Kochanowski, Jan Pieśń IV (W twardej kamiennej wieży i za troistemi...) http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/piesni-ksiegi-wtore Wilczek, Piotr Sekuła, Aleksandra Sutkowska, Olga Fundacja Nowoczesna Polska Renesans Liryka Pieśń Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Narodową z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BN. http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/piesni-ksiegi-wtore-piesn-iv Pieśni Jana Kochanowskiego księgi dwoje, Drukarnia Łazarzowa, Kraków, 1586 Domena publiczna - Jan Kochanowski zm. 1584 1655 xml text text 2009-07-07 pol http://redakcja.wolnelektury.pl/media/cover/image/3066.jpg 229/365 Beauty on the steets, rennes.i@Flickr, CC BY 2.0 http://redakcja.wolnelektury.pl/cover/image/3066 Jan Kochanowski Pieśni, Księgi wtóre Pieśń IVKs. 1, Pieśń IV --- pieśń jest parafrazą ody Horacego (Carmina III 16) noszącej tytuł Ad C. Maecenatem (Do C. Mecenasa).W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w Pieśniach jest odmienne od znaczenia obecnego. W twardej kamiennej wieży i za troistemi/ Drzwiami siedząc Danae nieprzełomionemi,/ Pod strażą nieuspionych spartańskich złajnikównieuspionych (...) złajników --- sfory nie dających się uśpić psów; por. złaja (starop.): sfora.,/ Mogła wiecznie nie uznaćwiecznie nie uznać --- nigdy nie poznać. nocnych wszeteczników, By była z Akryzego Wenus nie szydziła,/ Stróża zamknionej panny; bo ta obaczyłaobaczyć --- tu: przewidzieć.,/ Że Jowisz, w upominku złotym utajony,/ Miał mieć bezpieczny przystęp i gmach otworzonyW twardej kamiennej wieży (...) gmach otworzony --- Danae została zamknięta w wieży przez swego ojca Akrisjosa (,,Akryzego"), pragnącego uchronić jej cnotę; Jowisz dostał się jednak do niej w postaci złotego deszczu, w wyniku czego została matką Perseusza.. Złoto śrzodkiem janczarów zbrojnych pójdzie snadnieZłoto śrzodkiem janczarów zbrojnych pójdzie snadnie --- złoto zwojuje nawet zbrojnych żołnierzy.,/ A przez twardą opokę gwałtowniej przepadnieprzepadnie --- tu: przeniknie./ Niżli raz piorunowy: upadł nieszczęśliwy/ Dom proroka greckiegoprorok grecki --- tu: chodzi o Amfiaraosa, króla Argos, który wybrał się na wyprawę przeciw Tebom, choć jako prorok wiedział, że znajdzie tam śmierć; schowanego w kryjówce zdradziła żona przekupiona złotym naszyjnikiem., prze zysk niecnotliwy Z gruntu wykorzeniony; przebił bramy twarde/ Zacnych miast MacedończykMacedończyk --- wg popularnej anegdoty Filip Macedoński mawiał, że nie ma muru tak wysokiego, by nie przeskoczył go osioł objuczony złotem. i podkopałpodkopać --- tu: doprowadzić do upadku. harde/ Tyranny datkiem; datkom hetmani hołdują,/ Którzy daleko świetnym nawom rozkazują. Wielkich pieniędzy wielka troska naszladujeWielkich pieniędzy (...) naszladuje --- idzie za wielkimi pieniędzmi.;/ A im człowiek w pokładziepokład (daw.) --- skarbiec. swoim więcej czuje,/ Tym jeszcze więcej pragnie; słusznie moje oko/ I nigdy przedtym, i dziś nie zmierza wysoko. Im sobie człowiek więcej pomiernypomierny (daw.) --- skromny. ujmuje,/ Tym mu więcej od Boga z łaski przystępujeprzystępować* (daw.) --- przybywać.;/ Nic nie mając, z tymi, co nic nie chcą, przestaję,/ A buntów dobrowolnie bogatych sie kajęA buntów dobrowolnie bogatych sie kaję --- wystrzegam się związków z bogatymi.. Pan znaczniejszy, gdy państwempaństwo --- tu: status wielkiego pana. wzgardzę, niżbych wszytki/ Żóławskieżóławski (daw.; dziś popr.: żuławski) --- pochodzący z urodzajnych Żuław koło Gdańska. urodzaje i gdańskie pożytki/ W jednym szpichlerzu zamknął, a sam, siedząc w cieniusiedząc w cieniu --- żyjąc na uboczu.,/ Nie mógł sie chleba najeść, nędznik w dobrym mieniunędznik w dobrym mieniu --- biedak wśród bogactwa.. Zdrój przeźroczystej wody, lasu średnia miara/ I zasiewku mojego niepochybna wiarazasiewku (...) niepochybna wiara --- pewna wiara w to, co wyrośnie po zasianiu./ Rządźcy płodnej Afryki, szerokowładnemu,/ Nie da sie znać, że w szczęściu przerównana jemu. Acz mi miodu podolskie pasieki nie dają/ Ani w mym lochu wina seremskieseremskie --- ze Sremu na Węgrzech. stawają,/ Ani bogate stada owiec niezliczonych/ Strzygąstrzyc --- tu: skubać. odrosłą trawę po górach zielonych; Przedsię nazbyt ubóstwa nie znać w domu moim,/ A by mi więcej trzeba, ufam w Bogu swoim;/ Ale gdy niepotrzebne chciwości odprawięodprawić --- tu: odpędzić.,/ Lepiej daleko płatu sobie tym poprawiępłatu (...) poprawię --- zwiększę dochody; por. współcz.: płacić, płatność., Niżbych bogate pola węgierskie z porządnymporządny (daw.) --- sprawnie rządzony./ Państwem węneckim złączył. Ludziom wielożądnym/ Wiela i nie dostawa; niech przyjmuje z dzięką,/ Komu ścisłąścisły (daw.) --- oszczędny., co dosyć, Bóg udzielił ręką.