Orzeszkowa, Eliza 2014-07-25 1981 Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl) na podstawie tekstu dostępnego w serwisie Wikiźródła (http://pl.wikisource.org). Redakcję techniczną wykonała Paulina Choromańska, natomiast korektę utworu ze źródłem wikiskrybowie w ramach projektu Wikiźródła. xml http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/kedy-plyna-dwa-zlote-ruczaje/ pol Fundacja Nowoczesna Polska Domena publiczna - Eliza Orzeszkowa zm. 1910 Eliza Orzeszkowa, Ostatnie nowele, nakład Gebethnera i Wolffa, Warszawa. http://pl.wikisource.org/wiki/K%C4%99dy_p%C5%82yn%C4%85_dwa_z%C5%82ote_ruczaje... Nowela Pozytywizm Epika Kędy płyną dwa złote ruczaje... text 0.3 http://redakcja.wolnelektury.pl/media/cover/image/Stream_grayscale.jpg Stream grayscale, Paolo Neo, public domain http://redakcja.wolnelektury.pl/cover/image/3407 http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/z-mysli-wieczornych Eliza Orzeszkowa Z myśli wieczornych Kędy płyną dwa złote ruczaje... Sprzecznościom życia dziwisz się. Śmiechowi, co zadzwonił wśród krzyków tragedji, lichej glinie w pokładach drogocennego marmuru, rdzawej skazie na płatku róży białej --- dziwisz się. O, drogi! Twory życia to zlepy marmuru i gliny, uploty sznurów pereł i sznurów korali. Perłowe gamy śmiechu, --- koralowe strugi krwi; cień chmury na jutrzni porannej, --- złota gwiazda nad wieczorną zorzą; śmiech lekki, u którego tonów, na sznurach łez kołyszą się ciężkie westchnienia; łzy ciekące po złotogłowiu, --- konwalja pachnąca na grobie; skaczący i wybielony klown, --- w ponurej celi smutku; świst dyscypliny pokutnej, przerzynający pieśń Anakreonta; pieśń Anakreontowa, brzmiąca w czasie biesiadnych pochodni, gdy w jasności jutrznianej skowronek dzwoni i skowronkowo, pod błękitami, modlitwę poranną śpiewa dzwonnica kościelna... Czyś nigdy nie czuł bólu, który z samego siebie się śmieje i śmiechu, który nad sobą samym ogromnem łkaniem płacze? Czy nie widziałeś grzechu, męką serdeczną dźwiganego ku ogromom cnoty, i cnoty, którą złość serca w rozdoły grzechu spychała? Na zachód idąc, nie umierałżeś nigdy z tęsknoty za wschodem, a gdy ku temu kroki obróciłeś, czyliżeś się wichrem żalu na wschód nie zwracał? O, drogi! w tym zlepie, w tym splocie, w tych wiecznych bojach życia, jedno tylko oko Boże rozróżnić zdoła glinę od marmuru, sznur pereł od sznura korali, łzę oka od złotogłowiu szaty, rdzę na płatku róży białej od spalonego w żarach słonecznych jej serca, --- i niech ono jedno tylko gromem gniewu druzgoce i spala to, co dla wszechświatłości Jego jest ciemnością. A my... Lecz zważ jeszcze. W muzyce tej bezdennej, którą rozlega się świat, im narzędzie muzyczne kunsztowniejsze, bogatsze, im pierś jego szersza i struny liczniejsze, im cieńsze, lotniejsze, na myśl muzyczną wrażliwsze palce, które po strunach przebiegają... Posłuchaj! Czy słyszysz tam w dali, u skraju równiny grającą fletnię pastuszą? Jedna, druga, trzecia nuta! jedna, druga, trzecia nuta! wciąż te same... te same... Umilkł instrument prostaczy, ubogi. A teraz... słyszysz. Rozegrała się, rozśpiewała, rozdzwoniła harfa kunsztowna, bogata, pierś zasnutą złotemi struny wystawiająca na błyskawice, gromy, słońca, podmuchy, szelesty, pogody, pieszczoty i miecze, chmury i błękity nieba, ziemi, duszy własnej, --- duszy głębokiej, a po brzegi pełnej nieba i ziemi... O, drogi! w tej ulewie, w tej burzy, w tym zgiełku, w tych nieskończonych bojach tonów, jedno tylko ucho Boże rozróżnić zdoła potępione od błogosławionych i niech jedno tylko Słowo Boże ku tym grzmi: zgińcie! ku tamtym: śpiewajcie! A my... Wznieś na dłoni amforę i pójdźmy, kędy śród szarych piołunów płyną dwa złote ruczaje... Miodną patoką miłosierdzia i oliwą przebaczenia płyną. Zanurz w ruczajach wargę amfory, niechaj z nich pije --- i poniesiemy ją między harfy świata, by łkające ich struny słodyczą miodu sycić i zgrzytające namaszczać oliwą pokoju. Potem amforę oddamy rękom bratnim, aby ją pochyliły nad strunami --- naszych harf.