Sieradzka, Wanda Samobójstwo text Świetlik, Maria Choromańska, Paulina 2023-05-16 Fundacja Wolne Lektury pol Wanda Sieradzka de Ruig, Nie płacz kiedy odjadę, Oficyna Wydawnicza Ziemia, Warszawa 2005. https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/sieradzka-samobojstwo/ Licencja Wolnej Sztuki 1.3. https://artlibre.org/licence/lal/pl/ Współczesność Liryka Wiersz Ola Rusiecka Karolina O Jerzy Halbersztadt Olimpia Nowicka-Sulla Marek S. Jezowski Mateusz Kaflowski Sebastian Firlik Patrycja Magda Bodzan Kinga Białek Martyna Drążewska M.P. Aleksandra Pastusiak-Lepetow Justyna Radomińska Jolasia Jolanta W. Iwona Paweł Walentynowicz Michał Woźniak Barbara Wysocka Magda Sokólska Tadeusz Komicz Jan Zieliński Zofia Jankiewicz Anna Klechniowska Anna Czaplińska Mr Koralgol Paweł Bysko Adrian Markowski Anna Włódarczak Joanna Cz. Marcin Brudziana Anna Wysocka Dorota Bugla Paweł Łyko Rafał Ślusarz Maria Świetlik Agnieszka Ziątek Ilona Dynerman Krzysztof Majer Wioletta Piotr Towarek Piotr Wódecki Sandra Budziarska Michalina Ochab Maria Majewska Anna Tryfonova Jan Krzysztof Szarawarski Tadeusz Grosik pIOTRs PYRKA Monika Justyna Duriasz-Bułhak Jakub Przyłuski Grzegorz Flieger RyszardS Hanna Wroblewska Sylwia Anna Szambor Ola Karolina Szymaniak Piotr Apanasowicz Magdalena Kicińska Anna Rozenfeld Krystyna Stein Ludmiła Wołyńska Monika Niedzwiecka Dorota Białas-Niedziela Jaro Aleksandra Michałowska Justyna Bogdan Kozłowski Olga K Krystyna Broda Beata Koper Krzysztof Rokicki bronbron Ola Grzegorz Myga MaKa Anna DZ Czyta Doris WS Asia Łukasz Szczepańczyk KKZ Julia P Pyton Ewa Klaudia Monika Wesołowska Daniel Dąber Tomasz Waliński Dorian Joanna Korzeniewska Sasza Michał Brdak Tomasz Polechoński Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (www.wolnelektury.pl). Sfinansowano dzięki zrzutce społecznościowej czytelniczek i czytelników Wolnych Lektur. https://redakcja.wolnelektury.pl/media/cover/use/7352.jpg Umschlagplatz w sierpniu 1942, autor nieznany, domena publiczna http://redakcja.wolnelektury.pl/cover/image/7352/ DCC 1DTP 3MP okładka: https://redakcja.wolnelektury.pl/cover/image/7352/ Źródło: Wanda Sieradzka de Ruig, Nie płacz kiedy odjadę, Oficyna Wydawnicza Ziemia, Warszawa 2005 Wanda Sieradzka Samobójstwo Trzecie piętro --- / czwarte, piąte ---/ parapet okna/ byle prędzej/ Samobójstwogłową w dół/ pod jakimś kątem/ skoczyć!.../ I pogrzebać ból./ Nie ma ludziNie ma ludzi... --- wiersz powstał w getcie warszawskim, do którego autorka trafiła w wieku 17 lat wspólnie z rodzicami; ojciec autorki zmarł w maju 1942 na tyfus. Wiersz był reakcją na wiadomość, że matka autorki została zabrana na Umschlagplatz, czyli miejsce, z którego w tym czasie wyruszały transporty więźniów getta do obozu zagłady w Treblince oraz obozów w dystrykcie lubelskim. Getto warszawskie było zamkniętą dzielnicą, utworzoną jesienią 1940 r. przez nazistów dla odizolowania osób pochodzenia żydowskiego od reszty polskiego społeczeństwa i od dzielnicy niemieckiej. Na niewielkim terytorium stłoczono 460 tys. osób, przesiedlonych z różnych części Warszawy oraz z innych miejscowości wcielonych do III Rzeszy. Z czasem dzielnicę szczelnie zamknięto, nikt nie mógł jej opuścić bez zgody okupacyjnych władz. Zapasy żywności i innych artykułów przywiezione przez przesiedleńców szybko się wyczerpały, a w getcie zaczął panować głód i choroby. Wynikało to z planowej polityki nazistów, którzy ograniczyli dzienną dawkę kalorii do 180 (czyli 10 proc. tego, czego potrzebuje dorosła osoba). Ponad 90 tys. więźniów getta zmarło z głodu i chorób w ciągu pierwszych kilkunastu miesięcy działania getta. 22 lipca 1942 rozpoczęła się tzw. wielka akcja deportacyjna. W ciągu kolejnych dwóch miesięcy mieszkanki i mieszkańców getta gromadzono na Umschlaplatzu, gdzie oczekiwali od kilku godzin do kilku dni na transport do obozów zagłady. W tym okresie wywieziono 250--300 tys. osób, w tym ponad 50 tys. dzieci, z czego 4 tys. z blisko trzydziestu sierocińców i internatów. Dopiero we wrześniu mieszkańcy getta pozyskali informacje, że transporty kończyły się w obozach zagłady ludobójstwem. Wielka akcja zakończyła się 24 września. Na terenie zmniejszonego getta pozostało 60 tys., a kolejna fala deportacji rozpoczęła się w styczniu 1943 r. W międzyczasie żydowskie organizacje oporu pozyskały uzbrojenie, dzięki czemu wszczęły dwa powstania, pierwsze, mniejsze, 18 stycznia, drugie, rozpoczęte 19 kwietnia 1943, trwało do 16 maja. Jeszcze przez kilka miesięcy ostatni ocaleńcy ukrywali się wśród gryzów getta. Nieliczni powstańcy, którym udało się uniknąć deportacji, dołączyli do Armii Ludowej lub Armii Krajowej, część także brała udział w powstaniu warszawskim 1944. --- / desperacja. / WiaraPustka! Wściekłość! / Nie ma Boga! / Świst powietrza --- / dom... akacja / z kwieciem bladym, / jak ma trwoga.../ --- --- --- ---/ SamobójstwoPotem cisza... / Potem spokój... / I już nigdy, nigdzie ja. / Jeszcze tylko serce moje/ dawnych burz/ tęsknotą drga... (Warszawa, 1942 r.)