Marciniak, Renata Mord o świcie text Sekuła, Aleksandra Świetlik, Maria Choromańska, Paulina 2023-07-28 Fundacja Wolne Lektury pol https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/marciniak-mord-swiecie/ Domena publiczna - Renata Marciniak Publikacja zrealizowana w ramach biblioteki Wolne Lektury (https://www.wolnelektury.pl). Dołożyliśmy wszelkich starań, żeby ustalić aktualną tożsamość i dokładną datę śmierci autorki, ale nie było to możliwe. Przyjmujemy, że utwór ten jest w domenie publicznej — bądź autorka zmarła 70 lub więcej lat temu, bądź pierwsze rozpowszechnienie nastąpiło 70 lub więcej lat temu, a brak danych o tożsamości (imieniu i nazwisku zmienionym w czasie wojny, po niej, lub przyjętym po emigracji) każe traktować te utwory jako pisane przez autora, którego twórca nie jest znany (Art. 36(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych z 4 lutego 1994 r.). Jeżeli ktokolwiek posiada informacje o tożsamości i/lub dokładnej dacie śmierci autorki, bardzo prosimy o kontakt. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego. Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Fundację Wolne Lektury. Pieśń ujdzie cało..., red. Michał M. Borwicz, wyd. Ośrodek Brama Grodzka, Lublin 2012. Współczesność Liryka Wiersz https://redakcja.wolnelektury.pl/media/cover/use/7354.jpg Ruiny getta warszawskiego po wojnie (lata 40. XX w.), autor nieznany, domena publiczna http://redakcja.wolnelektury.pl/cover/image/7354/ DCC FJM FS.DL-PL 1DTP 3MP Renata Marciniak Mord o świcie Pamięci nocą wywleczonych i pomordowanych przez gestapowcówgestapo, właśc. Gestapo (niem. Geheime Staatspolizei, pol. Tajna Policja Państwowa) --- tajna policja III Rzeszy. Rolą Gestapo było zwalczanie tych, którzy mogli przeszkodzić w utrzymaniu się nazistów przy władzy lub wprowadzaniu przez nich nazistowskich polityk w życie. W czasie wojny funkcjonariusze Gestapo pełnili różne funkcje, przeprowadzali aresztowania i przesłuchania, stosując tortury i przemoc wobec osób podejrzanych, m.in. z ruchów oporu w Niemczech i krajach okupowanych. Koordynowali także deportacje osób żydowskich do gett i obozów. Byli częścią grup operacyjnych (niem. Einsatzgruppen), które zajmowały się mordowaniem osób uznanych za wrogo nastawione do nazistów, a także masowym mordowaniem Żydów na terenach wschodniej Polski oraz terenach dzisiejszej Litwy, Łotwy, Estonii, Białorusi, Ukrainy, Rosji i in. Przez Międzynarodowy Trybunał Wojskowy w Norymberdze Gestapo uznane zostało za organizację zbrodniczą. na ulicach getta w Warszawiegetto warszawskie --- getto warszawskie było zamkniętą dzielnicą Warszawy, utworzoną jesienią 1940 r. przez nazistów dla odizolowania osób pochodzenia żydowskiego od reszty polskiego społeczeństwa i od dzielnicy niemieckiej. Na niewielkim terytorium stłoczono 460 tys. osób, przesiedlonych z różnych części Warszawy oraz z innych miejscowości wcielonych do III Rzeszy. Z czasem dzielnicę szczelnie zamknięto, nikt nie mógł jej opuścić bez zgody okupacyjnych władz. Zapasy żywności i innych artykułów przywiezione przez przesiedleńców szybko się wyczerpały, a w getcie zaczął panować głód i choroby. Wynikało to z planowej polityki nazistów, którzy ograniczyli dzienną dawkę kalorii do 180 (czyli 10 proc. tego, czego potrzebuje dorosła osoba). Ponad 90 tys. więźniów getta zmarło z głodu i chorób w ciągu pierwszych kilkunastu miesięcy działania getta. 