Mickiewicz, Adam To lubię Ballady i romanse Bień, Michał Myszkowska, Monika Ołtusek, Paulina Fundacja Nowoczesna Polska Romantyzm Liryka Ballada Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Narodową z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BN. http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/mickiewicz-ballady-i-romanse-to-lubie/ http://polona.pl/item/341638/ Mikołów : K. Miarka, [1898] Domena publiczna - Adam Mickiewicz zm. 1855 xml text text 2015-01-02 pol https://redakcja.wolnelektury.pl/media/cover/image/Witold_Pruszkowski_-_Zaduszki_1880.jpg Zaduszki, Witold Pruszkowski (1846–1896), domena publiczna http://redakcja.wolnelektury.pl/cover/image/6251 Adam Mickiewicz To lubię NaturaSpojrzyj, Marylo, gdzie się kończą gaje:/ W prawo łózłóz (starop.) --- wierzb. gęsty zarostek,/ W lewo się piękna dolina podajepodaje się --- znajduje się.,/ Przodem rzeczułka i mostek. RuinyTuż stara cerkiew; w niej puszczyk i sowy,/ Obok dzwonnicy zrąb zgniły,/ CmentarzA za dzwonnicą chróśniakchróśniak (starop.) --- chruśniak --- teren porośnięty ostrokrzewami. malinowy,/ A w tym chróśniaku mogiły. Czy tam bies siedział, czy dusza zaklęta,/ Że o północnej godzinie,/ Nikt, jak najstarszy człowiek zapamięta,/ Miejsc tych bez trwogi nie minie. ZłoBo skoro północ nawlecze zasłony,/ Cerkiew się z trzaskiem odmykaodmyka (starop.) --- otwiera.,/ W pustej zrąbnicy dzwonią same dzwony,/ W chróstach coś huczy i ksyka. Czasami płomyk okaże się blady,/ Czasem grom trzaska po gromie,/ Same się z mogił ruszają pokłady,/ I larwy stają widomie. TrupRaz trup po drodze bez głowy się toczy,/ To znowu głowa bez ciała,/ Roztwiera gębę i wytrzeszcza oczy,/ W gębie i w oczach żar pała. CzaryAlbo wilk bieży: pragniesz go odegnać,/ Aż orlem skrzydłem wilk macha.../ Dość «zgiń, przepadnij!» wyrzec i przeżegnać,/ Wilk zniknie wrzeszcząc: cha, cha, cha! Każdy podróżny oglądał te zgrozy,/ I każdy musiał kląć drogę;/ Ten złamał dyszeldyszel (daw.) --- drąg do kierowania pojazdem zaprzężonym w konie., ten wywrócił wozy,/ Innemu zwichnął koń nogę. Ja, chociaż pomnę, nieraz Andrzej stary/ Zaklinał, nieraz przestrzegał:/ RealistaŚmiałem się z djabłówdjabłów --- popr.: diabłów., nie wierzyłem w czary,/ Tamtędym jeździł i biegał. NocRaz, gdy do Ruty jadę w czas noclegu,/ Na moście z końmi wóz staje;/ Próżno woźnica przynagla do biegu,/ Hej! krzyczy, biczem zadajezadaje --- uderza.. Stoją, a potem skoczą z całej mocy,/ Dyszel przy samej pękł szrubieszrubie --- popr.: śrubie.;/ Zostać na polu, samemu i w nocy,/ To lubię, rzekłem, to lubię! UpiórLedwiem dokończył, aż straszna martwicamartwica --- widmo kobiece./ Wypływa z blizkichblizkich --- popr.: bliskich. wód toni;/ Białe jej szaty, jak śnieg białe lica,/ Ognisty wieniec na skroni. Chciałem uciekać, padłem zalękniony,/ Włos dębem stanął na głowie;/ Krzyknę: niech będzie Chrystus pochwalony:/ «Na wieki wieków» odpowie. «Ktokolwiek jesteś poczciwy człowieku,/ Coś mię zachował od męki,/ Dożyj ty szczęścia i późnego wieku,/ I pokój tobie i dzięki.» «Widzisz przed sobą obraz grzesznej duszy, ---/ Wkrótce się niebem pochlubię;/ Boś ty czyścowejczyścowej --- popr.: