Kochanowski, Jan Pieśń XIII (Panu dzięki oddawajmy...) http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/piesni-ksiegi-wtore Wilczek, Piotr Sekuła, Aleksandra Sutkowska, Olga Fundacja Nowoczesna Polska Renesans Liryka Pieśń Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Narodową z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BN. http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/piesni-ksiegi-wtore-piesn-xiii Pieśni Jana Kochanowskiego księgi dwoje, Drukarnia Łazarzowa, Kraków, 1586 Domena publiczna - Jan Kochanowski zm. 1584 1655 xml text text 2009-07-07 pol http://redakcja.wolnelektury.pl/media/cover/image/3091.jpg Natural beauty is just amazing ......., Nina Matthews Photography@Flickr, CC BY 2.0 http://redakcja.wolnelektury.pl/cover/image/3091 Jan Kochanowski Pieśni, Księgi wtóre Pieśń XIIIKs. 2, Pieśń XIII --- pierwodruk pieśni pt. O wzięciu Połocka w zbiorze Pieśni trzy (1580). Napisana po rozejmie polsko-rosyjskim w Jamie Zapolskim 15 stycznia 1582.W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w Pieśniach jest odmienne od znaczenia obecnego. Panu dzięki oddawajmy,/ Jego łaskę wspominajmy,/ Który hardym miesza rzeczy,/ A skromne ma na swej pieczy. On hardy, nieunoszonynieunoszony --- nieobłaskawiony, niepokorny.,/ On tyran północnej stronytyran północnej strony --- Iwan Groźny.,/ Któremu, jako sam mniema,/ Świat tak wielki równia nie ma, Car moskiewski plac mężnemu/ Puściłplac (...) / Puścił --- ustąpił miejsca. królowi polskiemukrólowi polskiemu --- chodzi o Stefana Batorego.;/ Nie oparł sie aż o lody/ Niepławnejniepławny --- nie nadający się do żeglugi. północnej wody. Granic i zamków budownychbudowny (starop.) --- okazały, pięknie zbudowany./ Odbieżał, i miast warownych;/ Płatna to, kiedy o duszęPłatna to, kiedy o duszę --- opłaci się, warto (to zrobić), gdy chodzi o duszę (tj. o życie).,/ I sam go obmówićobmówić* (starop.) --- usprawiedliwić. muszę. Obróć swój koń prędkonogi,/ Nieścigniony carecare --- carze (forma rzadka, może celowy rusycyzm); nieraz uważano to za pomyłkę druku. drogi./ Chcesz być groźnym, a uciekasz;/ Jesliś płochypłochy --- płochliwy, bojaźliwy., hardzie nie każhardzie nie każ --- nie zachowuj się (a. nie wypowiadaj się, por. kazać: mówić) hardo (tj. wyniośle, butnie).. Teraz był czas porokowaćporokować --- podyskutować, porozmawiać (tak w wyd. Pieśni trzech; w pierwodruku Pieśni: prorokować).,/ Komu szłyk naprzód zdejmowaćszłyk --- wysoka futrzana czapka, szpiczasto zakończona; znaczenie wersu: kto powinien się pierwszy kłaniać (aluzja do niezdecydowania w rokowaniach pokojowych).;/ Teraz sie było dowiadać,/ Kto ma naprzód z konia spadać. Bóg pomóż, królu jedyny/ Szerokiej polskiej krainy;/ Umiesz ty hardym dogodzić/ Ani sie im dasz rozwodzićrozwodzić --- tu: rozprzestrzeniać się, panoszyć.. Zdjąłeś maszkaręmaszkara (daw.) --- maska. butnemu/ Tyranowi moskiewskiemu;/ Okazałeś, że nie kąsa,/ Chocia tochocia to (starop.) --- mimo że. porożemporoże --- rogi. wstrząsa. W zamcech nadzieję pokładał,/ Ale i tych prędko stradał./ Nie przyszło mu do odsieczy;/ Głowy ostrzecgłowy ostrzec --- uchronić głowę. barziej k rzeczyk rzeczy (starop.) --- odpowiednio (do rzeczy), słusznie.. Znowu tedy, skąd był wyszedł,/ W ręce polskie Połock przyszedł,/ Za powodem szczęśliwego/ Stefana, króla polskiego. Nie pomogły kule częste,/ Zrębyzręby --- szańce. mocne, baszty gęste:/ Puściły żelazne bronybrona (daw.) --- brama../ A ty, królu niezmożony, Nie tylko zamki budowne/ I twierdze bierzesz warowne,/ Ale co chwalniejszaco chwalniejsza --- co bardziej godne pochwały. w tobie,/ Jesteś silen i sam sobieJesteś silen i sam sobie --- i sam nad sobą panujesz.. Nie puściłeś wódz gniewowi,/ Łaskęś nieprzyjacielowi/ Uczynił; masz i dzielnością,/ Masz już nadeńmasz (...) nadeń --- przewyższasz go. i ludzkością. Zdrów bądź, królu niezwalczony./ Ciebie moje wdzięczne stronystrony --- struny./ Nie zmilczą miedzy sławnemi/ Bohatery walecznemi.