Leśmian, Bolesław Powieść o rozumnej dziewczynie Kowalska, Dorota Lech, Justyna Kosińska, Aleksandra Trzeciak, Weronika Paul, Magdalena Niedziałkowska, Marta Fundacja Nowoczesna Polska Modernizm Dwudziestolecie międzywojenne Liryka Wiersz Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Narodową z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BN. http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/napoj-cienisty-powiesc-o-rozumnej-dziewczynie http://www.polona.pl/dlibra/doccontent2?id=7405 Bolesław Leśmian, Napój cienisty, Wyd. J. Mortkowicza, Warszawa 1936 Domena publiczna - Bolesław Leśmian zm. 1937 2008 xml text text 2009-03-23 polhttp://redakcja.wolnelektury.pl/media/dynamic/cover/image/1103.jpg Macaron, Takashi(aes256)@Flickr, CC BY-SA 2.0 http://redakcja.wolnelektury.pl/cover/image/1103 Bolesław Leśmian Napój cienisty Powieść o rozumnej dziewczynie pisownia łączna/rozdzielna: niema > nie ma; fleksja: czem > czym; o wszystkiem > o wszystkim itp.; mię > mnie; I Las, PotwórTajemnicaTak mówię do dziewczyny: Nie wwódź mnie w bór ciemny,/ Nie wołaj po imieniu, nie patrz oko w oko, ---/ Bo nigdy nie wiadomo, co za stwór tajemny/ Z mroku na świat pod ludzką przychodzi powłoką. ErotyzmA nuż jestem odmienny, niźli tobie chce się, ---/ Niż ten, którego tulisz w niemej pieszczot skardze./ Poznasz mnie nad jeziorem --- i w polu i w lesie ---/ A nie poznasz na łożu, nie poznasz przy wardze. O, nie pytaj mnie o nic! Nie widuj mnie we śnie!/ Ufaj moim pieszczotom, wierzaj w me tumany./ W ramion twoich zaciszu pragnę tak bezkreśnie/ Zasnąć choćby na chwilę --- inny i nieznany. Nuć mi do snu cokolwiek, byle oczy zwierać./ Niech twa pierś mnie kołysze, jak chce i jak umie ---/ A gdy przyjdzie godzina, nie wzbraniaj umierać!/ Wszak rozumiesz? Nieprawdaż?/ Dziewczyna rozumie. II  TęsknotaI znów mówię: Gdy w nagłej stu zmierzchów żałobie/ Czekałaś na me przyjście, nim się Bóg nadarzy, ---/ Mnie tylko, mnie jednego nie było przy tobie!/ Zapóźniłem się... Winna jakaś mgła bez twarzy... Nieraz w obcych mi cieniów biegnę rozwiewiska/ I zatracam ścieżynę do własnej rozpaczy./ Czemuż jestem daleki? A ty --- czemu bliska?/ I tak zawsze i zawsze i nigdy inaczej! RozrzutnośćCzemu wczoraj tę brzozę wśród słońca błyskotów/ Ozdobiłem, pląsając, w perły i korale?/ Dziś dla ciebie mi zbrakło strwonionych klejnotów,/ Puste są moje dłonie i czcze moje żale. Czasem bywają takie na uboczu święta,/ Dusza przez sen tak szumi, że w tym właśnie szumie/ O tych, których się kocha, najmniej się pamięta.../ Wszak rozumiesz? Nieprawdaż?/ Dziewczyna rozumie. III Miłość niespełnionaI znów mówię: Nie było i nigdy nie będzie!/ Stać się miało gdziekolwiek i już się nie stanie!/ Chciałem chatę snom ciosać i biec na spotkanie/ I zamieszkać wraz z tobą w miłosnym obłędzie. Kondycja ludzka, Konflikt wewnętrznyLos, MelancholiaCzemuż dusza w mrok dąży? Czemu losem zwie go?/ Nigdy razem! A wpobokwpobok (daw.) --- obok. czas pusty się wlecze./ Czy jest we mnie ktoś inny, oprócz mnie samego,/ Co ulega tym smutkom, którym ja krwią przeczę? O, spojrzyj, jak ja teraz bezwolnie się trudzę,/ Szczęściu swemu dziwaczne gromadząc przeszkody!/ Jak swe żale uśpione o północy budzę/ I jak, idąc ku tobie, omijam ogrody! Mógłbym duszę po kwiatach dla ciebie roztrwonić,/ Mógłbym śmiercią oślepły znaleźć cię w gwiazd tłumie,/ Ale szczęścia własnego nie potrafię bronić!/ Wszak rozumiesz? Nieprawdaż?/ Dziewczyna rozumie. IV  ZazdrośćI znów mówię: Gdy zazdrość w pustce mnie zaskoczy,/ Śnię o innej... Nikt nie wie, czym jest jej pieszczota./ Ma wszystkich zmarłych dziewcząt niezbadane oczy./ Suknia jej --- prosto z bajki, --- cała brzmi od złota! Jedziem w modrej karocy. Usta ku mnie chyli./ Tłum wyśnionych cudaków w zachwyceniu czeka/ Na pierwszy pocałunek... Ona jeszcze zwleka,/ A ja ciebie wśród tłumu postrzegam w tej chwili. Śmierć, Miłość tragicznaStoisz --- chora i w łachman odziana żebraczy./ Widzisz mnie. Ja umyślnie wzrok utkwiłem w niebie./ I starzejesz się z bólu i brzydniesz z rozpaczy,/ I nikt już, nikt nie zdoła dziś pokochać ciebie! Więc biegnę z nagłym krzykiem, chwytam cię w ramiona,/ I płacz piersi schorzałej pieszczotami tłumię!/ Umierasz, a ja szepcę: «Wiedziałem, że skona!» ---/ Wszak rozumiesz? Nieprawdaż?/ Dziewczyna rozumie. V Mądrość, PoświęcenieRozumie i piersiami chce karmić noc ciemną,/ A na byle skinienie swe czoło rozchmurza,/ I wie, że o mnie trzeba rozmawiać nie ze mną,/ I, dumając o wszystkim, dłoń w kwiatach zanurza. Śledzi drogi dalekiej zbłąkaną krzywiznę,/ Gdzie wzrok ginie, jak w nurtach rozwiewnej mogiły,/ Erotyzm, PocałunekLustro, CiałoI w zwierciadle przegląda swoje wargi żyzne,/ Czy mnie bardziej, niż ona, ku sobie zwabiły? I przesłania je dłonią i patrzy ciekawie,/ Czym jest bez nich? Czy sobą? I nie wie, czy sobą?/ Bo dla oczu, zwierciadła zbłyskanych żałobą,/ Ubożeje ust brakiem, że nie ma jej prawie... A gdy przyjdę, --- zwierciadło żegna znakiem krzyża,/ I wprzód wargi podaje w skupionej zadumie,/ A potem --- dośmielona --- całą siebie zbliża/ I całuje, i płacze, i wszystko rozumie!...