Leszczyński, Edward Kabaret szalony Boy-Żeleński, Tadeusz Dug, Katarzyna Rawska, Aneta Choromańska, Paulina Fundacja Nowoczesna Polska Modernizm Liryka Wiersz Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez fundację Nowoczesna Polska z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów Łukasza Jachowicza. Utwór powstał w ramach "Planu współpracy z Polonią i Polakami za granicą w 2014 roku" realizowanego za pośrednictwem MSZ w roku 2014. Zezwala się na dowolne wykorzystanie utworu, pod warunkiem zachowania ww. informacji, w tym informacji o stosowanej licencji, o posiadaczach praw oraz o "Planie współpracy z Polonią i Polakami za granicą w 2014 r.". http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/leszczynski-kabaret-szalony Młoda Polska. Wybór poezyj, oprac. Tadeusz Boy-Żeleński, wyd. drugie, Wydawnictwo Zakładu Narodowego imienia Ossolińskich, Wrocław 1947. Domena publiczna - Edward Leszczyński zm. 1921 1992 xml text text 2013-01-15 pol http://redakcja.wolnelektury.pl/media/cover/image/15899051735_2dea5139bb_k.jpg Kingfisher cafe & restaurant, sylphxr ms, CC BY 2.0 http://redakcja.wolnelektury.pl/cover/image/3902 DCC 3MP Edward Leszczyński Kabaret szalonyKabaret szalony --- wiersz ten napisany był jako ilustracja do obrazu K. Sichulskiego, zawieszonego w sali kawiarni Michalika. Obraz przedstawiał szaloną jazdę uczestników Zielonego Balonika na księżyc, gdzie wita ich mistrz Twardowski w kontuszu i przy szabli. Wiersz zawiera żartobliwe aluzje do uczestników pogoni oraz do krakowskich wydarzeń w zakresie kulturalno-artystycznym. Zmiany leksykalne: okienic -> okiennic. Noc, SzaleniecNoc była. Od MichalikaMichalik --- Cukiernia Lwowska Jana Michalika przy ul. Floriańskiej w Krakowie (w pobliżu Akademii Sztuk Pięknych), gdzie powstał Zielony Balonik. bram/ wyleciał zgiełk --- ciosów huk./ Pociski krzyków walą w dźwierzedźwierze (daw.) --- drzwi, wrota./ aż pękły: w mroku tam/ korowód dziwny, zadrżał bruk ---/ na przedzie koń, chimera-zwierzę,/ z kopyta rwie centaur skrzydlony;/ długimi ściga go ramionyramiony --- dziś popr. forma N. lm: ramionami./ szkielet człowieka./ Na czaszce jego włosy-mech,/ kabaretowy potępieniec;/ ściga go śmiech: szaleniec!/ UcieczkaCentaur ucieka,/ droga daleka,/ więc za nim w cwał,/ jak który stał,/ orszakiem mar,/ nim pryśnie czar ---/ Ha, to kabaret szalony. Zakręt ulicy. Centaur na zadzie/ przysiadł, kopytem/ znak dał gromadzie./ MuzykaPod kopytową batutą maestramaestro (wł.) --- mistrz; tu: dyrygent./ zagrzmiała z zgrzytem/ dzika orkiestra./ Hukają konchykoncha --- muszla. z zwiniętej ręki,/ bandurkibandurka --- bandura, ukraiński ludowy instrument strunowy. dźwięki/ płaczą półgłosem,/ wzdychają skrzypki z kochanki włosem;/ rżną takt ochoczo/ basów postronkipostronek --- sznur.,/ śmiechem chichoczą/ kieliszków dzwonki./ Aż w głos zagrzmiała/ ciżbaciżba (daw.) --- tłum. rozgrana:/ Oj dana, oj dana!/ Centaur ucieka,/ droga daleka,/ więc za nim w cwał,/ jak który stał,/ orszakiem mar,/ nim pryśnie czar ---/ Ha, to kabaret szalony. Błyskiem wśród kroków/ tęskniących staccatstaccato (wł.) --- termin muzyczny: określenie perlistego rozrywania tonów./ i ktoś z ram ulicznych/ zdarł bezkrytycznych/ krytyków plakat./ I coraz raźniej,/ coraz namiętniej/ z wichrem w przegonyw przegony (daw.) --- w zawody; ścigać się./ po bruku tętni/ orszak szalony./ Odskok od ziemi/ niesie ich górą,/ piersi jak miechy/ dyszą wichurą./ Skrzydlaty potwór/ w poświstach przodem/ w okienny otwór/ runął z pochodem./ Czar im odemknął/ rygle okiennic,/ już pochód przemknął/ w korytarz ciemnic:/ Książkato jagielloński/ gmach biblioteczny,/ tam ogon koński/ zmiótł śmieć zbyteczny/ wraz inni czyszczą/ stajnię Augiaszastajnia Augiasza (mit. gr.) --- zamieszkała przez 3000 wołów i nie czyszczona od 30 lat. Oczyszczenie jej było jedną z dwunastu legendarnych prac Herkulesa./ i w palce świszczą ---/ Hej, nasza, naszanasza, nasza! --- skrócone z polskiej prześpiewki: danaż nasza!!