Witwicki, Władysław Wstęp [Lukian, Dialogi wybrane] 2025-06-10 Fundacja Wolne Lektury Publikacja wydana w ramach biblioteki Wolne Lektury (wolnelektury.pl). xml text pol Współczesność Epika dialog http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/lukian-dialogi-wybrane-wstep/ http://www.wolnelektury.pl/lektura/lukian-dialogi-wybrane Lukian z Samosaty, Dialogi wybrane, tłum. Władysław Witwicki, Wrocław, Książnica-Atlas, 1949 https://polona2.pl/item/dialogi-wybrane,OTA1MTA5NQ Domena publiczna - Władysław Witwicki zm. 1948 2019 Kotwica, Wojciech Kotwica, Wojciech https://redakcja.wolnelektury.pl/media/cover/use/7870.jpg Lucianus van Samosata en de Satire Titelpagina voor Lucianus Samosatenis, Opera, 1743, RP-P-OB-65.211, Jacobus Wetstein, domena publiczna http://redakcja.wolnelektury.pl/cover/image/7870/ Lukian z Samosaty Dialogi wybrane Wstęp Lukian to nie historyk i nie badacz kultury, tylko felietonista, satyryk, humorysta piszący ustępy, które by dziś nosiły tytuł: ,,Migawki", ,,Podsłuchane", ,,Reportaże z tamtego świata", ,,Przez moje okno", ,,Szkice obyczajowe", ,,Szkice sceniczne" itp. Lukian pochodził z syryjskiego miasta Samosaty nad zachodnim brzegiem Eufratu. Urodził się około 125 po Chr. Jako chłopak objawiał pewne zamiłowanie do modelowania i zaczął nawet terminować u swego wuja, który był rzeźbiarzem, ale zraził się prędko do rzeźby, przy której walały mu się ręce i ubranie, a wuj był brutalny. Postanowił poświęcić się literaturze i wymowiewymowa --- tu: retoryka, umiejętność przemawiania., i na tym polu zrobił karierę. Przeniósł się do Rzymu jako adwokat, działał czas jakiś w Lyonie, dłuższy czas bawił w Atenach i miał posadę rządową w Egipcie. Wielkim powodzeniem cieszyły się jego Rozmowy bogów, Rozmowy nieboszczykówRozmowy nieboszczyków --- dziś w kulturze polskiej funkcjonujące pod tytułem Rozmowy zmarłych., Rozmowy dziewcząt publicznychRozmowy dziewcząt publicznych --- dziś w kulturze polskiej funkcjonujące pod tytułem Rozmowy heter., satyry prozą, humoreski i refleksje nad religią starożytnych i obyczajami. Jest to pisarz inteligentny, bystry, dowcipny, o żywej wyobraźni, spostrzegawczy, umie pisać krótko i dosadnie. Często próbuje naśladować PlatonaPlaton (427--347 p.n.e.) --- filozof grecki, kluczowa postać w rozwoju filozofii; uczeń Sokratesa, nauczyciel Arystotelesa; twórca idealizmu filozoficznego, założyciel szkoły zwanej Akademią Platońską; swoje poglądy wyrażał w formie dialogów.. Daleki od wszelkiej mistyki, trzeźwy --- przypomina ludzi z wieku osiemnastego. W księdzu biskupie KrasickimKrasicki, Ignacy (1735--1801) --- poeta, prozaik, komediopisarz i publicysta, jeden z głównych przedstawicieli polskiego oświecenia; biskup warmiński i arcybiskup gnieźnieński. znalazł naśladowcę i tłumacza. Nie jest wykwintny; bywa brutalny i odrażający w swym realizmie. Sympatyzuje z biedakami, wilkiem patrzy na bogaczów i panów tego świata, i to w nim przypomina przypowieść o Łazarzu i bogaczu z ewangeliiprzypowieść o Łazarzu i bogaczu z ewangelii --- w której po śmierci żebrak Łazarz zostaje przeniesiony przez aniołów do nieba ,,na łono Abrahama", zaś zmarły bogacz cierpi w płomieniach Otchłani (Łk 16, 19--31)., ale daleki jest Lukian od wszelkiego mesjaństwa i od urojeń religijnych. To, że się jego pisma przechowały przez wieki średnie, świadczy, jak musiał się podobać nawet w okresie romańszczyznyromańszczyzna --- sztuka romańska: styl w europejskich sztukach plastycznych XI--XII wieku. i gotyku, i to w zaciszach klasztornych. W Polsce przekładał go fragmentami po Krasickim Butrymowicz i robił to bardzo pięknie. Lukian ma wartość nie tylko dlatego, że daje obraz pewnych poglądów swojej epoki. On ludzi inteligentnych skłania i dziś do myślenia, a robi to w sposób obrazowy, plastyczny i barwny. Mniej inteligentnych gorszy. Trzeba z nimi współczuć, ale można to przeboleć. Z lektury Lukiana skorzystać potrafi najlepiej ktoś, kto się naprzód zapozna z mitologią Greków i Rzymian, np. z książki Parandowskiego pod tym tytułem, i z historią filozofii greckiej z podręcznika prof. Tatarkiewicza lub dr I. Dąmbskiej. Przydadzą mu się pisma Platona, dostępne dziś i w polskim języku. Lukian stale pisze pod wrażeniem ustępów z Platona, jakby go udawał na żart albo szkicował miniatury na marginesach dialogów platońskich.