Słowacki, Juliusz Uspokojenie (Ujęcie wcześniejsze) Sekuła, Aleksandra Sutkowska, Olga Niedziałkowska, Marta Fundacja Nowoczesna Polska Romantyzm Liryka Wiersz Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Narodową z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BN. http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/uspokojenie-ujecie-wczesniejsze http://www.polona.pl/Content/9317 Słowacki, Juliusz (1809-1849), Dzieła. Pierwsze krytyczne wydanie zbiorowe, t. I., Wiersze drobne, wyd. Bronisław Gubrynowicz, Lwów 1909 Domena publiczna - Juliusz Słowacki zm. 1849 1849 xml text text 2009-08-28 L polhttp://redakcja.wolnelektury.pl/media/dynamic/cover/image/1546.jpg slightly everything@Flickr, CC BY 2.0 http://redakcja.wolnelektury.pl/cover/image/1546 Julisz Słowacki Wiersze Juliusza Słowackiego opublikowano na podstawie: Juliusz Słowacki, Dzieła. Pierwsze krytyczne wydanie zbiorowe, t. I, Wiersze drobne, wyd. Bronisław Gubrynowicz, Lwów 1909. Przy redakcji uwzględniono wersje tekstu (w tym podział na strofy) w innych wydaniach. Tekst uwspółcześniono w zakresie: interpunkcji, pisowni łącznej/rozdzielnej (np. zato- za to; niepotrzeba - nie potrzeba), pisowni wielką/małą literą, pisowni partykuł, ubezdźwięcznień (np. z pod - spod; blizki-bliski), fleksji (usunięto é z wyjątkiem wyrazów tworzących rym w brzmieniu zmienionym przez é; poza tym np.: niemi-nimi, rozwahanem-rozwahanym), pisowni joty (uwzględniono jednak brzmienie wyrazu ze względu na rytmikę wiersza, np. milijony, dyjamenty). Pozostawiono (niekiedy przywrócono) niektóre charakterystyczne dla epoki i autora, niestosowane współcześnie formy (np. źrennica, przeklęstwo, spiemy, korónki, choralnie), w razie potrzeby opatrując je stosownymi przypisami z myślą o czytelnikach w wieku szkolnym. Uspokojenie [Ujęcie wcześniejsze] Warszawa, MiastoCo nam zdrady! --- Jest u nas kolumna w Warszawie/ Na której usiadają podróżne żurawie,/ Spotkawszy jej liściane czoło śród obłoka;/ Taka zda się odludna i taka wysoka!/ Za tą kolumną, we mgły tęczowe ubrana,/ Stoi trójca świecących wież Świętego Jana;/ Dalej ciemna ulica, a z niej jakieś szare/ Wygląda w perspektywie sinej Miasto Stare;/ Oko, UpiórA dalej, jeszcze we mgle, która tam się mroczy,/ Szkła okien --- jak zielone Kilińskiego oczy,/ Czasami uderzone płomieniem latarni,/ Niby oczy cichego upiora spod darni. Więc lada dzień, a nędza sprężyny dociśnie:/ To naprzód tam na rynku para oczu błyśnie/ I spojrzy w Świętojańską na przestrzał ulicę;/ Miasto, MuzykaA potem się poruszą wszystkie kamienice,/ A za kamienicami przez niebios otchłanie/ Przyjdzie zorza północna i nad miastem stanie;/ WiatrA za zorzą wiatr dziwne miotający blaski/ Porwie te wszystkie zemsty i te wszystkie wrzaski;/ Wicher jakiś z aniołów urobiony Pańskich,/ Oderwany jak skrzydło z widzeń Świętojańskich,/ Przezroczysty jak brylant, a jak ogień złoty,/ Który chwyci te zemsty, te światła, te grzmoty,/ Zwinie i nimi ciemną uliczkę zalęże,/ Jako brąz w niej zakipi, zaświszcze jak węże/ I naprze tak, że będzie trzęsąca się cała/ Jako wół sycylijski na miasto ryczała./ Usłyszycie wy wtenczas, serc naszych złodzieje,/ Jaki wiatr z tej ulicy na miasto powieje;/ Przez harmonikę tonów swój krzyk przeprowadzi,/ O kościół katedralny skrzydłami zawadzi,/ Porwie królewski