Przerwa-Tetmajer, Kazimierz Grób poety Kozioł, Paweł Niedziałkowska, Marta Fundacja Nowoczesna Polska Modernizm Liryka Wiersz Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Śląską z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BŚ. http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/grob-poety Kazimierz Przerwa-Tetmajer, Wybór poezji, nakł. Gebthnera i Wolffa, Warszawa-Kraków 1897 Domena publiczna - Kazimierz Przerwa-Tetmajer zm. 1940 2011 xml text text 2010-10-12 pol http://redakcja.wolnelektury.pl/media/dynamic/cover/image/1394.jpg Pen, $amii@Flickr, CC BY-SA 2.0 http://redakcja.wolnelektury.pl/cover/image/1394 DCA 3MN Kazimierz Przerwa-Tetmajer Grób poety Grób, PogrzebOto jest grób poety... W nieświęconej ziemi/ I nie pod krzyżem leży... Na płycie grobowej/ Nie ma kwiatów... Nikt żadnej nie powiedział mowy,/ Wszyscy stali dokoła zmieszani i niemi/ I odeszli czym prędzej, gdy grób zasypano ---/ Został sam w ziemi z czarną, spiekłąspiekły --- tu: o wypalonych brzegach. w piersiach raną. Jak cicho teraz leży i w jakim spokoju/ Ten, co wprzódywprzódy --- dawniej, wcześniej. nie zaznał nic, prócz trosk i znoju,/ Prócz upokorzeń, wzgardy dla samego siebie,/ Gdy musiał żyć o ledwie nie żebranym chlebie,/ Lub --- a myśl sama o tym barwę z twarzy zdzieraa myśl sama o tym barwę z twarzy zdziera --- sens: na samą myśl o tym człowiek blednie. ---/ Starać się zostać błaznem pana --- lub bankiera. Leży cicho... Już więcej nie przyjdzie ta jędza/ Z szczękami trupiej głowy, co się zowie nędza,/ Już nie przyjdzie i marzeń mu więcej nie starga.../ Leży cicho...Trup Ostatnia wielka, straszna skarga/ Wyszła mu z ust wraz z jękiem, gdy drżący i blady/ Pocisnął cyngiel --- padł strzał --- zbiegły się sąsiady,/ Drzwi otwarli, a widząc trupa na podłodze,/ Cofali się ze wstrętem i żegnali w trwodze. DuszaA tymczasem świetlana, z skrzydłami złotemi,/ Odchodziła poety dusza precz od ziemi/ I podniosła się z wolna i kędyśkędyś --- gdzieś. w przestrzenie/ Wracała, skąd przychodzi na ziemię natchnienie.../ MorzeWzdymaj się, srebrnomodre, nieskończone morze!/ Wzdymaj się! Ty mu zahucz, jak tryumfu dzwony!/ Wzdymaj się, ty potęgo ogromna i dzika,/ Elemencieelement --- żywioł. królewski i nieuskromionynieuskromiony --- nieposkromiony.!/ Wzdymaj się! Gdy raz zerwał z szyi swej obrożę,/ Jego zwycięskiej śmierci to godna muzyka !.../ Pieśń tryumfu mu zahucz! Oto już nic zgołazgoła --- całkiem, zupełnie./ Wolnej, skrzydlatej duszy krępować nie zdoła --- ---/ W przestworzu od gwiazd skrzących i komet ognistem/ Lecieć będzie z błyskawic trzaskiem i prześwistem --- ---/ Ile wysp złotych w słońcu, pieczar skrytych w bluszcze,/ Kwiatów, co wybuchają lawą z ziemi Wschodu,/ Gdzie jakich skał granity i gdzie jakie puszcze,/ Wszystkie zorze na toniach spiętrzonych od lodu,/ Wszystkich wulkanów ognie: wszystko, wszystko dla niej./ Wszystko! Nie ma granicy, kresu i przystani.../ Śmierć, WolnośćWolna, jak mgła powietrzna na niezmiernym niebie,/ Lecieć będzie i wszystko, co niegdyś kochała,/ Ciszę, światło i przestrzeń, wszystko mieć dla siebie,/ Wydarta, wyzwolona z wstrętnych więzów ciała! Wzdymaj się srebrnomodre, nieskończone morze!