Rilke, Rainer Maria Requiem za Wolfa hrabiego von Kalckreuth Napierski, StefanKowalska, Dorota Król, Michał Niedziałkowska, Marta Fundacja Nowoczesna Polska Modernizm Liryka Wiersz Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Śląską z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BŚ. http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/requiem-za-wolfa-hrabiego-von-kalkreuth http://www.sbc.org.pl/dlibra/docmetadata?id=24335 Liryka niemiecka, tłum. Stefan Napierski, Bibljoteka Kameny, Lublin 1936 Domena publiczna - Stefan Napierski zm. 1940 2011 xml text text 2011-09-01 polhttp://redakcja.wolnelektury.pl/media/dynamic/cover/image/1436.jpg Torn poster (Pink), fotologic@Flickr, CC BY 2.0 http://redakcja.wolnelektury.pl/cover/image/1436 DCC Rainer Maria Rilke Requiem za Wolfa hrabiego von KalckreuthWolf graf von Kalckreuth (1887--1906) --- niem. poeta, zmarły w wieku 19 lat; pozostawił po sobie zbiór wierszy i tłumaczenia z fr. (m.in. przekład Kwiatów zła Baudelaire'a). błąd źródła: kszałtować > kształtować fleksja: twem > twym itp. pisownia łączna i rozdzielna: niedozniesienia > nie do zniesienia; wgłębi > w głębi; zdawna > z dawna; wdół > w dół; jakgdyby > jak gdyby leksyka - pisownia ó/u: brózdy > bruzdy Zaprawdę, nie widziałem ciebie nigdyż? Serce/ tak mam ciężarne tobą, jak przez nadto/ ciężki początek, który się odracza. Niechbym/ rozpoczął ciebie, umarły, wymawiać, ty, coś/ umarły jest; ty chętnie, ty namiętnie/ umarły. Byłoż to ci taką ulgą,/ jakeś osądziłjakeś osądził --- dziś: jak osądziłeś., albo zali jednak/ to już-nie-życie wciąż dalekie jeszcze/ od umarłości było? Tyś przypuszczał,/ że tam prawdziwiej posiądziesz, własności/ gdzie nikt nie ceni. Zdało ci się: w dali/ tamtej od wewnątrz wsnuty będziesz w pejzaż,/ co tu przed tobą kroczył wciąż, jak obraz,/ i w ukochaną przenikniesz od wnętrza,/ przejdziesz przez wszystko, silny i skrzydlaty!/ Och, obyś teraz twych lat pacholęcych/ pomyłki nadto długo nie wetowałwetować --- odpłacać, wynagradzać; odbijać sobie../ Obyś, rozpłynionrozpłynion --- ten, który się rozpłynął. na prądach żałości,/ porwany przez nie i wpół tylko świadom,/ w ruchu okrężnym wokół gwiazd dalekich/ odnalazł radość, którąś stąd przełożył/ w umarłość twoich snów. Jakże blisko, miły,/ byłeś jej tutaj. Jak zadomowiona/ była ta, którąś mniemał: twej tęsknoty srogiej/ poważna radość. Gdyś zarówno szczęściem,/ jak i niedolą gdy rozczarowany,/ ryłeś się w siebie i kiedyś z przejrzeniem/ mozolnie wracał, pod uciskiem niemal/ skruszonskruszon --- dziś: skruszony. ciemnego twego znaleziska:/ wtedyś ty dźwigałwtedyś ty dźwigał --- dziś: wtedy dźwigałeś. ją, nierozpoznaną,/ radość: drobnego twego Zbawiciela/ brzemię przez krew dźwigałeś i ponad nią./ Czemuś nie czekał, aż ciężkość się stanie/ nie do zniesienia: wtedy się przemienia,/ i tak jest ciężka, gdyż tak jest prawdziwa./ Widzisz, to może twa najbliższa chwila/ była; we włosach wieniec układała/ może przed drzwiami, kiedyś ty je zawarłkiedyś ty je zawarł --- dziś: kiedy je zamknąłeś.. Śmierć, Kondycja