Leśmian, Bolesław Śmierć Buddy Kowalska, Dorota Warda, Justyna Niedziałkowska, Marta Warda, Justyna Fundacja Nowoczesna Polska Modernizm Dwudziestolecie międzywojenne Liryka Wiersz Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Narodową z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BN. http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/dziejba-lesna-smierc-buddy http://polona.pl/item/822994/4/ Bolesław Leśmian, Dziejba leśna, wyd. J. Mortkowicza, Warszawa 1938 Domena publiczna - Bolesław Leśmian zm. 1938 2008 xml text text 2011-07-22 polhttp://redakcja.wolnelektury.pl/media/dynamic/cover/image/1031.jpg Plimoth Plantation / 20100420.7D.05834.P1.L1 / SML, See-ming Lee 李思明 SML@Flickr, CC BY-SA 2.0 http://redakcja.wolnelektury.pl/cover/image/1031 Informacja o dokonanych zmianach Wprowadzono uwspółcześnienia w następującym zakresie: Zmiany leksykalne, w tym ortograficzne: brózda > bruzda. Pisownia łączna/rozdzielna: pokryjomu > po kryjomu; niema > nie ma; napozór > na pozór; nie znanej > nieznanej. Fleksja: niezbędnem > niezbędnym; oprzej > oprzyj. Interpunkcja: był w pobliżu tłum uczniów i był ptak na drzewie i dziewczyna > był w pobliżu tłum uczniów i był ptak na drzewie, i dziewczyna; aż, krusząc najdrobniejsze istnienia kajdany > aż krusząc (...) Bolesław Leśmian Dziejba leśna Śmierć Buddy Śmierć, Choroba, ŻałobaU wód HiranjawatiHiranjawati --- rzeka w Indiach, wg legendy nad jej brzegiem umierał Budda. --- nad brzegiem żałoby/ Poległ BuddaBudda (sanskr.: oświecony, przebudzony) a. Budda Siakjamuni, właśc. Siddhartha Gautama (prawdopodobnie 563--483 p.n.e.) --- twórca buddyzmu; syn królewski, asceta, myśliciel i nauczyciel duchowy; żył w płn. Indiach, przy dzisiejszej granicy z Nepalem., trawiony mgłą ślepej choroby./ Był w pobliżu tłum uczniów i był ptak na drzewie,/ I dziewczyna, o której nikt dotąd nic nie wie./ PiesŚmierć opodal, we zgubne zwinięta pierścienie,/ Czekała, jak pies wierny, na jego skinienie./ Uczył ją wlec obrożę i lizać złe pęta/ I patrzał, jak w ślad za nim po snach się wałętawałętać się (neol.) --- wałęsać się.,/ A dziś --- choć się skłębiła nad wspólną otchłanią ---/ Nawet jej nie pogłaskał i nie spojrzał na nią... Było ponad potokiem drzew tyle a tyle, ---/ A kwiatów jeszcze więcej. Fruwały motyle./ WspomnieniaA on mówił do uczniów: «Czylim się spodziewał,/ Że będę wspomnieniami zgon zimny zagrzewał?/ Pamiętam, jak bystrego dosiadłem Kantaki,/ By odjechać na zawsze w ten świat byle jakiPamiętam, jak bystrego dosiadłem Kantaki, By odjechać na zawsze w ten świat byle jaki --- wg legendy Budda uciekł nocą konno z pałacu ojca, aby szukać lekarstwa na choroby, starość i śmierć, o których istnieniu dowiedział się dopiero w wieku ok. 29 lat., ---/ I pamiętam snu nędzę i noc lotusowąlotus --- dziś popr.: lotos.,/ Gdy się księżyc do reszty spełnił nad mą głową,/ A jam poglądałpoglądać (daw.) --- spoglądać. duchem, co złudzeń unika,/ W przepaść rozkwieconego kędyś października./ CzasKrążyła w sokach drzewnych szaleniznaszalenizna --- szaleństwo. czasu,/ I jeziorniałajeziornieć (neol.) --- stawać się jeziorem. nicość opodal śród lasu,/ I chyliły się kwiaty nadmiarem brzemienia/ W cienistość zgęstniałego od rosy istnienia,/ PrzemijanieA ja, tropiąc kres bytu w kierunku ich woni,/ Czułem dumną zniszczalność ust, piersi i dłoni,/ Czułem, że duch mój, w leśną schwytany zieloność,/ Potrafi zdławić w sobie czar i nieskończoność.../ O, wytępić ślad gwiezdnej z błękitem łącznicy!/ ŚmierćWymknąć się zwinnym sidłom pustej tajemnicy!/ Stracić z oczu brzeg niegdyś znajomej rozpaczy!/ Umrzeć, dopóki jeszcze śmierć trwa i coś znaczy!»/ MotylI śmierć to słowo: umrzeć --- pochwyciła mętnie/ I węsząc zdobycz, dla niej zachowaną skrzętnie,/ Ku ciału śladem duszy podpełzła zawile./ Lecz dał znak. Śmierć odeszła. Fruwały motyle. A on mówił: «Com widział w obłędnej pogoni/ Za źródłem nieistnienia, gdzie się nic nie trwoni?