Norwid, Cyprian Kamil Praca Sekuła, Aleksandra Niedziałkowska, Marta Fundacja Nowoczesna Polska Romantyzm Liryka Wiersz Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Narodową z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BN. http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/praca Cyprian Kamil Norwid, Gromy i pyłki: nowy tom poezyj, wyd. Książnica Literacka, Wilno 1944 Domena publiczna - Cyprian Kamil Norwid zm. 1883 1954 xml text text 2010-08-20 polhttp://redakcja.wolnelektury.pl/media/dynamic/cover/image/1329.jpg Sunset, fotologic@Flickr, CC BY 2.0 http://redakcja.wolnelektury.pl/cover/image/1329 DCA Cyprian Kamil Norwid Praca Praca«Pracować musisz», głos ogromny woła,/ Nie z potem dłoni twej lub twego grzbietu,/ (Bo prac początek, doprawdy, jest nie tu)/ «Pracować musisz z potem twego czoła!»/ --- Bądź sobie, jak tam chcesz, realnym człekiem,/ Nic nie poradzisz! twoje każde dzieło,/ Choćby się z cudów Herkulejskich wszczęło,/ Niedopełnionym będzie i kalekiem;/ Pokąd pojęcie pracy, korzeń jeden,/ Nie trwa, dopóty wszystkie tracą zgoła,/ Głos brzmi w twej piersi: «postradałem Eden!»/ Głos brzmi nad tobą: «pracuj z potem czoła»./ Ekonomistów zbierz wszystkich i nagle/ Spytaj ich, co jest pracy abecadłem?/ KatastrofaZacząć mam z czego? gdy na skałę wpadłem/ Lub wiatr mię zdradził, zerwawszy pierw żagle,/ Od czegóż zacząć? czy od dłoni potu?/ Od ramion potu? ... gdy brak i narzędzi!.../ Gdy otchłań wkoło, a ty --- na krawędzi.../ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ./ Zacznij... by w głowie nie było zawrotu,/ Więc głos ogromny znów jak pierwej woła:/ «Pracować musisz z potem twego Czoła!» II PracaNajprostszy cieśla, co robi toporem,/ Choćby on nie wiem jak był pracowity,/ Chociażby cieśli tyryjskichcieśla tyryjski --- Tyr był staroż. miastem i portem fenickim; Fenicjanie stanowili potęgę w zakresie żeglugi i handlu dzięki swemu budownictwu okrętowemu, a więc niejako dzięki kunsztowi swych cieśli. był wzorem,/ SiłaJeżeli w duszy smutek ma ukryty,/ Lub trumnę robi, gdy dławi go żałość,/ Łzy własne widząc w żelaza połysku,/ Wyrobić musi pierw umysłu stałość,/ Bez której nie ma siły --- --- nawet zysku!/ Pieniądz, Maszyna, HistoriaWięc prac początek, prac pierwsza litera/ Nie to, co wasza dziś realna szkoła/ Uczy --- zarówno płytka jak nieszczera,/ ,,Pracować musisz zawsze z potem Czoła”./ --- Spustoszonemu mów ty narodowi,/ Niech się zbogaci jak można najprędzej,/ A mając posag, resztę postanowi,/ Do-rychtowawszy do onych pieniędzy:/ Naucz, by jednym krokiem się przerzucał/ Z historii-jatek krwawych do warsztatów,/ Nauczysz, by się tak śmiał jak zasmucał,/ Wybawisz naród... lecz automatów!/ --- Będą tam zamiast rozwinięcia rzeczy,/ Takie, owakie fazy gorączkowe ---/ Po tej, co twierdzi, ta druga, co przeczy:/ Obiedwie warte tyle, ile nowe!/ I wszystkie razem w tym tylko zdradliwe,/ Że każdej naprzód zmierzona jest trwałość,/ I wszystkie zawsze w końcu nieszczęśliwe:/ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ./ Nie! --- pracą pierwszą jest: umysłu-stałość! III Upadek, Duma, DzikiWidziałem Indian dzikich w Ameryce/ I wiem, w ojczyźnie własnej wyszli na co,/ Gdy pogardzili rzemiosłem i pracą,/ Na łowy jeżdżąc lub malując lice ---/ Językiem mówiąc pokoleń nieżywych,/ Mową, co w własnej się spętała dumie,/ Podstępnie milcząc o prawach drażliwych,/ Dlatego, że ich wyrażać nie umie,/ Wiem, czemu język stracili i czemu/ Rzucają włócznie do chmur ci nikczemni,/ Ci heroiczni a służący złemu,/ Życiem obmierźli, uśmiechem przyjemni ---/ Widziałem mężów z piórami na głowie,/ Niosących tarcze ze skóry żubrowej,/ I wiem, że po nich nie spalą się wdowy,/ Że marnie zginą ci wielko-ludowie ---/ Zupełni pychą, energią i ciałem.../ --- Lecz nie tu koniec tego, co widziałem! IV Pieniądz, BogactwoJest tam i plemię, co inaczej żyło:/ Porozkiełznanychporozkiełznany --- porozwiązywany. puścizną warsztatów,/ Które się więcej niż kto wzbogaciło,/ Najrealniejszych pełne demokratów ---/ Ideałowi niepodległe w niczem ---/ Wolne jak pieniądz, co się toczy krągło;/ I wiem, że smaga je tatarskim biczem/ Los ów, darzący pierwej ciszą ciągłą.../ --- Wiem, że już milion blisko w pień wycięto/ Tych zbogaconych i tych zapłaconych,/ Doganiających się ofiarą świętą,/ A kapitałów żądzą wyścignionych:/ Ci --- z Indian śmieją się... Historia, Pracalecz ci i owi/ Na pastwę idą historii-orłowi,/ Co, nad ludzkością przelatując, woła:/ ,,Pracować będziesz z potem twego Czoła!"