/ Wzdymaj się! Oto na twe rozhukane zwałyzwały (daw.) --- właśc. wały, fale morskie./ Upadłszy, piaski pustyń nadbrzeżnych rozorze/ I zatrzęsie w podstawach wysp skrzesanekrzesać --- wykuwać z kamienia. skały./ Na delfinów srebrzyste rzuciwszy się grzbiety,/ Płynąć będzie, gdzie palmy cień rzucają liściem/ I na błyszczącym sierpem zdobne minaretyminaret --- wieża stawiana obok meczetu, zaopatrzona w balkon, z którego muezin zwołuje wiernych na codzienną modlitwę./ Księżyc bladych lśnień strugi rozlewa przed wnijściemwnijście --- dziś: wejście../ Oto przepastne wody tumanemtuman --- unoszący się w powietrzu kłąb kurzu bądź kropel wody. się wznoszą/ I wirem zakręcone piętrzą się w niebiosy --- ---/ Ha ! Z jakimż upojeniem i z jaką rozkoszą,/ Uchwyciwszy się wichrów płomiennych za włosy,/ Leci, topi się w głębiach, jako sokół w chmurze,/ Opada w dół i znów się porywa do góry,/ Aż wreszcie, rozszalała, jak gryfgryf --- legendarne zwierzę z ciałem lwa i skrzydłami orła, często wykorzystywane jako motyw na herbach. złotopióry,/ Z mórz na morza przelata, ściga grzmiące burze,/ I kędyś, gdzie się szafir sennych wód krysztali,/ Rzuci się odpoczywać na srebrzystej fali... Wzdymaj się srebrnomodre, nieskończone morze!/ Wzdymaj się, pieśń radości mu szum, pieśń wesela!/ Oto już ognia marzeń nic mu nie spopiela,/ Nic kaskad jego natchnień tamować nie może./ Oto już owe kształty, owe światła, tony,/ Co były jego duszą, jego krwią serdeczną,/ Nie będą, jako obłok wichrem rozpędzony,/ Pierzchaćpierzchać --- uciekać. przed strasznym widmem życiowej niedoli ---/ Oto już wszedł w tę ciszę i spokojność wieczną,/ Gdzie nic więcej nie łamie, nic więcej nie boli./ Minęły już te noce, gdy przedziwne cienie/ Nad jego młodą głową splatały się w wieńce,/ I prosiły, składając, jak do modłów, ręce:/ Oto nas twe do ciebie przysłało natchnienie,/ Chcemy na świat! Patrz, jakie piękne i tęczowe,/ Daj nam, jak gwiazdom jasnym, nad twym czołem błysnąć,/ Daj nam ciało, daj duszę... A on ściskał głowę,/ Co pękała w gorączce, i pytał sam siebie:/ Co jutro? Lecz co jutro? Czy z okna się cisnąć?/ Czy żyć dalej o ledwie nie żebranym chlebie?/ Dalej walczyć z tym losem, co kościaną ręką/ Pochwyciwszy za gardło, pierś gniecie kolanem,/ I, jak upiór, się poić zda ofiary męką,/ Unicestwianą siłą i życiem złamanem?/ Dalej za nędznej strawy kęs uginać karku,/ Zapierać się swej duszy, pragnień, woli, wiary,/ Myśl swą, krew swą przemieniać w towar na jarmarku,/ Szukać kupca i ducha przykrawać do miary?/ Dalej z wniebowstępnego cisz i wyżyn lotu/ Opadać ku ziemskiemu gwarowi i błotu,/ Gardząc własną słabością i dolą ofiary ?!... Niech mogiłę samotną w nieświęconej ziemi/ Tłum prawowierny mija z obawą i wstrętem,/ Kto się życia rękoma pozbawia własnemi,/ Tego duch potępiony, imię jest przeklętem./ Śmierć, NiewolaMówią, że czasem sokół, zamknięty do klatki,/ Próbuje stargać druty, aż gdy skrzydła skrwawi,/ Pierś porani i siły wyczerpie ostatki,/ Oszalały, z rozpaczy głodem się zamarza.../ Ludzie spokojni, trzeźwi, rozsądni i prawi,/ Unikajcie głuchego wyklętych cmentarza.