Sienkiewicz, Henryk Legenda żeglarska Ołtusek, Paulina Kozioł, Paweł Ołtusek, Paulina Choromańska, Paulina Fundacja Nowoczesna Polska Pozytywizm Epika Baśń Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez fundację Nowoczesna Polska z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów Marty Niedziałkowskiej. Dofinansowano ze środków Narodowego Centrum Kultury w ramach Programu Narodowego Centrum Kultury - Kultura - Interwencje. http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/sienkiewicz-legenda-zeglarska Henryk Sienkiewicz, Baśnie i legendy, wybór, wstęp, przypisy Tomasz Jodełko-Burzecki, Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, Warszawa 1986. Domena publiczna - Henryk Sienkiewicz zm. 1916 1987 xml text text 2013-04-10 polhttp://wolnelektury.pl/media/book/pdf/sienkiewicz-legenda-zeglarska.pdf ISBN-978-83-288-0889-8 ISBN application/pdf https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/sienkiewicz-legenda-zeglarska.html ISBN-978-83-288-1860-6 ISBN text/html http://wolnelektury.pl/media/book/txt/sienkiewicz-legenda-zeglarska.txt ISBN-978-83-288-2815-5 ISBN text/plain http://wolnelektury.pl/media/book/epub/sienkiewicz-legenda-zeglarska.epub ISBN-978-83-288-3885-7 ISBN application/epub+zip http://wolnelektury.pl/media/book/mobi/sienkiewicz-legenda-zeglarska.mobi ISBN-978-83-288-4971-6 ISBN application/x-mobipocket-ebook https://redakcja.wolnelektury.pl/media/cover/use/6958.jpg Statek głupców, Hieronimus Bosch (ca 1450-1516), domena publiczna http://redakcja.wolnelektury.pl/cover/image/6958 Powieść QR.WL-A Statek ,,Purpura" owiany był legendą. Potężny, solidny, wytrzymały nigdy nie przysparzał załodze żadnego kłopotu. Wkrótce lata jego świetności minęły i zaczął się psuć. Niestety załoga, przyzwyczajona do tego, że na statku nie trzeba nic naprawiać ani walczyć z żywiołem, nie potrafiła poradzić sobie, gdy nadeszła chwila katastrofy. Podjęła wręcz emocjonalne, bezsensowne działania. Wkrótce głosy, ostrzegające wcześniej o zagrożeniu, pouczyły pozostałych przy życiu członków załogi, że trzeba podjąć się wspólnej pracy, by okręt znów popłynął. Baśń Legenda żeglarska została opublikowana w 1900 roku przez redakcję ,,Tygodnika Illustrowanego". Opisane losy załogi i okrętu można odczytać jako komentarz do dziejów Polski --- zwłaszcza krytykę nieudanych powstań, niezrozumienie dla konieczności przemyślanego działania zamiast romantycznych zrywów. Henryk Sienkiewicz Legenda żeglarska Byt okręt, który zwał się ,,Purpura",,Purpura" --- statek ten symbolizuje Polskę i jej historię, od szczytu potęgi do rozbiorów i pozytywistycznej pracy u podstaw., tak wielki i silny, że się nie bał wichrów ani bałwanów, choćby najstraszniejszych. I płynął ciągle z rozpiętymi żaglami, wspinał się na spiętrzone waływały (daw.) --- fale morskie., kruszył potężną piersią podwodne haki, na których rozbijały się inne statki --- i płynął w dal, z żaglami w słońcu, tak szybko, że aż piana warczała mu po bokach, a za nim ciągnęła się szeroka i długa droga świetlista. --- To pyszny statek! --- mówili żeglarze z innych okrętów. --- Rzekłbyś: lewiatanlewiatan --- legendarny potężny potwór morski. fale porzeporze --- pruje, przecina.! A czasem pytali załogę ,,Purpury": --- Hej, ludzie! dokąd jedziecie? --- Dokąd wiatr żenieżenąć (daw.) --- gnać, nieść.! --- odpowiadali majtkowie. --- Ostrożnie! tam wiry i skały! W odpowiedzi na przestrogę wiatr tylko odnosił słowa pieśni, tak szumnej jak burza sama: Wesoło płyńmy, wesoło! Szczęśliwe było życie załogi na tym statku. Majtkowie, zaufani w jego wielkość i dzielność, drwili z