Sienkiewicz, Henryk Sabałowa bajka Orzechowska, Dorota Kowalska, Dorota Orzechowska, Dorota Choromańska, Paulina Fundacja Nowoczesna Polska Pozytywizm Epika Opowiadanie Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Fundację Nowoczesna Polska z książki udostępnionej przez Martę Niedziałkowską. Dofinansowano ze środków Narodowego Centrum Kultury w ramach Programu Narodowego Centrum Kultury - Kultura - Interwencje. http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/sienkiewicz-sabalowa-bajka Henryk Sienkiewicz, Baśnie i Legendy, wybór i wstęp - Tomasz Jodełka-Burzecki, Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, Warszawa 1986. Domena publiczna - Henryk Sienkiewicz, zm. 1916 1987 xml text text 2013-04-09 polhttps://redakcja.wolnelektury.pl/media/cover/image/5734.jpg Hala Gąsienicowa on sunrise, disordered design@Flickr, CC BY-SA 2.0 http://redakcja.wolnelektury.pl/cover/image/5734 http://wolnelektury.pl/media/book/pdf/sienkiewicz-sabalowa-bajka.pdf ISBN-978-83-288-0911-6 ISBN application/pdf https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/sienkiewicz-sabalowa-bajka.html ISBN-978-83-288-1880-4 ISBN text/html http://wolnelektury.pl/media/book/txt/sienkiewicz-sabalowa-bajka.txt ISBN-978-83-288-2835-3 ISBN text/plain http://wolnelektury.pl/media/book/epub/sienkiewicz-sabalowa-bajka.epub ISBN-978-83-288-3907-6 ISBN application/epub+zip http://wolnelektury.pl/media/book/mobi/sienkiewicz-sabalowa-bajka.mobi ISBN-978-83-288-4993-8 ISBN application/x-mobipocket-ebook FS.WL-N 1DTP 3MN Gdzieś w Tatrach przy ognisku stary góral Sabała opowiada zgromadzonym bajkę. Jej bohaterem jest chłop, który na swojej drodze spotkał Śmierć, ale przechytrzył ją i przez długi czas w wiosce nikt nie umierał. Sam chłop żył bardzo długo i gdy mu się życie sprzykrzyło, uwolnił Śmierć, która wkrótce zabrała mnóstwo ludzi. Zawahała się jednak, gdy miała zabrać ze sobą gaździnę, matkę siedmiorga dzieci, proszących, by pozwoliła jej żyć... W noweli Sabałowa bajka Sienkiewicz odwołuje się do góralskich podań, którymi ludzie starali się sobie tłumaczyć różne zjawiska. Tym razem ukazuje, jak tłumaczyli sobie konieczność śmierci, która w końcu dopadnie każdego. Sabałowa bajka została po raz pierwszy opublikowana w 1884 roku. Henryk Sienkiewicz Sabałowa bajka Siedliśmy wokół ogniska wsłuchani w tę ciszę tatrzańską, która aż w uszach dzwoni. Zbliżała się już i godzina spoczynku, gdy nagle SabałaSabała, właśc. Jan Krzeptowski (1809--1894) --- góral podhalański, znany przewodnik tatrzański, myśliwy, gawędziarz i muzykant. Wydano kilka książek z opowiadanymi przez niego baśniami, a w swoich utworach opisywali go Henryk Sienkiewicz, Stanisław Witkiewicz, Kazimierz Przerwa-Tetmajer, Władysław Orkan i inni. podniósł swą pomarszczoną twarz, podobną zarazem do głowy starego sępa i do twarzy MiltonaJohn Milton (1603--1674) --- poeta ang., autor poematu Raj utracony.. Chwilę popatrzył szklanymi oczami w ogień --- tak zaczął opowiadać: ,,Prosem piknie wasych miłości, raz sełseł (gw.) --- szedł. chłop