Słowacki, Juliusz Do Teofila Januszewskiego Sekuła, Aleksandra Niedziałkowska, Marta Fundacja Nowoczesna Polska Romantyzm Liryka Wiersz Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Narodową z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BN. http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/do-teofila-januszewskiego http://polona.pl/item/524968/4/ Juliusz Słowacki, Dzieła Juliusza Słowackiego. Pierwsze krytyczne wydanie zbiorowe, t. I., Wiersze drobne, wyd. Bronisław Gubrynowicz, Lwów 1909 Domena publiczna - Juliusz Słowacki zm. 1849 1920 xml text text 2009-07-23 pol http://redakcja.wolnelektury.pl/media/dynamic/cover/image/186.jpg entry with blossom carpet, extranoise@Flickr, CC BY 2.0 http://redakcja.wolnelektury.pl/cover/image/186 DCA FS WTL 1DTP 3MN Juliusz Słowacki Do Teofila Januszewskiego Gdzie dziś Neapol jasny? Kto zasiadł nasz ganek?/ Ptak, ŚwiatłoKto patrzy na rybackich sklepów złoty wianek?/ Gdzie koczujące światła w pół okręgu zwitezwity --- dziś popr.: zwinięty.,/ Od wiatru żagielkami białymi nakryte,/ Jak te, o których prawi gdzieś Szecherazada,/ Ptaków z ognistą piersią, z białym skrzydłem stada?/ Nad błękitami siedzą. Przy świetle światełko,/ Każde ma białe sobie dodane skrzydełko;/ Rzekłbyś, że gwiazd znudzonych lazurami plemię/ Bóg skrzydłami uzbroił --- i przysłał na ziemię./ Lud, Tłum, MiastoLubiłeś taki widok --- ludu ruchy --- migi ---/ Krzyk --- życie --- otwierane nożami ostrygi ---/ Z polipów i gwiazd morskich malownicze wzorki ---/ Siarczaną wodą z hukiem wystrzelone korki ---/ Falę ludu, co z sobą po ulicach niesła/ Osoby --- granem widok płacące i krzesła.../ Lubiłeś na to patrzeć, lecz poważnie --- z tronu,/ Z drżącego nad falami morskimi balkonu,/ Którym architekt tkanki podrzeźniałpodrzeźniać --- dziś: przedrzeźniać. pajęcze. ---/ Ja tymczasem, kolorów przeleciawszy tęczę,/ KsiężycPatrzałem na Wezuwiusz, Ojciec, Dziecko, Grób, Śmierć, Narodzinyaż po lawy ścianie/ Drący się księżyc wejdzie, na kraterze stanie/ I stamtąd białe czoło obróci do świata./ Tak zrodzone na grobie dziecko twego brata,/ Któremu pierwsza grobu lilia rówieśniczką,/ Zamyśloną na ludzi spojrzało twarzyczką/ Z cichej ojca mogiły... Gdzie nasz lazurowy/ Golf? i ciche przy białym księżycu rozmowy?/ Ptak, Wygnanie, Emigrant, Samotność, Kondycja ludzkaJak się wieniec związanych ludzi prędko kruszy!/ Wczoraj widziałem wróble spłoszone na gruszy;/ Cała hurmahurma (daw.) --- masa ludzi, ciżba, tłum. na bliskie uniosła się drzewka/ Tak zgodnie, że raz biała skrzydełek podszewka/ Ku słońcu, to znów cała chyli się ku roli/ Jak podśrebrzonepodśrebrzony --- dziś popr.: posrebrzony. liście rozchwianej topoli./ Lecz ludzie, piorunową spłoszeni ulewą,/ Nigdy razem na bliskie nie usiędąusiędą (daw.) --- dziś: usiądą. drzewo,/ Ale niezgodnym lotem rozchodzą się błędnie,/ Ani tam listek róży, gdzie liść lauru więdnie... Podróż, Zima, WspomnieniaJuż miesiąc, jak z jednego wyjechawszy grodu,/ Ty pod strzechę własnego domu, w cień ogrodu,/ Ja w nieznane uciekam krainy południa/ Przed ścigającą myślą i mrozami grudnia./ A gdy mi już na opak idą roku pory,/ Gdy zima kwiatowymi ubrana kolory/ Ani po górach lekkim płatkiem śniegu sypie,/ Ani w kryształ ubiera brzozy, ani skrzypie/ Pod saniami wieśniaka, ani pod stodoły/ Zgania wróble, ni smutno zielone jemioły/ Różami świegocących osypuje gilów,/ W kraju porzniętymporznięty --- dziś: porżnięty. wstążką jasną siedmiu Nilów/ Mógłbym o spokojnikach zapominać wiejskich,/ Pijąc muł Etyjopów zamiast wód letejskichwody letejskie (mit. gr.) --- wody rzeki Lete płynącej w Hadesie; wypicie wody letejskiej przynosiło duszom zmarłych zapomnienie o przeszłym życiu../ Lecz ja przeciwnie --- wszystkie widziane obrazy/ W myśl kładę jak na wielkie zwierciadło bez skazy/ I chciałbym wam, gdy noc was zimowa