Kasprowicz, Jan III (Waruno!...) http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/nad-przepasciami Sekuła, Aleksandra Sutkowska, Olga Fundacja Nowoczesna Polska Modernizm Liryka Wiersz Pieśń Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Narodową z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BN. http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/nad-przepasciami-iii-waruno http://www.polona.pl/dlibra/doccontent2?id=5895 Jan Kasprowicz, Krzak dzikiej róży, Towarzystwo Wydawnicze, Lwów, 1898 Domena publiczna - Jan Kasprowicz zm. 1926 1997 xml text text 2008-12-23 pol http://redakcja.wolnelektury.pl/media/dynamic/cover/image/433.jpg Schiecentrale #in010, Robert | www.robertvandijk.com@Flickr, CC BY 2.0 http://redakcja.wolnelektury.pl/cover/image/433 Jan Kasprowicz Nad przepaściami III BógWarunoWaruna --- w religii hind. bóg deszczu i nieba.!... Ręce się moje podnoszą ku tobie,/ Wielki Waruno,/ ŚwiatłoPorannej zorzy rozkrwawiona łuno,/ Strugi promieni lejąca po globie!.../ W twą stronę ---/ Ku twym wyżynom, o słońce,/ Wzlatują myśli moje utęsknione,/ A niespokojne, wciąż się poza siebie/ Obracające,/ CiemnośćCzy nie mkną za niemi/ Nagie, wychudłe od dzikiej chciwości/ Upiory mroków... CmentarzKiedy na niebie/ Blask twój zapłonie/ Falą iskrzystych potoków/ Ponad posępnym cmentarzyskiem ziemi,/ Kryjących w sobie zgasłych wieków kości ---/ Ku twej słonecznej koronie/ StrachZe snu rozwarte kiedy spojrzą oczy,/ Czemu nie radość rozdźwięcza mą duszę/ W błogosławieństwa święty hymn, w ochoczy/ Wielebnych melodyj szał,/ A tylko w wnętrzu wciąż przytłumiać muszę/ Skryte, tajemne, natarczywe lęki? Natura, Ciało, Przemijanie, ŚmierćTraw twoich pęki/ Lśnią szmaragdami, zaścielając miękki,/ Wonny, puszysty kobierzec dla ciał,/ Zaróżowionych pragnieniem rozkoszy!/ Na toś w nie ogień swego życia wlał,/ Na toś je z ziemią wielką żądzą skuł,/ Ażeby więdły z trawami,/ By blakły z barwą ziół,/ By opadały razem z liśćmi drzew,/ Nim zdążył przebrzmieć rozpoczęty śpiew?/ Zanim nad nami/ Zdoła się stoczyć w grób czerwonych mórz/ Żar twego słońca, światło twoich zórz,/ Czemu nas ręka niewidzialna płoszy ?/ Czemu nas spycha w cień,/ W chłodną, wilgotną toń,/ W przygniatającą cieśń,/ Nielitościwy, straszny, srogi boże,/ Twa niewidzialna dłoń? O życie!/ O rytmie krótkich, urywanych tchnień,/ Których największy arcymistrz nie złączy/ W pełną, zamkniętą, harmonijną pieśń! A ty, na szczycie,/ Spokoju mając zgotowane łoże,/ Srebrnym, przejrzystym naodzian obłokiem,/ Słonecznym śmiejesz się okiem,/ O płomienisty, a tak zimny boże!/ Gdy oddech mięknie śród starganych łon,/ Gdy krew się sączy/ Z palców, silących się uderzać w lutnie,/ By z tych przez ciebie naciągniętych strun/ Wydobyć ton,/ Co się nie urwie, nim się z tonem zleje,/ Ty z głębi cichych, przedwieczornych łun/ Wychylasz cichą twarz ---/ Cichą okrutnie! O wielki smutku nasz!