Karpiński, Franciszek Powrót z Warszawy na wieś Sekuła, Aleksandra Sutkowska, Olga Fundacja Nowoczesna Polska Oświecenie Liryka Pieśń Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Narodową z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BN. http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/powrot-z-warszawy-na-wies http://polona.pl/item/499100/3/ Franciszek Karpiński, Sielanki, T. H. Nasierowski, Druk. "Przemysłowa", Warszawa 1892 Domena publiczna - Franciszek Karpiński zm. 1825 1896 xml text text 2009-02-19 polhttp://redakcja.wolnelektury.pl/media/dynamic/cover/image/414.jpg just_LIGHT, mariaaantonina@Flickr, CC BY-SA 2.0 http://redakcja.wolnelektury.pl/cover/image/414 DCA 1DTP 3MN Franciszek Karpiński Powrót z Warszawy na wieś DomOtóż mój dom ubogi, też lepione ściany,/ Też okna różnofarbneróżnofarbny --- wielobarwny, kolorowy., piec niepolewany,/ I niska strzecha moja!.. Wszystko tak jak było,/ Tylko się ku starości więcej pochyliło!/ WieśSzczęśliwy! kto na małym udziale przebywa,/ Spokojny siadł przy stole wiejskiego warzywa;/ Z swej obory ma mięso, z ogrodu jarzynę,/ Z domu napój i wierną przy boku drużynę./ Obym ja był tak dawniej myśliłmyślił (daw. forma 3 os. lp cz. przesz. rodz. m.) --- myślał., oszukany!/ I w ukrytym gdzie kącie żył raczej nieznany;/ Gdyby o mnie w powiecie nawet nie wspomniano;/ I tylko mię sąsiadem dobrym nazywano!/ Bym się żywił z krwawego rąk moich wyrobku,/ Żył na świecie bez wieści, umarł bez nagrobku,/ Com zyskał, że rzuciwszy ubogie zagrody,/ Chciałem nieopatrzonynieopatrzony --- niezabezpieczony, nieprzygotowany. płynąć przeciw wody?/ I widząc na me oczy, jak drudzy tonęli,/ Jam sobie myślił:... ,,Oni płynąć nie umieli"./ PanCom zyskał na wysokie pańskie pnąc się progi,/ Gdzie po śliskich ich stopniach, obrażając nogi,/ Nic się z moim lepszego nie zrobiło stanem,/ Prócz marnego wspomnienia, że gadałem z panem./ Prawda, Ojciec, Syn, Pochlebstwo, KorzyśćKiedy mię ojciec stary żegnał przy swym zgonie:/ ,,Idź --- mówił --- synu, na świat; w jakiej będziesz stronie,/ Pamiętaj, że na prawdzie nikt nigdy nie traci:/ Zostawiam cię ubogim, prawda cię wzbogaci"./ Słuchałem cię, ojcze mój, goszcząc między pany;/ Takem pisał lub mówił, jak był przekonany./ Nie brałem sobie za cel ludzkie głosić winy,/ A jeślim kogo chwalił, nigdy bez przyczyny,/ Cóżem zyskał pochlebstwem nie służąc nikomu?/ Otom wrócił uboższym, niż wyjechał z domu./ Nie przetoprzeto --- zatem, więc., święta Cnoto, porzucić cię trzebaNie przeto, święta Cnoto, porzucić cię trzeba --- w zdaniu tym występuje szyk przestawny, możnaby je zapisać również tak: ,,Nie trzeba przeto porzucić cię, święta Cnoto".,/ Że wieku dzisiejszego nic nie dajesz chleba,/ Choćby mi jeszcze wolniej miało szczęście pociec,/ Bo i z prawdą pięknie jest, i tak kazał ojciec./ Korzyść, Niewola, SługaTrzeba wyznać, jak było, że mi coś dawano,/ Ale wszystkie godziny życia kupić chciano,/ Żebym wieczny niewolnik nosił jarzmo czyje,/ Żył cały komuś, a sam zapomniał, że żyję;/ A wreszcie mi nadzieją szafowano szczodrze./ Nikomum źle nie robił, ani mnie nikt dobrze./ Pozycja społeczna, Umiarkowanie, WieśNadziejo! czyż ja ciebie w złotej chciał mieć szacie,/ Żeby oczy pospólstwo obracało na cię?/ Żebym słynął majątkiem? drugiemi pomiatał?/ Nie o tom ja pod drzwiami Fortuny kołatał./ Jedna wioska do śmierci, jeden dom wygodny,/ Gdzie bym jadł nie z wymysłemz wymysłem --- wymyślnie, wykwintnie., ale wstał niegłodny;/ Gdzie bym się nie usuwał nikomu do zgonu,/ Swym pługiem zoranego pilnował zagonu;/ Spokojnym będąc na tem, co stan mierny niesie,/ Stałbym sobie na dole, niech kto inny pnie się./ W tym zamiarze praca mię całe życie tłoczy;/ KsiążkaNad książkami straciłem i zdrowie, i oczy:/ Nad książkami, które ja, co gębie odjąłem,/ Może zbytecznym na mnie nakładem ściągnąłem./ Cóż mi książki oddały? Jak niewierna niwa,/ Co zgubiła nadzieję rolnikowi żniwa;/ Po wieku mego wiosny niewróconej szkodzie,/ Nachylony ku zimie, zostałem o głodzie./ Za lat Symonidesów albo Kochanowskich,/ Może znalazłbym sobie Zamoyskich, Myszkowskich,/ Przy których bym wygodnie wieku mego użył,/ I pismem pożytecznem narodowi służył./ Dziś zabierz mi kto księgi, ten sprzęt nieszczęśliwy,/ Do których mię przywiązał nałóg uporczywy;/ I co mi będzie lepiej w ubóstwie usłużne,/ Zamieniaj na motyki i żelaza płużne./ Porzucę nad pismami myśli kłopotliwe;/ A serce niech mi tylko zostanie dotkliweserce (...) dotkliwe --- czułe, wrażliwe serce.,/ Żebym się mógł nad losem biedniejszych litować,/ I przy pracy miał sposób bliźniego ratować./ Mario! siostro moja! jakżeś się kwapiłakwapić się --- spieszyć się.!.../ Prawieś wraz z mym powrotem i ty tu przybyła!/ Czego, stojąc w tym kącie z twarzą wyniszczoną,/ Otoczona dziatkami, nieszczęśliwa żono,/ Poglądasz mi na ręce, rychłorychło --- szybko. jakim datkiem,/ Wesprę cię, już goniącą majątku ostatkiem./ Bieda, PrawdaNędza was jak popadła, tak stateczniestatecznie --- stale, niezmiennie. gniecie./ I tyś także, jak widzę, prawdą szła na świecie./ Opłakana rodzino! Wy myślicie ślepi:/ «On był między panami i nam będzie lepiej»./ Byłem i byłbym pewnie panom na coś zdatny;/ To wiem, a tego nie wiem, za com niepopłatny./ Stało się! nie mam swojej, kopmy cudzą grzędę./ Podeprzeć tę lepiankę! jeszcze w niej przebędę!