Liebert, Jerzy Moses Krumholc http://www.wolnelektury.pl/lektura/gusla-iv Kowalska, Dorota Hanna, Gąssowska Niedziałkowska, Marta Hanna, Gąssowska Fundacja Nowoczesna Polska Dwudziestolecie międzywojenne Liryka Wiersz Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Śląską z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BŚ. http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/gusla-iv-moses-krumholc http://www.sbc.org.pl/dlibra/docmetadata?id=24251 Jerzy Liebert, Gusła, Nakładem Księgarni F. Hoesicka, Warszawa, 1938 Domena publiczna - Jerzy Liebert zm. 1931 2002 xml text text 2011-09-27 pol http://redakcja.wolnelektury.pl/media/dynamic/cover/image/2069.jpg 19, 生活童話@Flickr, CC BY-SA 2.0 http://redakcja.wolnelektury.pl/cover/image/2069 Fleksja: * samem --> samym Pisownia łączna i rozdzielna: * Zato --> Za to * Niema --> Nie ma * Napół płacz, napół cichość --> Na pół płacz, na pół cichość * naprzykład --> na przykład * z pod --> spod * Niemasz --> Nie masz Pisownia udźwięcznień/ubezdźwięcznień: * rzeźki --> rześki Jerzy Liebert VI Moses Krumholc Na rumuńskiej granicy,/ W samym sercu WyżnicyWyżnica --- miasteczko w płd.-zach. części Ukrainy, położone nad Czeremoszem, blisko granicy z Rumunią; do 1939 r. na granicy polsko-rumuńskiej.,/ PracaMoses Krumholc po dziadkach/ Ma dom własny i tartak. Za dnia kłód tartych zgrzyty,/ Bierwionowebierwionowy --- przym. utworzony od rzecz. bierwiono (ociosany i okorowany pień drzewa). skowyty,/ W szlochu traczatracz --- robotnik z ręczną piłą lub maszyna w tartaku do wstępnego cięcia kłód drzewa (tu raczej: maszyna). zajadłym/ Desek spazm i drzew skamłyskamły --- skamlenia, jęki.. Za to w wieczór świąteczny/ Słychać w rynku szum rzeczny/ I do okien Krumholca/ Wpada światło miesiącamiesiąc (daw.) --- księżyc.. Ruski smęt kalinowy.../ Ruś wyrusza na łowy,/ Goni szumki i dumki.../ Mosesowe frasunkifrasunek (daw.) --- zmartwienie.... Melancholia, DziedzictwoBo choć Moses rachuje,/ Drzewem dobrze handluje,/ Deski w lejachlej (rum. leu) --- waluta Rumunii. pieniężyspieniężyć --- sprzedać, zamienić na gotówkę; pienięży --- dziś popr.: spienięża.:/ Nie ma rady na księżyc! W duszy ciemno i śpiewno.../ Jakże zmóc taką rzewność?/ I dylemat odwieczny:/ Mój to smęt, czy szum rzeczny? A i także po dziadkach --- / Mosesowa zagadka:/ Zwątpienie, SzaleństwoNa pół płacz, na pół cichość --- / Cetno w sercu czy lichoCetno w sercu czy licho --- nawiązanie do daw. gry w której losuje się cyfry parzyste (cetno) i nieparzyste (licho); przy czym cetno oznacza wygraną, a licho przegraną.? Niby jasne --- noc ruska,/ CzeremoszskiCzeremoszski --- przym. utworzony od nazwy rzeki Czeremosz, która w latach 1919--1939 stanowiła granicę między Polską a Rumunią. nurt pluska,/ Chłodek rześki w ulicy:/ Mieszka Moses w Wyżnicy. Niby tak... tak... jest pewny,/ Że ma tutaj skład drzewny,/ Lecz najtrudniej jest właśnie/ Rzecz tę sobie wyjaśnić. Rzecz tę w sobie rozwikłać --- / Bo to w KutachKuty --- miasteczko w płd.-zach. części Ukrainy, położone nad Czeremoszem, blisko granicy z Rumunią; w latach 1919--1939 w granicach Polski. na przykład,/ Też jest tartak jak tutaj,/ A to przecież jest w Kutach... Też jak tutaj o zmierzchu/ Rude rogi na wierzchu,/ Szumy rzeczne pod traczem.../ Coś to tak... coś inaczej... Ta uparta wątpliwość,/ Wrogi, przemożny żywioł,/ Mosesowy niepokój --- / Czyha złe na obłoku... Syn, Nadzieja, Marzenie, DzieckoGdyby Dawid już dorósł,/ Zmógłby licho wieczoru,/ Moses mógłby odetchnąć.../ Dawid --- pejsate cetnocetno --- wygrana; tu: nagroda, pomyślny los.! Zmógłby czary czerwieńskie/ I słabości niemęskie --- / Smęt ruskiego miesiąca,/ Smęt Mosesa Krumholca... Spływa błogość spod powiek.../ Co to będzie za człowiek,/ Byleby się uchował./ O, nadziejo kwietniowa! Śpiewno w duszy i rzewno --- / Jakże zmóc taką pewność?/ Krąży głowa zawrotnie.../ Nie masz sił... Lament w oknie...