/ Lecz już z poddasza/ Centaur ucieka,/ droga daleka,/ więc za nim w cwał,/ jak który stał,/ orszakiem mar,/ nim pryśnie czar ---/ Ha, to kabaret szalony. na dwór wawelski/ orszak diabelski/ lotem się wspina,/ tam żółcią znaczy/ co przeinaczy/ jaki PuzynaPuzyna --- kardynał i biskup krakowski (1894--1911). Aluzja do sporów artystycznych o katedrę wawelską. Wyrazem tych sporów były felietony L. Pugeta w Czasie../ SztukaW pałacach sztuki/ kreśli nauki,/ nos wściubskiwściubski (daw.) --- wścibski. wtyka,/ kędy się StykaJan Styka --- malarz bardziej popularny niż ceniony przez artystów./ z sztuką nie styka,/ i tam zostawia/ jadów ornament,/ papugę, pawia,papugę, pawia --- aluzja do rodzącej się wówczas sztuki ornamentacyjnej, reprezentowanej przez wystrzyganki Karola Frycza./ co Polskę zbawia/ przez roztęczony/ ogon wzniesiony./ Lecz głosów zamęt/ Kroki przyspiesza,/ garnie się rzesza,/ Centaur ucieka,/ droga daleka,/ więc za nim w cwał,/ jak który stał,/ orszakiem mar,/ nim pryśnie czar ---/ Ha, to kabaret szalony. Poprzez muzea/ zdobne w trofea/ ojczyzny,/ z śpiewem, łoskotem,/ przewiewa lotem/ miejskie stęchlizny;/ i znów powietrzem/ Diabeł, Artystabard blondobrody/ z rozfryzowaną/ brodą czesaną/ śmiga w zawody/ z malarzem kpiarzem/ o cielsku wrażemwrażem (daw.) --- dziś: wrażym; wraży: wrogi, nieprzyjazny, obcy.,/ za nim gadulski/ diabeł huculskihuculski --- pochodzący z Karpat Wschodnich.,/ jako na sabat/ jedzie na żerdzi,/ pyskiem się sierdzisierdzić się --- złościć się, gniewać.,/ a pędzlem macha/ jako językiem/ chwackochwacko (daw.) --- dziarsko, dzielnie. a z krzykiem./ ZabawaZ nimi gromada,/ a wszyscy z wrzawą,/ dziką zabawą/ w lewo to w prawo/ skokną, odskokną./ Pochlebstwo, KochanekTen i ów wpada/ przez szyby w okno,/ panienkom w łóżka/ szepce do uszka,/ że życie czeka/ na ich serduszka ---/ i dalej leci,/ bo księżyc świeci,/ Centaur ucieka,/ droga daleka,/ więc za nim w cwał,/ jak który stał,/ orszakiem mar,/ nim pryśnie czar ---/ Ha, to kabaret szalony. Świt, KsiężycGodzina bije./ Hejnał przedranny./ Wokoło wieży/ Maryi Panny/ powietrznym kręgiem/ wokół korony/ trzykroć się wije/ orszak szalony,/ aż podobłocznie/ w zachód księżyczny/ szybować pocznie/ tłum fantastyczny./ Tam malarz-widmo/ pod chmury wydmą/ długie nożyce/ wyjął znienacka,/ z chmur księżycowych/ wystrzyga cacka/ i w mgłach tęczowych/ rzuca w powietrze/ i mkną w przestrzenie/ blade, wciąż bledsze,/ aż wiatru tchnienie/ w nicość je zetrze./ AlkoholW tłumie się rusza/ widmo kontuszakontusz --- staropolski strój męski, długa suknia zapinana z przodu../ Krzyknął: drużyno!/ «Stań tu waszmość za koleją!»Stań tu waszmość --- staropolska pieśń pijacka: ,,Stań tu waszmość za koleją --- i przypatrz się jak tu leją..." ---/ Księżyca strugi/ w gęby się leją,/ księżyca wino/ marom smakuje./ CzaryŚwit już się snuje ---/ Centaur ucieka/ droga daleka,/ więc za nim w cwał,/ jak który stał,/ orszakiem mar,/ nim pryśnie czar,/ nad polską ziemię/ nad polskie plemię,/ Ha, to kabaret szalony.