ze świdrem i rąbanicąrąbanica (gw.) --- siekiera. do Nowego Targu na siaciesiacie (gw.) --- zarobek.. Jakoś za Poroninem stowarzysyłastowarzysyła --- wymowa s zamiast š (,,sz"), c zamiast č (,,cz") i z tam, gdzie piszemy ż (ale nie rz), nazywa się mazurzeniem i jest charakterystyczna dla gwar Małopolski i Mazowsza. się z nim stara baba. Śmierć, Kondycja ludzkaPodstępChłop, ze był mądry gazda, poznał Śmierć i zara myśli, jako się jej pozbyć. Wzionwzion (gw.) --- wziął; tu: zaczął. wreście wiercić dziurę do wirbywiercić dziurę do wirby --- wiercić dziurę w pniu wierzby., wiercił, póki nie wywiercił, a potem w nią zagląda. --- Czego patrzys? --- pyta Śmierć. --- Chcesz uznać, to sama zaźrzyj. Zaźrzała Śmierć do dziury, nie widzi nic --- a bez ten casbez ten cas (gw.) --- przez ten czas. ociosał se chłop rąbanicą bukowy kołek. --- Nie widzę nic --- powiada Śmierć. --- Wleź całkiem, to obacys. Ledwie Śmierć wlazła całkiem, zatkał ci ją chłop --- prosem piknie --- bukowym kołkiem, przybił kołek obuchem i posełposeł (gw.) --- poszedł.. Az tu rok po roku idzie, chłop żyje i żyje; ludziska przestali umierać; zajaziłozajaziło się (gw.) --- zrobił się tłok. się od nich w Zakopanem, w Białym Dunajcu, w Chochołowie, wsędy, ze cłek koło cłeka stał, jako smerekismerek (gw.) --- świerk. stojom w borze. Chłopisko się zestarzało, bieda pocenapocena (gw.) --- zaczęła. go gnieść, robićrobić (tu gw.) --- pracować. już nie mogło. Naprzykrzyło mu się w ostatku zyć, poseł i odetkał Śmierć z wirby. Jak Śmierć --- prosem piknie --- skoczy, jak weźmie kosić --- w Zakopanem, w Białym Dunajcu, w Kościeliskach, w Chochołowie, to tyla się luda wykopyrtło, ze i chować gdzie nie było. Przychodzi wreszcie Śmierć do jednej gaździny wdowy --- siedmioro sierot u niej --- i biere ją. A tu dzieci kiej nie zacnom lamentować: --- Nie bier matki, nie bier matki! Zlutowałazlutować się (gw.) --- zlitować się. się Śmierć nad dziećmi, idzie do Pana Boga i powieda: --- Panie Boże, jakoze mnie matkę brać, kiej dzieci tak prosom, tak lamentujom, aze mi się luto stało. A Pan Bóg powieda tak: --- Ja w tych rzecach nie gazda, jeno Pan Jezus gazda. Idźze do Pana Jezusa, niech ci ta powie, jako ma być. Przychodzi Śmierć do Pana Jezusa i powieda: --- Panie Jezu, jakoze mnie gaździnę brać? --- siedmioro sierot w chałupie, tak prosom, tak lamentujom, aze mi się luto stało. A Pan Jezus prask Śmierć w pysk. --- Chybajchybać (gw.) --- biegać. do morza, przynieś skałkę! Skoczyła Śmierć do morza, na samiusieńkie dno, przyniosła skałkę kwardomkwardom (gw.) --- twardą., okrągluchnom jako bochenek chleba, a Pan Jezus do niej: Kondycja ludzka, Bóg, Śmierć, Opieka, Sierota--- Gryź! Gryzie Śmierć, gryzie --- zębiska ją bolom; zgryzła wreście calusieńkom skałkę --- i patrzy: az w środku chrobocekchrobocek (gw.) --- robaczek. maluśki siedzi. A Pan Jezus prask Śmierć w pysk. --- Widzis --- powieda --- to ja i o tym maluśkim chrobocku na dnie morza wiem i pamiętam; a ty myślis, ze ja o sierotach nie będę pamiętał? --- Chybaj, bier matkę!