Kochanowski, Jan Pieśń XXI (Ty spisz, a ja sam na dworze...) http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/piesni-ksiegi-pierwsze Wilczek, Piotr Sekuła, Aleksandra Sutkowska, Olga Fundacja Nowoczesna Polska Renesans Liryka Pieśń Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Narodową z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BN. http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/piesni-ksiegi-pierwsze-piesn-xxi Pieśni Jana Kochanowskiego księgi dwoje, Drukarnia Łazarzowa, Kraków, 1586 Domena publiczna - Jan Kochanowski zm. 1584 1655 xml text text 2009-07-07 pol http://redakcja.wolnelektury.pl/media/cover/image/3052.jpg For some ascensions, God uses a crane, kevin dooley@Flickr, CC BY 2.0 http://redakcja.wolnelektury.pl/cover/image/3052 Jan Kochanowski Pieśni, Księgi pierwsze Pieśń XXIKs. 1, Pieśń XXI --- skarga zakochanego pod drzwiami dziewczyny nawiązująca do popularnego w starożytności i renesansie gatunku paraklausithyron (utwory Horacego, Tibullusa, Owidiusza, Propercjusza, Katullusa).W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w Pieśniach jest odmienne od znaczenia obecnego. Ty spisz, a ja samsam (starop.) --- tutaj. na dworze/ Jeszcze od wieczornej zorze/ Cierpię nocne niepogody;/ Użałuj sie mojej szkody! Słuchaj, jako bije w ściany/ Z gwałtownym dżdżem grad zmieszany./ Ockni sie, a przemów słowo,/ Nieużytanieużyty (starop.) --- nieubłagany. białagłowo! Nie na żadną kradzież godzę,/ Chocia tak po nocy chodzę;/ Wziąłbych przedsię, by co dano:/ Łupiestwo czartu porwanoczartu porwano (starop.) --- popularne przekleństwo: niech czart porwie.. Nigdziej miejsca mniej hardościhardość --- wyniosłość, zuchwałość./ Nie najdziesz jako w miłości;/ Gładkość wprawdzie sługi daje,/ Ale dzierżą obyczajeGładkość wprawdzie (...) ale dzierżą obyczaje --- sens fragmentu: uroda sprawia, że człowiek się zakochuje (staje się sługą miłości), ale miłość utrzymuje się dzięki zasadom.. Słuchasz? czy mój głos nie może/ Dolecieć na twoje łoże?/ Słuchajcie wy, nocne cięnie,/ I nieumownenieumowny --- taki, z którym trudno się dogadać; nieubłagany. kamięnie! Do Amfijonowej lutnieAmfijonowa lutnia --- Amfion: w mit. gr. muzyk, który potrafił za pomocą dźwięku liry przenosić kamienie używane do budowania murów Teb, w których panował./ Śpieszyły sie lasy chutniechutnie (starop.) --- chętnie, ochoczo; może też znaczyć: szybko.,/ A niezwyczajneniezwyczajny --- niezwykły lub nienawykły do czegoś; tu: o skałach nienawykłych do samodzielnego poruszania się. opoki/ Ścisnęły sie w mur szeroki. Orfeowych strónOrfeowych strón słuchały --- Orfeusz: w mit. gr. poeta tracki, który potrafił poruszyć za pomocą swej muzyki Furie (,,jędze"), a nawet rzeczy nieożywione. Kiedy zmarła jego żona Eurydyka, udał się do podziemi i tak oczarował Plutona, że uwolnił on Eurydykę pod warunkiem, że Orfeusz nie odwróci się, dopóki nie wyjdą na ziemię. Kiedy już mieli postawić swe stopy na ziemi, Orfeusz odwrócił się i Eurydyka natychmiast zniknęła. Ogromny żal Orfeusza po powtórnej stracie żony tak rozwścieczył trackie kobiety, że w czasie jednej z orgii z okazji bachanaliów rozerwały go na strzępy. słuchały/ Srogie jędze i płakały,/ Gdy miłością utrapiony,/ I pod ziemią szukał żony. Jego pieśni żałościwe/ Zjęłypieśni (...) / Zjęły bogi --- pieśni przejęły, wpłynęły na bogów. bogi nieżyczliwe;/ I miał w ręku, co miłował,/ By był, nędznik, lepiej chował. Ale nie strzymał umowy,/ Więc przyszedł o smutek nowy;/ Bo źle sie obejźrzał, ali/ Czarci panią zaś porwaliCzarci panią zaś porwali --- przykład chrystianizacji opowieści mitologicznych.. Czekać już, nieboże, byłoCzekać (...) było --- trzeba było czekać../ Ale gdy co komu miło,/ Trudno wytrwać i czas mały:/ Godzina tam jak rok cały. A ja długo mam bić w strónybić w stróny --- uderzać w struny (lutni).?/ Już u mnichów słyszę dzwóny./ Dziwnosmy sie pomieszali,/ Jam nie spał, a ci już wstali. Dobrą noc, jesli kto słyszy,/ A mój więniec w tej złej ciszy/ Niechaj wisi do świtaniawięniec (...) / Niechaj wisi --- zwyczaj wieszania wieńca na drzwiach ukochanej po bezskutecznym nocnym czuwaniu nie był raczej znany polskiej obyczajowości i został tu przejęty ze staroż. paraklausithyronów.,/ Świadek mego niewyspania.