Kochanowski, Jan Pieśń VIII (Nie frasuj sobie, Mikołaju, głowy...) http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/piesni-ksiegi-wtore Wilczek, Piotr Sekuła, Aleksandra Sutkowska, Olga Fundacja Nowoczesna Polska Renesans Liryka Pieśń Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Narodową z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BN. http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/piesni-ksiegi-wtore-piesn-viii Pieśni Jana Kochanowskiego księgi dwoje, Drukarnia Łazarzowa, Kraków, 1586 Domena publiczna - Jan Kochanowski zm. 1584 1655 xml text text 2009-07-07 pol http://redakcja.wolnelektury.pl/media/cover/image/3072.jpg Destruction & Beauty, iamNigelMorris@Flickr, CC BY 2.0 http://redakcja.wolnelektury.pl/cover/image/3072 Jan Kochanowski Pieśni, Księgi wtóre Pieśń VIIIKs. 2, Pieśń VIII --- pieśń dotyczy bezkrólewia i kolejnej elekcji po ucieczce Henryka Walezego. Powstała prawdopodobnie na przełomie 1575 i 1576 r., gdy walka o koronę toczyła się już tylko między Maksymilianem Habsburgiem i Stefanem Batorym. Adresatem jest prawdopodobnie Mikołaj Firlej, starosta kazimierski, bliski przyjaciel poety.W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w Pieśniach jest odmienne od znaczenia obecnego. Nie frasuj sobie, Mikołaju, głowy,/ Kto ma być królem: już dekretdekret --- chodzi o akt nominacji króla. gotowy/ Przed Bogiem leży, nie piórem pisany,/ Lecz w dyjamencie twardym wykowany. Nie z pół- lub nocy, lub dniapół- lub nocy, lub dnia --- z północy lub z południa., nie ze wschodu/ Ani czekajmy pana od zachodu;/ Ten królem będzie, kogo Bóg mianuje,/ Łatwie On ludzkie serca spraktykujespraktykować (daw.) --- skłonić, przeciągnąć na swoją stronę.. Tenże nam mimo znajomsze sąsiadyznajomsze sąsiady --- chodzi tu o kandydatów z sąsiednich krajów.,/ W śmiech obrociwszy nasze płonepłony (starop.) --- bezużyteczny. rady,/ Przywiódł był króla z dalekiej krainy,/ Po którym wrychle miał usieść kto iny. Gdzie ony złote góry nieprzebraneGdzie (...) złote góry (...) i nasze turnieje? --- aluzja do zaprzysiężonych przez Henryka Walezego zobowiązań finansowych na rzecz Polski i obietnicy sprowadzenia piechoty gaskońskiej oraz do uroczystości przy wjeździe Henryka do Krakowa.?/ Gdzie Gaszkonowie i wojska ubranewojska ubrane --- tu: uzbrojone.?/ W co poszły działa i nasze turnieje?/ Wiatrem nadziane puknęłypuknąć --- pęknąć; por.: śmiać się do rozpuku. nadzieje. FortunaFortuna --- rzym. bogini przypadku; los. Motyw ważny w filozofii Pieśni Kochanowskiego; zob. też Ks. 1, Pieśń IX. nawy na morzu sprawuje,/ Fortuna w bitwach zwycięstwem szafuje;/ Onej rakoszerakosz --- rokosz, polityczny zjazd rycerstwa (szlachty). i sejmy słuchają;/ A ludzkie radyrada (daw.) --- zamysł, pomysł. wspak sie obracają. Precz krasomowce! Wywody na stronę!/ A my gdzie w polu na słupie koronę/ Zawieśmy złotą; jesli nie mędrszemu,/ Niech ją da Szczęście przynamniej rętszemurętszy (daw.) --- bardziej rączy, szybszy..