce mu do ucha: «Ten Gwarinos co w sklepisku/ Siódmy rok w kajdany dzwoni,/ Chce zbić tarczę na igrzysku,/ Prosi swego konia, broni». Król zakrzyknął: «On? w téj chwili?/ Jeszcze w lochu nie zgnił marnie?/ Chyba żeście mu szczędzili,/ Głodu, więzów i męczarnie?! Niech tu przyjdzie! hola straże!/ Dać mu jego strój orężny!/ Gdy go dźwignie, cud pokaże,/ Jeden więzień niedołężny!» Zbroję więźnia rdza przejadła,/ Koń lat siedem piasek woził./ On podobny do widziadła,/ Szedł przed króla... okiem groził... I uzbroił się z pośpiechem;/ Dosiadł konia... przejrzał broni.../ A Marlotes parskał śmiechem:/ «No! obaczym cud twej broni...» Twarz wybladła i znędzniała,/ Wnet się płoni i rozchmurza,/ Więzień ożył... męstwem pała..../ Ruszył w harce jako burza. Rumak zarżał... bo widocznie/ Wspomniał bitwy, poznał pana,/ Więzień silnie cisnął włócznię,/ Spadła tarcza potrzaskana... Powstał gwar zazdrośnéj wrzawy,/ W górę mieczów błysło wiele,/ Ale miecz Gwaryna rdzawy,/ Naokoło trupy ściele --- Silnie konia spiął ostrogą.../ Stary koń w podkowę dzwoni,/ Maury w pogoń lecą drogą.../ Więzień umknął od pogoni. --- Dobiegł Francji, tam go szczérze/ Spotkał wiernych tłum wasali,/ Tam go damy i rycerze/ Z uwielbieniem powitali. --- 1845