/ O wyczerpanie wszystkiej naszej siły,/ O w oceanu głąb schodzące zorze! Któż ci jest miły?/ O kogo ty dbasz?/ Czyje wypełniasz nadzieje,/ O bezgranicznie obojętny boże?!... Morze, WodaMglistą świadomość człowieka/ W swoim bezdennym pochłaniasz ErebieEreb --- inaczej Hades; w mit. gr. królestwo Hadesa --- boga śmierci; kraina umarłych.,/ Jak ten ostatni blasków promień mgławy/ W swe bezgraniczne zatapiasz ją morze,/ Zamykające się nad nią bez wrzawy,/ Bez burz, bez gromów, bez pomruku fal,/ Bez rozplenionych pierścieni,/ Zanim się mogła stać świadomą siebie! W nieogarniętą, w niedosięgłą dal,/ Która jest pełna ciebie,/ Twych żywych ogni i twych martwych cieni,/ Podnoszą ręce się moje... Ciemność, OtchłańMrok na nie ścieka ---/ Mrok na nie zlewa swych ołowiów zdroje. O ciemnią nocy posępny pogrzebie!/ Drogo nieznana! o drogo daleka,/ Ginąca w ciemni przepastnej otchłani!/ Cierpienie, Przemijanie, Rozpacz, Śmierć, Trup, GotycyzmWidma tułacze ---/ Potworne strachy, lęki i rozpacze,/ Oślepłe, głuche, o piersi zapadłej,/ Gęsto twe brzegi obsiadły:/ Oblazłe z włosów czaszki pożółkniałe/ Biją o czaszek nawałę/ I pięść o pięść się rani/ I z zachrypniętej krtani/ Okrzyk bezdźwięczny kracze/ Twą nieśmiertelną chwałę,/ O słońce! o życie!/ O ty gasnących zórz wieczornych boże!/ O ty posępny pogrzebie!/ O ty nieznana, o daleka drogo!... Mnogo/ Globów ognistych ---/ Ty wiesz: tak mnogo, że milion rozumów,/ Lat miliony liczących, nie zdoła/ Wyczerpać miary --- rozsiałeś dokoła/ W tym pełnym ciebie przestworze./ W błękicie/ Dnia słonecznego, o promienny boże,/ I w nocy roztoczach mglistych,/ O ty pomroków panie,/ Krążą śród szumów,/ Niedosłyszalnych dla ucha,/ Te światy./ I każdy z nich ma swe zorze,/ Co gasną,/ Każdy blaknącą ma swą jutrznię własną,/ Swych słońc zachodnich każdy ma szkarłaty/ I swe przepastne otchłanie... Życia i śmierci ty harmonio głucha!... Na szczycie/ Swoich ogromów, pomiędzy ogromy/ Siadłeś, Waruno, Obraz świata, Ziemiai patrzysz na ziemię,/ Na pył ten marny, na proch ten znikomy,/ Na to robactwo, na te lwy, na trawy,/ Na wód kropelkę, na plemię/ Ptaków i ludzi,/ Na krwawy,/ Na nieopłatny znój... ŚwiatłoZabłysły zorze ---/ Na łan zorany spłynął blasków zdrój,/ Pieśń skowrończana ze snu siewcę budzi.../ Ziarna wyrosły w twoich deszczów rosie,/ Kłosy dojrzały w cieple twego słońca./ WiatrOrkannyorkan --- nazwa silnego wiatru; orkanny znaczyć ma: wietrzny, z wiatru utworzony. tabun twój/ Przebiegł po roli i stratował siew.../ O zmilkły pieśni skowrończanej głosie!/ O ty zdeptany ugorze,/ Na którym sterczy zwiędły, czarny krzew ---/ Oset żałoby... Bez końca/ Wicher uderza o wierzchołki drzew.../ Czerwone liście padają na groby/ Głucho, bez dźwięku... Upiorne dusze obiegły rozdroże.../ Patrzą... gdzie patrzą?... Suną... dokąd suną?... O lęku !... O ty słoneczny, o jasny Waruno!...