Kochanowski, Jan Pieśń XVI (Królom moc na poddane i zwierzchność dana...) http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/piesni-ksiegi-pierwsze Wilczek, Piotr Sekuła, Aleksandra Sutkowska, Olga Fundacja Nowoczesna Polska Renesans Liryka Pieśń Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Narodową z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BN. http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/piesni-ksiegi-pierwsze-piesn-xvi Pieśni Jana Kochanowskiego księgi dwoje, Drukarnia Łazarzowa, Kraków, 1586 Domena publiczna - Jan Kochanowski zm. 1584 1655 xml text text 2009-07-07 pol http://redakcja.wolnelektury.pl/media/cover/image/3046.jpg Paris s'éveille, gadl@Flickr, CC BY-SA 2.0 http://redakcja.wolnelektury.pl/cover/image/3046 Jan Kochanowski Pieśni, Księgi pierwsze Pieśń XVIKs. 1, Pieśń XVI --- pieśń jest parafrazą ody Horacego (zob. Carmina III 1, w. 5--48) noszącej tytuł Ad chorum virginum et puerorum (Do chóru dziewcząt i chłopców).W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w Pieśniach jest odmienne od znaczenia obecnego. Królom moc na poddane i zwierzchność dana,/ A królowie zaś mają nad sobą Pana,/ Który wszystkiemu światu sam rozkazuje,/ Na ziemi i na niebie wiecznie króluje. Nie wszyscy z jednym szczęściem na świat sie rodzą:/ Szerzej jedni niż drudzy swe płoty grodzą;/ Ten ma wiele nad insze w zacności domu,/ Ten dobrą sławą nie da naprzód nikomudobrą sławą nie da naprzód nikomu --- nie da się wyprzedzić nikomu, gdy chodzi o dobre imię., Za tym przyjaciół więcej. Śmierć sprawiedliwa/ Jednakiego na wszystki prawa używa./ Kto bądź, ten bądźkto bądź, ten bądź --- wszystko jedno, kto., na kogo los naprzód padnie,/ Tak pana, jako sługę poimapoima (starop. forma 3 os. lp, cz. przysz.) --- pojmie, zabierze (por. imać się czego). snadnie. Komu zawżdy nad szyją wisi miecz gołyKomu zawżdy nad szyją wisi miecz goły --- aluzja do miecza Damoklesa: Damokles, ulubieniec Dionizjosa, tyrana Syrakuz (405--367 r. p.n.e.), gdy zazdrościł władcy szczęśliwego losu został posadzony pod mieczem zawieszonym na końskim włosie, by mógł wczuć się w sytuację władcy w każdej chwili narażonego na nieszczęście.,/ Nie uczynią mu smaku przyprawne stoły,/ Nie pomoże mu do snu słodkie śpiewanie;/ Sen u prostaków przyjmiesen przyjmie --- sprowadzi sen. i złe posłanie. Kto swą chciwość na tym, co dosyć, miarkujemiarkować (daw.) --- ograniczać, powściągać.,/ Tego ani burzliwe morze frasuje,/ Ani ciężki grad, ani złe urodzaje,/ Kiedy drzewo to ciepłu, to zimnu łaje. Delfinowie swe morza ścieśnione czują,/ Bowiem już i na wodzie zamki budująna wodzie zamki budują --- jest to nawiązanie do metody budowania rzymskich willi; wprawdzie nie na morzu, ale na tamach czy kamiennych groblach wchodzących w morze (zob. też Ks. 1, Pieśń I).:/ Wszystka sie do roboty czeladź rzuciła/ I sam pan, bo mu sie już ziemia sprzykrzyła. Ale bojaźń i groza pana prowadzą/ I z wysokich pałaców pchać siepchać sie --- wypędzić się, wypchnąć się. nie dadzą;/ Na okręt li budownybudowny --- okazały, pięknie zbudowany., na koń li wsiędzie,/ Troska w okręcie, troska za siodłem będzie. A jesli ani marmór serdecznej ranyserdeczna rana --- tu: niepokój, lęk.,/ Ani ulżą jedwabiem obite ściany,/ Przecz mam zajźrzećprzecz mam zajźrzeć --- dlaczego mam zazdrościć. kosztownych pałaców komu,/ A nie raczej w swym mieszkać ojczystym domu?