zaskoczy,/ Tym zwierciadłem Egiptu słońce rzucić w oczy. Obłąkany nasz okręt zawołał o świcie:/ Ziemia! I ziemia wyszła na morza błękicie/ Jak złocistego piasku dzierzgany obrąbek./ Rzekłbyś, że biały siedzi na piaskach gołąbek,/ Przypatrując się sobie w zwierciadlanej fali.../ A to był pałac wielki Mohameda-Ali./ Rzekłbyś, że przed nim resztki wieśniaczego płota/ Sterczą... to była Ali-Mohameda flota./ Nad tym brzegiem, a z twarzą, jak ją widzę co dnia,/ Leżała niesplamiona purpura przedwschodnia;/ Na niej stada gwiazdeczek bladego lazuru ---/ I jedna tylko palma na prawo z marmuru,/ Otoczona rojami nieśpiących wiatraków./ W przezroczu nieba stada wędrujące ptaków,/ Tak, jak je ręka boża w jeden łańcuch sprzęże,/ Przede mną w czarne, długie wiązały się węże.../ Tak mi się ukazały afrykańskie brzegi,/ Smutne, obumarłymi południka śniegi/ Zasypane, pod nieba sklepionego łuną,/ Długą i rozciągniętą położone struną./ Z niej jak z boskiego łuku na niebieskie stropy/ Strzał słonecznych wiązane wypadały snopy./ KwiatyChciałbym się teraz zbliżyć teleskopu szkiełkiem/ Do brzegu --- spoić z tęczą kolorów i zgiełkiem./ Tłum, PodróżTu przeszywany złotem, przetkany bławatem/ Chce być człowiek bawiącym oczy twoje kwiatem;/ Nawet w ubiorach ludu taka rozmaitość,/ Że cię wkrótce dusząca opanuje sytość,/ I szukasz znużonymi oczyma błękitu,/ Lecz próżno! --- bo dom szczytem przyrasta do szczytu;/ Upadek, ZwierzętaBo ledwo się oglądniesz, zaraz ciebie horda/ Oślarzy za złotego zwąchała milorda/ I osiołkami drogę zwężoną przegradza ---/ Chwyta --- piastuje --- z ziemi podnosi --- i sadza/ Na szybkolotnym ośle, razów mu nie szczędzi,/ Aż biegnąc pod złotego orła cię zapędzi./ Szczęśliwy, kto tak gnany pod rozsądek ścisły/ Oczy podda i wszystkie razem zwiąże zmysły!/ Nieszczęsny, kto na boczne bramy się ogląda!/ Schyl głowy!... osioł wleciał pod juki wielbłąda ---/ Patrzysz... nad tobą arka tłumoków i skrzyni ---/ Rozbiłeś się na lądzie --- a okręt pustyni/ Popłynął. ---Kobieta, Strój, Obyczaje I znów idzie całunem nakryta/ Jakaś trumna szeroka, czarna --- to kobiéta!/ Płaszczami rozszerzona na całą ulicę,/ Z oczami błyszczącymi, jako dwie gromnice,/ Przez dwa białe otwory, z jedwabiu szelestem/ Biegnąca... zda się tobie, że pyta: kto jestem?/ W łokciach ufaj jak ryba pływająca w skrzelach,/ Rozpychaj tłum --- błękitny ustępuje felachfelach --- właśc. fellah; w krajach arab. rolnik, obywatel prowadzący osiadły tryb życia../ Tu pilnująca głową równowagi dzbanka,/ Wyprężona przy murach staje Egipcjanka,/ Podobna kariatydziekariatyda --- podpora architektoniczna w kształcie postaci kobiecej dźwigającej na głowie belkowanie, balkon itp. w ścianę wmurowanej ;/ Jej koszula, posłuszna piersi z brązu lanej,/ Nad łonem się podnosi i na dół opada,/ O każdy kształt jak wodna łamiąc się kaskada./ Tu europejski ubiór, wielki równacz stanów,/ Dalej żebrzące stado postaci bocianów/ Goni za tobą, prośbą grzechoczącą klaszcze ---/ Czarne, wychudłe, w białe obwinięte płaszcze./ Ledwoś wyrobił w tłumie ulicowym szczerby,/ Ledwoś dopadł do bramy: --- Zwierzętaprzy bramie, jak herby,/ Żywe wielbłądy okiem przerastając kratę,/ Wodą w skórzanych workach zamkniętą skrzydlate,/ Stają ci się przed progiem domowym zagrodą,/ Odstraszając sączącą się przez skóry wodą. Nim się myślą o wiekach ubiegłych zasępię,/ Bawi mię to, co widzę i słyszę na wstępie:/ Dziś ludzi kolorami rozkwiecone klomby ---/ Jutro ujrzę pomniki --- trumny --- katakomby ---/ Wszystko, co pozostało na tym piasku z wieków/ Od Egipcjan przez Rzymian podbitych i Greków./ Dosyć już... dziś znużony arabskimi gwary,/ Siędęsiędę (daw.) --- dziś popr.: siądę. w oknie i będę patrzał na port stary/ Wielkiego Aleksandra, gdzie się jeszcze trzyma/ Latarnia morska, świecąc puszczyków oczyma. Aleksandria, 22 października 1836.