22 lipca 1942 rozpoczęła się tzw. wielka akcja deportacyjna. W ciągu kolejnych dwóch miesięcy mieszkanki i mieszkańców getta gromadzono na Umschlaplatzu, gdzie oczekiwali od kilku godzin do kilku dni na transport do obozów zagłady. W tym okresie wywieziono 250--300 tys. osób, w tym ponad 50 tys. dzieci, z czego 4 tys. z blisko trzydziestu sierocińców i internatów. Dopiero we wrześniu mieszkańcy getta potwierdzili informacje, że transporty kończyły się w obozach zagłady ludobójstwem. Wielka akcja zakończyła się 24 września. Na terenie zmniejszonego getta pozostało 60 tys., a kolejna fala deportacji rozpoczęła się w styczniu 1943 r. W międzyczasie żydowskie organizacje oporu pozyskały uzbrojenie, dzięki czemu wszczęły dwa powstania, pierwsze, mniejsze, 18 stycznia, drugie, rozpoczęte 19 kwietnia 1943. 8 maja został wykryty bunkier dowództwa powstania przy ul. Miłej 18, większość bojowniczek i bojowników popełnia samobójstwo. 16 maja, kiedy Niemcy wysadzają Wielką Synagogę na Tłomackiem, przyjmuje się za symboliczny koniec powstania w getcie warszawskim, chociaż na jego terenie jeszcze przez kilka miesięcy ukrywali się ostatni ocaleńcy. Teren dawnej dzielnicy żydowskiej wypalono i zrównano z ziemią. 17 kwietnia 194217 kwietnia 1942 --- w nocy z 17 na 18 kwietnia 1942 Gestapo zamordowało na ulicach getta warszawskiego 52 osoby; była to pierwsza zorganizowana akcja terroru na terenie tego getta. Grzeczność, WładzaPrzyszli po północy/ Grzeczni z jaszczurczym spojrzeniem / Papieros zgnieciony w ustach/ I szept syczący:/ --- Paaan z nami ---/ I gest znaczący/ Odpowiedź dano milczeniem./ ...Na ulicy granat lakieru samochodu/ Pokłócił się z granatem nieba, które było z lodu.../ Jak lokaje układnie otworzyli drzwi / Lekko popchnęli/ Miękkie oparcie foteli/ Wessało ciało. ...Za oknami kryształowych szyb szarzało.../ O czym myśleć może/ Żyjący jeszcze trup?/ Że za chwilę czeka go grób?/ ...Myśli, że wcale nie skrzypią resory auta/ Gdy świt noc żegna/ Że benzyna w zbiorniku się zbełta/ Nim limuzyna życia stanie.../ OknoU zbiegu ulic, gdzie ślepe jeszcze/ Od nocy / Okna kamienic/ Milcząc świadczyły,/ Wypchniętego z auta/ Schwytano w świetlny uścisk/ Skrzyżowanych reflektorów;/ Stanęło warczące serce samochodowe motoru./ Chwila napięcia u progu wstającego ranka/ ...I głośny, padającego ciała stuk/ Z suchym trzaskiem rewolwerowej kuli/ Odbił się echem w czyimś sercu/ Może nawet gdzieś daleko/ Aż na drugiej półkuli/ To ciało co padło jak wykrzyknik proste/ I w wielki pytajnik zgięte/ Napotka na świecie dusze tym przejęte/ I odzew: «Śpieszymy z pomocą»./ ...A tymczasem nocą/ Posokęposoka --- krew; dziś używa się głównie w odniesieniu do krwi zwierząt, dawniej stosowano także jako synonim krwi ludzkiej. ludzkich trzewtrzew --- dziś popr.: trzewi; wnętrzności, narządy wewnętrzne./ Z moczem końskim/ Razem w rynsztok/ Miotłą stróżowską zepchnięto.../ I tylko świt wstał czerwony/ Na niebieskim tle. (Getto) Warszawa, kwiecień 1942 r.