czyśćcowej. zbawił mię katuszy/ Tem jednem słówkiem: To lubię. Czas«Dopóki gwiazdy zejdą i dopóki/ We wsi kur pierwszy zapieje,/ Opowiem tobie, a ty dla nauki/ Opowiedz innym me dzieje. «Onego czasu żyłam ja na świecie,/ Marylą zwana przed laty;/ Ojciec mój, pierwszy urzędnik w powiecie,/ Możny, poczciwy, bogaty. «Za życia pragnął sprawić mi wesele;/ A żem dostatnia i młoda,/ Zbiegło się zewsząd zalotników wiele,/ Posag wabił i uroda. «Mnóztwomnóztwo --- popr.: mnóstwo. ich marnej pochlebiało dumie,/ I to mi było do smaku,/ Że kiedy w licznym kłaniano się tłumie,/ PróżnośćTłumem gardziłam bez brakubez braku (starop.) --- bez wyjątku.. «Przybył i Józio; dwudziestą miał wiosnę,/ Młody, cnotliwy, nieśmiały:/ Obce dla niego wyrazy miłosne,/ Choć czuł miłosne zapały. «Miłość romantycznaLecz próżno nędzny w oczach prawie znika,/ Próżno i dzień i noc płacze;/ W boleściach jego dla mnie radość dzika,/ Śmiech obudzały rozpacze. Śmierć«Ja pójdę!» mówił ze łzami --- «Idź sobie!»/ Poszedł i umarł z miłości.../ Tu nad rzeczułką, w tym zielonym grobie,/ Złożone jego są kości. «Odtąd mi życie stało się nielube,/ Późne uczułam wyrzuty;/ Lecz ani sposób wynagrodzić zgubę,/ Ani czas został pokuty. «Raz, gdy się w północ z rodzicami bawię,/ Wzmaga się hałas, szum, świsty:/ Przyleciał Józio, w straszliwej postawie,/ Jak potępieniec ognisty. Kara«Porwał, udusił gęszczą dymnych kłębów,/ W czyścowe rzucił potoki,/ Gdzie pośród jęku i zgrzytania zębów,/ Takie słyszałam wyroki: «Wiedziałaś, że się spodobało Panu/ Z męża ród tworzyć niewieści,/ Na osłodzenie mężom złego stanu,/ Na rozkosz, nie na boleści. «Ty, jakbyś w piersiach miała serce z głazu,/ Ani cię jęki ubodły,/ Nikt nie uprosił słodkiego wyrazu,/ Przez łzy, cierpienia i modły. Sprawiedliwość«Za taką srogość, długie, długie lata,/ Dręcz się w czyścowej zagubie;/ Póki mąż jaki z tamecznegotamecznego (starop.) --- tamtego. świata,/ Nie powie na cię choć: lubię «Prosił i Józio niegdyś o to słowo/ Gorzkie łzy lał nieszczęśliwy:/ Prośże ty teraz nie łzą, nie namową,/ Ale przez strachy i dziwy.» «Rzekł. Mnie natychmiast porwały złe duchy:/ Odtąd już setny rok minie,/ W dzień męczą, na noc zdejmują łańcuchy,/ Rzucam ogniste głębinie. «I w cerkwi, albo na Józia mogile/ Niebu i ziemi obrzydła,/ Muszę podróżnych trwożyć w nocne chwile./ Różne udając straszydła. «Idących w błota zawiodę lub w gaje,/ Jadącym konia uskubię;/ A każdy naklnie, nafuka, nałaje ---/ Tyś pierwszy wyrzekł: to lubię. «Za to ci spadnie wyroków zasłona,/ Przyszłość z pod ciemnych wskażę chmur./ Miłość niespełnionaAch! i ty poznasz Marylę, lecz ona...»Ach! i ty poznasz Marylę, lecz ona... --- mowa o Maryli Wereszczakównie, z którą Mickiewicz romansował od 1818 lub 1819 r. Zaowocowało to niespełnioną miłością, ponieważ Maryla była zaręczona z hrabią Puttkamerem i w 1821 r. wzięła ślub z tymże./ Wtem na nieszczęście zapiał kur. Skinęła tylko, widać radość z oczek,/ Mieni się w parę cieniuchną,/ Ginie, jak ginie bladawy obłoczek,/ Kiedy zefiry nań dmuchną... Patrzę --- aż cały wóz stoi na łące./ Siadam, powoli strach mija;/ Proszę za dusze w czyścu bolejące,/ Zmówić trzy Zdrowaś Marya.Marya. --- popr.: Maria.