Potocki, Wacław Cudzoziemskie ćwiczenia Brückner, Aleksander Dug, Katarzyna Bułka, Aleksandra Niedziałkowska, Marta Rawska, Aneta Fundacja Nowoczesna Polska Barok Liryka Wiersz Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Elbląską z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BE. Utwór powstał w ramach "Planu współpracy z Polonią i Polakami za granicą w 2014 roku" realizowanego za pośrednictwem MSZ w roku 2014. Zezwala się na dowolne wykorzystanie utworu, pod warunkiem zachowania ww. informacji, w tym informacji o stosowanej licencji, o posiadaczach praw oraz o "Planie współpracy z Polonią i Polakami za granicą w 2014 r.". http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/potocki-cudzoziemskie-cwiczenia Wacław Potocki, Wiersze wybrane, wyd. i oprac. Aleksander Brückner, nakł. Krakowska Spółka Wydawnicza, druk. W.L. Anczyca i Spółki w Krakowie, Kraków [1924]. Domena publiczna - Aleksander Brückner zm. 1939 2010 xml text text 2013-01-04 polhttp://redakcja.wolnelektury.pl/media/cover/image/4098.jpg pele-mele-baroque, ozalee.fr@Flickr, CC BY 2.0 http://redakcja.wolnelektury.pl/cover/image/4098 DCA FS 1DTP 3MG Wacław Potocki Cudzoziemskie ćwiczenia ModaNiech pyszny dmucha, głupi, jak chce, niech się jeży!/ Widząc na polskich grzbietach różnych form odzieży,/ Ciężko westchnąć i zadrżeć przychodzi mi z gruntu,/ Kiedy, nie bez wielkiego ojczyzny afrontuafront (daw.) --- zniewaga. / Jakoby staropolskich wstydząc się zwyczajów,/ Po cudze do zamorskich żeglujemy krajów/ I, gdyby można było brać wioski do nawynawa (daw.) --- tu: okręt.,/ Jużby się mało w Polszcze zieleniło trawy./ Ziemię między Francuzy wyniósszy i Włochy,/ Morzemby tu swe miejsce naród zalał płochy,/ Gdzie im kto z większym kosztem, im się bawił dłużej,/ Rozumiejąc, że lepiej ojczyźnie usłuży,/ Czekamy, wyglądamy. Skoro stanął doma,/ Nie masz nic. Włoszy chwalą coś za galantomagalant --- elegant, człowiek dworny../ Jedzie naprzód do dworu, bo się wojska wzdryga,/ Albo gdzie na publikę; aż z peruki figa,/ Aż inakszej daleko nawyknąwszy cerze,/ Jeżdżąc po krajach obcych sykofantęsykofant --- obłudnik; sykofantę bierze: przyjmuje postać obłudnika. bierze/ I onę prostą, polską, onę szczyrość starą,/ Wymyślnej pokrytości odziewa maszkarą./ Byłoli co z natury w sercu męstwa samej,/ Wzięły galanteryje, figle, kunszty, damy./ Byle czasu pieszczota i wszelka wygoda,/ Miłość, reputacyja ludzka, mniejsza szkoda./ W sercu nic, w głowie mało, w jednej gębie wszytek./ Tak wielki wywiezionych pieniędzy pożytek,/ Że jednym kłamstwem będzie drugiego popychał;/ Będzie prawił, co czytał, albo kiedy słychał,/ Jakby widział na oczy, aż mu poda sztychypoda sztychy --- cios wymierzy (w domyśle: żołnierz)./ Ktoś z Merła i z Drzypola, albo z JanczarychyMerło, Drzypol, Janczarycha --- sławne z dawnych walk.,/ Gdzie w oczach wodza swego dzikich Tatar kłęby/ Osiadł, i dopiero Monsiurmonsiur (z fr. monsieur) --- pan. zetnie zęby,/ Kiedy mu żołnierz rzecze: Mój panie, przebaczcie,/ Że was tam nikt nie widział; tu Rhodustu Rhodus --- przysłowie łacińskie: tu miejsce do popisu, zobaczymy., tu skaczcie./ PolakJest i było Polaków takich, przyznam, wieleJest i było Polaków takich, przyznam, wiele... --- aluzja do K. Arciszewskiego, ariana, admirała w Holandii, słynnego bojownika, co w Polsce poniekąd zawiódł oczekiwania.,/ Którzy z zachodu na wschód zacnej parenteleparentela --- ród.,/ Wielkością serca, męstwem bohatyrskiej ręki/ I swych dzieł nieśmiertelnych ogłosili dźwięki./ Wróciwszy do nas, albo więcej nie przyrobią,/ Alboż i tę utracą, czym się dotąd zdobią./ W Polszcze nie wiem, jeśli kto tak sławnie umierał/ Z cudzoziemców, okromokrom (daw.) --- prócz tego, poza tym. że pieniędzy nazbierał,/ Honoru się dosłużył, choć nic nie dowodził,/ Tylko, że nie Polak, że gdzieindziej się rodził./ Opinija, czy zwyczaj, czy to przyrodzenie/ Winno, że w większej rzeczy przewoźne są cenie./ Więc do naszych wędrownych powracając znowu:/ Nawrzawszy inszej mody, inszego narowu,/ Ani się bić, ani ten dobrze może radzić,/ Za to gospodarować, pieniądze gromadzić,/ Nowiny zewsząd chwytać, Francyją wielmożyć,/ Polskę zniżać i wszelkie nieszczęście jej wróżyć,/ Gotuwiusieńki uciec i myśli, w którąby/ Stronę, nini (daw.) --- tu: niby, jakby. kotkot (daw.) --- tu: zając. myśliwskiej dosłyszawszy trąby;/ Znać go lubolubo (daw.) --- tu: jednak, chociaż. na akcie, lub na jakim feście,/ Jakoby piąte koło, po mowie, po geście;/ Dumny, jeśli nie czuje wstrętu; zaraz skromny,/ Jestli kto, na rzeczach się znający, przytomny./ ObyczajeZły to ptak, co od gniazda swojego się dziczy./ Gdzie ma Polak pieluchy, tam się niechaj ćwiczy./ Nie zaprzątając głowy obyczajem inym,/ Niech się nie wstydzi uczniem być, czyim jest synem./ Wybrali cudzoziemcy, co srebra, co złota,/ Bo sami im, o wieczna, wozimy, ślepota;/ Rozumuż nam przynajmniej za swoje forbotyforboty --- wstążki (z hiszpańskiego).,/ A czego większa szkoda, niech nie bierą cnoty./ Czy małoż ma sromoty Polska i ohydy,/ Tak marne, tak nikczemne chowając hybrydyhybrydy --- tu: mieszańcy.?/ Jeszcze urodzonymi, nie bez wielkiej gluzygluza (daw.) --- nagana./ Szlachty swej, osadza wsi Włochy i Francuzy,/ Z kupców, mogli być drudzy podłymi usnachty,usnacht (daw., z niem. Hausknecht) --- służący w oberży; stróż domowy, parobek./ (O wzgarda stanu tego!) narobiwszy szlachty.