Przerwa-Tetmajer, Kazimierz Zbroja Zawiszy Kozioł, Paweł Niedziałkowska, Marta Fundacja Nowoczesna Polska Modernizm Liryka Wiersz Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Śląską z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BŚ. http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/zbroja-zawiszy Kazimierz Przerwa-Tetmajer, Wybór poezji czwarty, nakł. Gebethnera i Wolffa, Warszawa-Kraków 1897 Domena publiczna - Kazimierz Przerwa-Tetmajer zm. 1940 2011 xml text text 2010-11-08 pol http://redakcja.wolnelektury.pl/media/dynamic/cover/image/1429.jpg Atardecer distorsionado, anieto2k@Flickr, CC BY-SA 2.0 http://redakcja.wolnelektury.pl/cover/image/1429 DCC FS.DL-PL 1DTP Kazimierz Przerwa-Tetmajer Zbroja ZawiszyZbroja Zawiszy --- Tetmajer był zafascynowany postacią Zawiszy Czarnego, prócz tego wiersza napisał o nim również dramat. Fascynacji daje wyraz Wesele Stanisława Wyspiańskiego: postaci Poety, wzorowanej właśnie na Tetmajerze, ukazuje się widmo Zawiszy. A kiedy się zabierała wyprawa krzyżowa,/ przyszedł Czarny Pan ZawiszaCzarny Pan Zawisza --- Zawisza Czarny z Garbowa (ok. 1370--1428), polski rycerz, przez pewien czas na służbie króla Węgier Zygmunta Luksemburskiego. SulimczykSulimczyk --- herbu Sulima. z Garbowa/ do płatnerzapłatnerz --- rzemieślnik wytwarzający zbroje płytowe. sławetnego krakowskiego cechucech --- samorządna organizacja rzemieślników, skupiająca przedstawicieli określonego zawodu.,/ co w fartuchu stał i z młotem, arcymistrz od miechu;/ który witał go pokłonem, znał rycerza z twarzy,/ zaś Zawisza mu na ramię rękę sparłsparł --- oparł. i gwarzygwarzyć (daw.) --- rozmawiać.:/ «Słyszałeś to, bracie, o tym, że cny król Jagiełłokról Jagiełło --- Władysław II Jagiełło, (ok. 1362--1434), syn wlk. księcia Olgierda, wielki książę litewski, król Polski od małżeństwa z Jadwigą (1386). Dwukrotnie ochrzczony (przez matkę Juliannę w obrządku wschodnim i przez biskupów polskich przed ślubem w obrządku łacińskim), osobiście dowodził w bitwie pod Grunwaldem./ wbrewwbrew --- przeciw. rycerzom pod krzyżamirycerze pod krzyżami --- Krzyżacy, pełna nazwa: Zakon Szpitala Najświętszej Marii Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie. Zgromadzenie założone w czasie krucjat (ok. 1191), po upadku Królestwa Jerozolimskiego usiłowało stworzyć sobie państwo w Europie na ziemiach pogańskich Prusów i na terenie Litwy. krwawe podjął dzieło;Rycerz/ już poluje het po puszczach i zwierzynę bije,/ aby miało jeść co wojsko, gdy dźwigną kopije./ A gdy z dala u cesarza rzymskiego na dworze,/ gdziem w estymieestyma --- poważanie. był okrutnej i w srogim honorze,/ posłyszałem, że się Polska do boju porywa,/ wrazemwraz (daw.) --- zaraz. jechał, aby łańcuch nie był bez ogniwa./ Uróbże mi, proszę, bracie, zbroję, jak się patrzy,/ nową zbroję na bój święty, od tego nie gładszygładki (daw.) --- piękny.,/ jaki ze mną Aragonu król JanAragonu król Jan --- właśc. książę Jan Aragoński. niegdy zwodził,/ a któregom wyparł z siodła, ledwom go ugodziła któregom wyparł z siodła, ledwom go ugodził --- informacja o zwycięstwie Zawiszy z Janem, księciem Aragonii, jest autentyczna, jednak w rzeczywistości nastąpiło ono w 1415, więc już po wojnie polsko-krzyżackiej../ Ma być zbroja hartowana z grubej w plecach blachy,/ abym ciężki był na koniu, jak krakowskie gmachy;/ ma być zbroja szmelcowanaszmelcowany --- szmelcowanie to metoda konserwacji metalu, polega na kilkakrotnym pokryciu go olejem jadalnym i każdorazowo wypaleniu. Powstaje wówczas twarda, szklista powłoka., bym jak miesiąc lśnił się,/ by poznali, gdzie Zawisza i kędykędy (daw.) --- gdzie. on bił się»./ Gdy powiedział tak, zaraz się mistrz zabrał do pracy,/ kazał sobie dać do miechów dwóch tęgich duchacyduchac, właśc. duchacz --- pomocnik rzemieślnika obsługujący miechy kowalskie.,/ by dmuchali wiatr na węgle, a sam miarę bierze,/ by Zawiszy postać zmierzyć. «Mierz, bracie, a szczerzeszczerze --- tu: obficie, nie oszczędnie. ---/ mówi rycerz --- bom ci to ja nienawykły ciasno;/ lubię słyszeć brzęk zbroicy, gdy ją stalą głasną,/ i jest dla mnie to niemałą, płatnerzu, uciechą,/ gdy mi dźwięknie między zbroją a sercem, jak echo./ Już też długo Krzyżak polskie pogranicze derbiłderbić (gw.) --- gnębić, nękać.,/ czas, by mu się na łbie twardym polski miecz wyszczerbił;Ojczyzna, Walka/ wstanie Polska, jak lew z leży, i mocna i mściwa,/ więc mi kuj zbrójzbrój --- zbroję., aby łańcuch nie był bez ogniwa./ Ma być zbroja hartowana z grubej w plecach blachy,/ abym ciężki był na koniu, jak krakowskie gmachy,/ Siłana ramiona kuj mi grubo, bym, gdy się zamierzę,/ taki ciężar miał u miecza, jak z kopalń mincerzemincerz (daw.) --- rzemieślnik pracujący w mennicy.;/ grubo kuj mi zbrój na uda i nagolenniki,/ bym parł konia, jak kra drzewo, kiedy runę w szyki,/ Poświęcenie, Patriotalili (daw.) --- tylko. na piersiach kuj mi cienko, cienko, jak opłatek;/ niechaj będzie stal tak cienka, jak liliililii --- czytamy trzysylabowo: liliji. płatek,/ jako lilię kuj od przodku, bym też za ojczyznę,/ jeśli Niemiec to potrafi, wziął na piersiach bliznę».