/ Żałoba, WiecznośćWidziałem Wieczność w górach --- w godzinie niewiary/ W trwałość własnej żałoby i w uciszeń czary,/ Gdy odziana w śnieżycy wzburzony gronostaj/ Z płaczem o wszystkich zmarłych --- wybiega na rozstaj!/ Widziałem, jak się borów osoba liściata/ Wyłania z pęt zieleni i bada głąb świata,/ Co powstał wbrew jej szumom i z myślą nie o niej, ---/ Liście zwiędłe --- od niego, on od liści stroni.../ Grób, Dusza, Życie jako wędrówkaTrupI tu jeszcze widziałem, jak trup się spopiela,/ A popiół, zamiast spocząć, w inny kształt się wciela:/ Psem się staje u wrótniwrótnia (daw.) --- brama. obcego mu domu/ Lub dziewczyną zdradzoną, co łka po kryjomu, ---/ Lub przypłodkiemprzypłodek (daw.) --- dziecko. tygrysim, lub dłonią zbrodniarza ---/ Trup na długość tej dłoni uchodzi z cmentarza ---/ I bruzda po umarłym czernieje w niebycie.../ ŻebrakA gdziekolwiek poszedłem --- szło za mną w krok życie,/ Szło, skomląc o kęs ciała i tucząc się troską,/ Szło z tej nędzy człowieczej w tamtą nędzę boską./ Próżno jego czepliwej ujść pragnąłem zmorze:/ Jest wszędzie --- jest zawczasu --- i nie być nie może!/ Byłem w miazgach mdłych mroków, w tumanach bez treści ---/ Lecz i tam się coś krząta, szemrze i szeleści!/ Wiem: sen wieczny to tylko czasu w grobie strata,/ Bo w najdalszych zakątkach i przerwach wszechświata/ Nie ma zwłok dość umarłych, dość znikłego cienia/ I pyłów dość nikczemnych --- bez łez, bez istnienia!/ I jąłem wówczas walczyć z tym pyłem ostatnim ---/ Z tym szelestem, z tym szmerem na pozór tak bratnim.../ Aż krusząc najdrobniejsze istnienia kajdany,/ Grób, DoskonałośćZnalazłem nagłą wolność w otchłaniach Nirwanynirwana (z sanskr.: zgaśnięcie, zdmuchnięcie) --- stan całkowitego spokoju i poznania prawdy absolutnej uzyskiwany podczas medytacji; termin występujący w religii i filozofii indyjskiej.!.../ Mój to twór! W nim się zmieszczę, mimo żądz ogromu!/ Grób na miarę nicości, nieznanej nikomu!/ Ciemność, której nie tyka żaden promień słońca!/ ŚmierćTrumna, gdzie nieskończoność dobiega do końca!/ Zanim w niej się ułożę, zanim rzucę ziemię,/ Niech jeszcze przed odjazdem śmierć poda mi strzemię»/ ŻałobaTo rzekłszy, w ślepie śmierci popatrzył tak bacznie,/ Że pobiegła ku niemu, bledniejąc nieznacznie/ I część ruchu w przydrożnym zostawiając krzewie./ Lecz dziewczyna, o której nikt dotąd nic nie wie,/ Krzyknęła: «Nie umieraj! Chociaż nic nie znaczę/ Dla ciebie we wszechświecie, lecz spojrzyj, jak płaczę.../ Nie umieraj! Raz jeszcze oprzyj się mogile!» ---/ Więc dał znak. Śmierć odeszła. Fruwały motyle. A dziewczyna szeptała: «Czas nagli! Śmierć --- bliska!/ Spójrz prędzej w moich oczu modremodry --- ciemnoniebieski, granatowy. zmierzchowiska ---/ Nie umieraj! Daremnie o nicość się kusisz!/ Nie znalazłeś jej nigdzie! Po śmierci trwać musisz!/ Pójdź ze mną w żal bez końca i pójdź w beznadzieję!/ Wszystka teraz dla ciebie z całych sił istnieję.../ Erotyzm, Rozkosz, Śmierć, Starość, PokusaKocham moc twego ducha --- zmarszczki twojej twarzy,/ I schorzałość, co w oczach trucizną się jarzy./ Nie umieraj! Pieszczotą wyróżnię twe ciało,/ By dla ciebie i dla mnie niezbędnym się stało!/ Myśl zatopię w rozkoszy obłędnym bezkresie,/ Aby nic nie myślała prócz tego, co chce się.../ Białą szyję potrafię giąć do twej rozpaczy ---/ I zrozumiesz, że rozpacz nic wówczas nie znaczy./ Żyj, dopóki me dłonie bieleją po świecie,/ Dwa narzędzia pieszczoty, a usta --- to trzecie!/ Twego bólu do życia żaden grób nie schłonieschłonąć (przestarz.) --- pochłonąć.!» ---/ MotylI dziewczyna obydwie wyciągnęła dłonie,/ I usta doń zbliżyła, by go zmóc za chwilę./ Budda skinął. Śmierć przyszła. Fruwały motyle.