Przerwa-Tetmajer, Kazimierz Pochwała dawnej dzielności greckiej Kozioł, Paweł Wrzesień, Małgorzata Niedziałkowska, Marta Wrzesień, Małgorzata Fundacja Nowoczesna Polska Modernizm Liryka Wiersz Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Narodową z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BN. http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/przerwa-tetmajer-pochwala-dawnej-dzielnosci-greckiej Kazimierz Przerwa-Tetmajer, Wybór poezji, nakł. Gebethnera i Wolffa, Warszawa-Kraków 1897 Domena publiczna - Kazimierz Przerwa-Tetmajer zm. 1940 2011 xml text text 2012-10-11 pol http://redakcja.wolnelektury.pl/media/dynamic/cover/image/1809.jpg Greece-0171, archer10 (Dennis)@Flickr, CC BY-SA 2.0 http://redakcja.wolnelektury.pl/cover/image/1809 DCC 6MC 1DTP 3MP Kazimierz Przerwa-Tetmajer Pochwała dawnej dzielności greckiej Strofa I Młodzieńcze grecki, co silny i śmiały,/ jednegoś pragnął: nieśmiertelnej chwały;/ jedną miał dumę: piersią swą zastawić/ zagrożoną ojczyznę,/ ubogie wzgórza i pola nieżyzne/ od klęsk wybawić:/ ku twej, o mężny, sławie i pamięci/ pieśń niech się moja dziś wzniesie i święci. W bystre i zimne EurotasuEurotas --- rzeka w Sparcie. wody/ młodzieńców Sparty skakał zastęp młody;/ przez dzikie knieje, ostępy i chaszcze/ długokłego dzika/ ścigali; morze nawienawa (daw.) --- statek, okręt. Ateńczyka/ otwiera paszcze;/ tessalskichTessalia --- kraina historyczna w Grecji, obecnie region administracyjny. źrebców z wichrowymi grzywygrzywy --- dziś popr. forma N.lm: grzywami./ dosiąść tam żaden nie bywał leniwy. Strofa II Naprzeciw Persów strasznej nawały/ lwem na bawołulwem na bawołu --- archaiczna forma porównania, dziś powiedziano by: jak lew na bawoła. szedł hufiec mały./ Przeszli z AresaAres (mit. gr.) --- bóg wojny i bitewnego szału. krwawych wysiekówwysieki --- tu: siekanina, bitwa./ w podziw potomnych, najdalszych wieków./ Śmierć bohaterskaPod Maratonembitwa pod Maratonem --- stoczona w 490 p.n.e.; Ateńczycy pod dowództwem Miltiadesa rozbili w niej perską armię inwazyjną. i Salaminąbitwa pod Salaminą --- stoczona w 480 p.n.e.; sprzymierzona flota grecka pokonała wówczas inwazyjną flotę perską, wykorzystując fakt, że wąska cieśnina między wyspą Salaminą a lądem stałym uniemożliwia Persom rozwinięcie szyku./ ci, co polegli w walce, nie giną,/ lecz drugim życiem z martwych ocknięci,/ wiek na wiek waląwiek na wiek walą --- w niektórych przedrukach błędnie: żyją. w ludzkiej pamięci. Trzystu Spartanów w Termopilbitwa pod Termopilami --- stoczona w r. 480 p.n.e; wojska greckie przegrały, broniąc wąwozu zamykającego drogę do Aten; w ostatniej fazie bitwy Persom opierało się jedynie 300 Spartan. jarze/ bogom z czar wino wylało w darze./ KserksesaKserkses (ok. 517 p.n.e.--465 p.n.e.) --- władca (szachinszach) perski, zorganizował nieudaną kampanię wojenną przeciw Grekom. milion gdy w nich uderzy:/ milion od trzystu pierzchnął puklerzy puklerz --- rodzaj okrągłej tarczy.. Zdradą zwalczeni, legli nareszcie./ Brzmiał krzyk tryumfu po całym mieście,/ bo ni jednego z nich nie ujrzano,/ by krwawił raną w plecy zadaną. Strofa III DelfyDelfy --- miasto greckie u stóp Parnasu, sławne ze świątyni i z wyroczni. gdy wrogów tłumem oblężone,/ dwóch bohaterów daje im obronę,/ jak wilków stado płoszące dwa tury;/ w Sparcie piersi mieszkańców/ miastmiast (daw.) --- zamiast. bram obronnych były i miast szańców;/ w HadesHades (mit. gr.) --- kraina umarłych (starożytni Grecy nie znali podziału na niebo i piekło). ponury/ EpaminondasEpaminondas (ok. 420 p.n.e.--362 p.n.e.) --- wojskowy i polityk z Teb, kilkakrotnie pokonał Spartę. gdy szedł: to mu starczy,/ że wróg nie uniósł z pola jego tarczy. Poezja, PamięćPindarPindar --- ur. między 522 a 518 p.n.e., zm. między 443 a 438, poeta grecki, napisał wiele pieśni na cześć zwycięzców Olimpiad. efebówefeb --- tu: piękny młodzieniec (pierwotnie słowo to oznaczało mężczyznę w wieku 18-20 lat w trakcie obowiązkowej służby wojskowej). idących w zawody/ przez wiecznotrwałe upamiętnił ody;/ jak potok deszczem spiętrzony nad brzegi,/ co z gór się stromych pieni:/ on się, ogromny, stacza ku bezdeni./ Wieków szeregi/ idą. Tak niegdyś czyny czczono dzielne,/ czyn wzajem pieśni budził nieśmiertelne.