niebezpieczeństw. Sroga panowała karność na innych okrętach, ale na ,,Purpurze" każdy robił, co chciał. Życie tam było ustawicznym świętem. Szczęśliwie przebyte burze i pokruszone skały zwiększyły jeszcze zaufanie. --- Nie ma --- mówiono --- takich raf ni takich burz, które by ,,Purpurę" rozbić mogły. Niech huragan przewraca morze --- ,,Purpura" popłynie dalej. I ,,Purpura" płynęła istotnie, dumna, wspaniała. Przechodziły lata całe --- a ona nie tylko sama zdawała się być niezłomną, ale ratowała jeszcze inne statki i przygarniała rozbitkówprzygarniała rozbitków --- aluzja do innowierców uciekających do Polski ze wstrząsanej wojnami religijnymi Europy. na swój pokład. Ślepa wiara w jej siłę zwiększała się z dniem każdym w sercach załogi. Żeglarze zleniwieli w szczęściu i zapomnieli sztuki żeglarskiej. --- ,,Purpura" sama popłynie --- mówili. --- Po co pracować, po co baczyćbaczyć --- pilnować, uważać. na statek, pilnować steru, masztów, żagli, lin? Po co żyć w trudzie i pocie czoła, gdy statek, jak bóstwo --- nieśmiertelny? Wesoło płyńmy, wesoło! I płynęli jeszcze długie lata. Aż wreszcie z upływem czasu załoga zniewieściała zupełnie, zaniedbała obowiązków i nikt nie wiedział, że statek począł się psowaćpsować --- dziś: psuć.. Słona woda przeżarła belki, potężne wiązania rozluźniły się, fale poobdzierały burty, maszty popróchniały, a żagle zetliłyzetleć --- rozpaść się pod wpływem wilgoci. się na powietrzu. Wszelako głosy rozsądku poczęły się podnosić. --- Strzeżcie się! --- mówili niektórzy majtkowie. --- Nic to! płyniemy z falą! --- odpowiadała większość marynarzy. Tymczasem pewnego razu wybuchła taka burza, jakiej dotychczas nie bywało na morzu. Wichry zmieszały ocean z chmurami w jeden piekielny zamęt. Wstały słupy wodne i leciały z hukiem na ,,Purpurę", straszne, spienione, wrzące. Dopadłszy statku wbiły go aż na dno morza, potem rzuciły ku chmurom, potem zwaliły znów na dno. Pękły zwątlałe wiązania statku i nagle krzyk straszny rozległ się na pokładzie: --- ,,Purpura" tonie! WalkaI ,,Purpura" tonęła naprawdę, a załoga, odwykła od trudów i żeglugi, nie wiedziała, jak ją ratować! Lecz po pierwszej chwili przerażenia wściekłość zawrzała w sercach, bo kochali jednak swój statek ci marynarze. Więc zerwali się wszyscy i poczęli bić z dział do wichrów i fal spienionych, a potem chwyciwszy, co kto miał pod ręką, poczęli chłostać morze, które chciało zatopić ,,Purpurę". Wspaniała była walka tej rozpaczy ludzkiej z tym żywiołem. Lecz fale były silniejsze od żeglarzy. Działa zalane umilkły. Olbrzymie wiry porwały wielu walczących i uniosły w odmęt wodny. Załoga zmniejszała się z każdą chwilą --- ale walczyła jeszcze. Zalani, na wpół oślepli, pokryci górą pian, żeglarze walczyli do upadłego. Chwilami sił im brakło, ale po krótkim spoczynku znów zrywali się do walki. Na koniec ręce im opadły. Poczuli, że śmierć nadchodzi. I nastała chwila głuchej rozpaczy. I poglądali na się ci żeglarze jak obłąkani. Wtem te same głosy, które poprzednio ostrzegały już o niebezpieczeństwie, podniosły się znowu, silniejsze, tak silne, że ryk fal nie mógł ich zagłuszyć. Głosy te mówiły: Praca u podstaw--- O, zaślepieni! Nie z dział wam bić do burzy, nie fale chłostać, ale statek naprawiać! Zstąpcie na dno. Tam pracujcie. ,,Purpura" jeszcze nie zginęła,,Purpura" jeszcze nie zginęła --- parafraza pierwszego wersu hymnu polskiego, niezauważona przez carską cenzurę.! Na owe słowa drgnęli ci na wpół umarli i rzucili się wszyscy na spód i rozpoczęli pracę od spodu. I pracowali od rana do nocy, w trudzie i pocie czoła, chcąc dawną bezczynność i zaślepienie wynagrodzić...