ludzka, LosO, huk ten, jakżeż przenika on wszechświat,/ gdy kędyś ostry twardy niecierpliwy/ przeciąg na rygiel zatrzaskuje zamek./ Któż zaprzysięgnie, że zdrowe nasiona/ nie popękają przezeń w głębi ziemi;/ któż zbadał, czy w zwierzętach oswojonych/ rozkosz zabicia nie zadrga lubieżnie,/ gdy to szarpniecie w mózg im padnie blaskiem/ błyskawicowym? Któżżektóżże --- kto, któż. wpływ rozezna,/ co z działań naszych przeskakuje w ostrze/ bliskie, i któżże zdołałby nareszcie/ wieść go do końca, kiedy wszystko wiedzie? To, żeś ty zburzył. Że po koniec czasów/ to jedno trzeba będzie rzec o tobie./ A, jeśli zrodzić się będzie bohater/ miał, co znaczenie, które my przyjmujemprzyjmujem --- dziś popr. forma 2 os. lm cz.ter.: przyjmujemy./ za rzeczy samych oblicze, jak larwęlarwa (tu daw.) --- maska.,/ zedrze i kiedy on to, oszalały,/ oblicza nam odkryje, których oczy/ znieruchomiałe z dawna są wpatrzone/ w nas poprzez szpary, dotąd maskowane;/ to jest obliczem raz na zawsze, nigdy/ się nie przemieni; żeś zburzył. Tu spoczywały/ głazy, a na powietrzu wokół nich już rytm ten,/ ledwo wstrzymany, drgał przyszłej budowli;/ błądziłeś wokół, ale ich porządku/ nie postrzegałeś, każdy ci przesłaniał/ następny; każdy zdał się wkorzenionywkorzeniony --- zakorzeniony.,/ kiedyś, przechodząc, próbował nieufnie,/ czy nie podejmiesz go. I wszystkieś podjąłwszystkieś podjął --- dziś: podjąłeś wszystkie./ w twej desperacji, ale tylko po to,/ by je na powrót zawalić w ziejący/ ów kamieniołom, w który już nie wejdą/ twym sercem rozszerzone. Samobójstwo, LosGdyby jaka/ kobieta lekką dłoń na twego gniewu/ tak wątły jeszcze początek złożyła;/ gdybyż ktoś, wielce zajęty, w najgłębszym/ zajęty wnętrzu swoim, gdyby ciebie/ bez słowa spotkał, gdy niemy wyszedłeś/ w świat czyn ów spełnić; --- gdyby choćby ścieżka/ twa mimo wiodła w pobliżu warsztatu/ czujnego, gdzie mężczyźni kują, gdzie z prostotą/ urzeczywistnia się dzień; gdyby w twym wejrzeniu,/ po brzegi wypełnionym, choćby tyle/ przestrzeni pozostało, iż odbicie/ żuka, co się mozoli, wejść weńweń (daw.) --- w nie. mogło:/ nagle, ujrzawszy jasno, przeczytałbyś/ pismo, którego znaki od dzieciństwa/ powoli rytowałeś w sobie, próbujący,/ czy jakie zdanie od czasu do czasu/ samo nie złoży się, ach, niedorzeczne/ zdało się tobie. Wiem; o, wiem; leżałeś/ przed nim i palce zdzierałeś o bruzdy,/ jak po omacku wyczuwa się napis/ na płycie grobu. Co ci się zdawało,/ iż płonie jarkojarko (z ros.) --- jasno, intensywnie., dzierżyłeś, jak żagiew,/ przed owym wierszem; ale płomień gasł,/ zanim pojąłeś, być może oddechem/ stłumiony, może dygotem twej dłoni;/ a może z siebie sam, jak to płomienie/ niekiedy gasną. Nigdyś nie przeczytałnigdyś nie przeczytał --- dziś: nigdy nie przeczytałeś../ My się zaś czytać już nie ośmielamy/ z oddali nadto wielkiej, przez ból wszystekwszystek (daw.) --- cały, wszelki../ Tylko się wierszom tym przypatrujemy,/ co słowa twe unoszą dobierane/ w dół, z prądem twego czucia zawsze jeszcze./ Nie, nie wybrałeś wszystkich; często bowiem/ powierzonpowierzon --- dziś: powierzony. ci był początek, jak gdyby/ gotowa całość, której zawierzałeś,/ jak powołaniu. I zdał ci się smutny./ Ach, obyś nigdy był go nie usłyszał./ Anioł twój zawsze jeszcze woła głośno/ i tekst ten sam inaczej akcentuje,/ a we mnie radość bezmierna wybucha,/ gdy słyszę, jak on wymawia: nad tobą/ zachwyt: albowiem to własnością twoją/ było jedyną: iż kochania godne/ wszystko od ciebie znowu odpadało,/ iż wyrzeczenie pojąłeś w nauce/ długiej widzenia, a w śmierci twój postęp./ To jeno twoim było, ty, artysto;/ te trzy rozwarte formy. Oto odlew,/ o, spójrz, tej pierwszej: obszar wokół twego/ uczucia; z drugiej tej oto wykuję/ patrzenie, które nic już nie pożąda,/ wielkiego wzrok artysty, a zaś w trzeciej,/ którą przedwcześnie sam pogruchotałeś,/ gdy w nią pokarmu ledwo pierwszy drżący/ z rozpalonego do białości serca/ haust wniknął --- śmierć starannie wykończona/ była, głębokim ukształcona dłutem,/ śmierć własna, której tak bardzo nas trzeba,/ gdyż my ją żyjemżyjem --- dziś popr. forma 2 os. lm cz.ter.: żyjemy., a której przenigdzieprzenigdzie (reg.) --- zupełnie nigdzie./ tak blisko nie jesteśmy, jako tutaj. To wszystko było twym dobytkiem oraz/ przyjaźnią twoją; czestoś to przeczuwałczęstoś to przeczuwał --- dziś: często to przeczuwałeś.;/ lecz potem próżnia form cię tych strwożyła,/ sięgnąłeś w nie i zaczerpnąłeś pustkę/ i wzniosłeś skargę. --- Poeta, SłowoO, dawne przekleństwo/ poetów, co się skarżą, miast wymawiać,/ co sąd sprawują nad swoim uczuciem/ wtedy, gdy winni je kształtować, którzy/ wciąż jeszcze myślą, iż to, co w nich smutne,/ albo radosne, znają: że im wolno/ żalić się nad tym w wierszu lub je sławić./ I używają mowy tak, jak chorzy,/ utyskujący, aby opisywać,/ gdzie też ich boli, zamiast się przemienić/ twardo w wyrazy, jak się przeobraża/ kamieniarz w głazu obojętność, kiedy,/ zawzięty, ciosa sklepienie katedry./ To był ratunek. Gdybyś choć raz jeden/ ujrzał, jak los przenika w strofy, stamtąd/ już nie powraca, jak się wewnątrz staje/ obrazem, tylko obrazem, podobnie,/ jak przodek, który, gdy wzniesiesz niekiedy/ źrenice, w ramach zda ci się ten samyten samy --- dziś: ten sam.,/ to znowu inny ---: byłbyś wytrwał. Jednak/ jest małostkowe to, co się nie stało,/ myśleć. A także jest pozór wyrzutu/ w tym porównaniu, co cię nie dotyczy./ To, co się dzieje, tak bardzo wyprzedza/ mniemanie o nim, że go nie dogonimdogonim --- dziś popr. forma 2 os. lm cz.przysz.: dogonimy./ nigdy, nie pojmiempojmiem --- dziś popr. forma 2 os. lm cz.przysz.: pojmiemy., jako wyglądało/ w rzeczywistości przenigdy. Śmierć, ZaświatyO, nie bądź/ zawstydzonzawstydzon --- dziś: zawstydzony., kiedy cię muskać umarli/ będą, ci zmarli inni, którzy aż do końca/ wytrwali. (Cóżże znaczy słowo koniec?)./ Spokojnie wymień, jak jest we zwyczaju,/ spojrzenie z nimi, wcale się nie lękaj,/ iż żal za tobą nasz tak cię obarczy/ dziwnie, że spojrzą zanadto uważnie./ Z tych czasów wielkie słowa, gdy zdarzenia/ widzialne jeszcze były, nie są dla nas./ ZwycięstwoKtóż o zwycięstwie rzekł? Przetrwać jest wszystkim.