zamek, otworzy jak trumnę,/ A potem na Zygmunta uderzy kolumnę/ I z marmuru wyciągnie jakieś echo skalne,/ Jakieś smętne, dalekie muzyki chóralne,/ Które ja dziś już chwytam myślą na pół senną,/ Słysząc ten wiatr i strunę pod wiatrem kamienną. Miasto, WarszawaWięc kiedy kościół zadrży od stóp aż do skroni/ I płaczącym się głosem na miasto rozdzwoni,/ Więc kiedy ta kolumna w pomroku miesiąca/ Zostanie gdzieś na placach jak harfa grająca.../ Dźwięk, Koń, Śmierć, Walka, BurzaTo wtedy co? --- Krzyk jeden jak burza ponura,/ Nie wiem, «Niech żyje Polska!» czyli też krzyk «Hurra!»/ Wyleci jak koń śmierci zerwany z wędzidła,/ O katedralny kościół otrze głośne skrzydła.../ Anioł, SzatanA miasto co? --- Słuchając z wyciągniętą szyją/ Powie: że tam się ciemni aniołowie biją,/ Że tam szatan ogniste przywoławszy moce/ Koń swój brązowy ciska i piorun gruchoce;/ Że jako MachabeuszMachabeusz --- zapewne Juda Machabeusz, jeden z przywódców żydowskiego powstania Machabeuszy przeciwko Seleucydom 167 p.n.e.--160 p.n.e., zginął w 160 p.n.e. w bitwie pod Elasą. pod zwalonym słoniem,/ Tak szewcy pod piorunem padają i koniem/ Zgruchotani; że księżyc na niebie odkryty/ Pokaże tę ulicę pustą, lud wybity,/ Piorun zagasły, walkę okropną skończoną,/ Ulicę całą ciemną i krwią zadymioną... Więc kiedy miasto całe przestrachem ogłuchnie,/ To znowu ta ulica jednym wiatrem buchnie,/ Jednym krzykiem..........reszta wersu wykropkowana/ A potem co? --- Stojący uliczce na strychu/ Kościół się katedralny odezwie po cichu,/ Walkę i krzyk, różnymi wiejący głosami,/ Jak organ rzuci miastu --- głucho --- akordami ---/ Coraz głośniej; --- i całą tę harmoniąharmonią --- dziś popr. forma B.lp: harmonię. senną/ Roztrąci o kolumnę, tę strunę kamienną. Dźwięk, ŚpiewWtem znów jeden z tych wrzasków, od których natura/ Wzdryga się --- jeden «Vivat» uliczny i «Hurra!»/ DuchJeden z tych krzyków, które czynią, że skrzydlata/ Natura ducha w kościach tak jak ptaszek lata;/ Że duch na ustach staje i już nie jest zdolny/ Zatrzymać śmiech serdeczny i płacz mimowolny;/ Anioł, SzatanJeden z tych krzyków, który wnikając w człowieka/ Tak śpiewa w nim jak anioł, a jak szatan szczeka;/ Jeden z tych krzyków... szumem błyskawic nawalnym/ Uderzy, na kościele pęknie katedralnym,/ Pójdzie mimo, lecz skrzydłem o kościół otarty,/ Kamienie w nim wrzeszczące zostawi jak czarty,/ I wiele innych głosów, które zmartwychwstanie/ Zapieją jak anioły związane w organie. Dźwięk, Miasto, Muzyka, Lud, Powstanie, Strach, ŚpiewI jeszcze ta harmonia nie zamilkła senna,/ A już kolumna placu, ta struna kamienna,/ Tym samym wichrem bita, z rozwahanym czołem,/ Prym wzięła przed chóralnie jęczącym kościołem,/ I dwa te śpiewy już bez odpoczynku/ Będą miastu ogłaszać lud idący z rynku./ Siła, ZdradaJeśliż ma ta ulica taką ciasną szyję,/ Że z niej --- by słowo wyszło, to jak działa bije;/ Jeśliż na każdą formę naszego uczynku/ Tak srogo ona patrzy oczyma aż z rynku;/ Jeśliż lada noc, a z niej wystrzeli powstanie/ I w proch tego rozrzuci, kto na rychcie stanie;/ Jeśliż jest taka mocna, że przez nocy cieni/ Muzykę ciemną strachu wyrzuca z kamieni,/ A kolumny na swoje muzykanty stroi:/ Zdrada, Strach, ChorobaTo człowiek, który zawsze o zdradę się boi/ I wszędzie widzi tylko postrachu upiory,/ Albo dzieckiem być musi, lub na serce chory.