Lemański, Jan Lis i gęś Dug, Katarzyna Radlak, Emilia Rawska, Aneta Choromańska, Paulina Radlak, Emilia Fundacja Nowoczesna Polska Modernizm Liryka Wiersz Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez fundację Nowoczesna Polska z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów Łukasza Jachowicza. Utwór powstał w ramach "Planu współpracy z Polonią i Polakami za granicą w 2014 roku" realizowanego za pośrednictwem MSZ w roku 2014. Zezwala się na dowolne wykorzystanie utworu, pod warunkiem zachowania ww. informacji, w tym informacji o stosowanej licencji, o posiadaczach praw oraz o "Planie współpracy z Polonią i Polakami za granicą w 2014 r.". http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/lemanski-lis-i-ges Młoda Polska. Wybór poezyj, oprac. Tadeusz Boy-Żeleński, wyd. drugie, Wydawnictwo Zakładu Narodowego imienia Ossolińskich, Wrocław 1947. Domena publiczna - Jan Lemański zm. 1933 2004 xml text text 2013-01-15 pol http://redakcja.wolnelektury.pl/media/cover/image/6774631327_4f6815474f_o.jpg Waterdrops in the Animal Flower Cave, Barbados, Berit Watkin, CC BY 2.0 http://redakcja.wolnelektury.pl/cover/image/3944 DCC YDP YFJ 1DTP 3MP Jan Lemański Lis i gęś Słomka położona/ Między dwa bierwionabierwiono --- duży kawał drewna przeznaczony na opał; polano, szczapa./ Uleży, gdy są wilgłewilgłe (daw.) --- wilgotne., lecz pono/ Kruchy jej byt, gdy bierwiona płoną. Komu nazbyt mistycznym zda się to twierdzenie,/ Temu nadmienię/ Że słomka --- przyjaźń, a bierwiona ---/ On --- Ona. Gęś, młoda entuzjastka,/ Nieco dzika,/ Świeżo z gniazdka/ W świat wprowadzona;/ Lis, przecheraprzechera --- sprytny, przebiegły. poniekąd i kawał szkodnika:/ A przecie, co powiecie, moje panie? ---/ Najtkliwsze z sobą zawarli przymierze./ O życiu gęgała gęś idealnym,/ O wadach swych dziedzicznych/ Lis jej szczekał szczerze,/ Płakał na łonie jej nieprzemakalnym:/ Słowem, lisi skowyt i gęsie gęganie/ Były wzorem harmonii./ Nawet kury z uznaniem gdakały o lisie./ Lecz ach! cóż jest trwałego?.../ W południe, na błoni,/ Zwanej «Gęsie Błotko»,/ Bawili się/ Lis przy gęsi, gęś przy lisie/ Rozmową przyjacielską./ Fałsz, PochlebstwoLis mówił: --- «O jakże jest słodko,/ Znaleźć serce siostrzane! Od chwili, gdy atłas/ Twego puchu mnie olśnił, nie nęci mnie brat --- las,/ Łowy mi zbrzydły, i wiesz co?/ Od dziś żyję rzodkwią» ---/ --- «Ach tak, życie jest piękne,/ Tyś dobry, ja wiem...»/ --- «Nie, nie!... O, tkwią/ We mnie zarodki złego, ale niechaj pęknę,/ Jeżeli nie będę z czasem gęsiom równy». ---/ --- «Ja ci wierzę... Jakiś ty wymowny,/ Jaki inny,/ Niż obraz twój, kreślony mi w dobie dziecinnej,/ Gdym, rzuciwszy jaje,/ Rozpoznawać zaczęła gęsińca zwyczaje»./ --- «Hm, tak.../ Jednak wyznać trzeba,/ Że gleba/ Tu niezbyt sucha. Źle wpływa wilgoć na zdrowie./ Tam przejdźmy...»/ --- «Ach, chętnie! Papa gąsior miał przysłowie:/ Z druhem/ Dobrze i na lądzie suchym»./ I przeszli. Lis był na czczo./ Półuchem/ Słuchał gęsi, patrząc na jej tułów/ Okrągły; nozdrza rozdął, bo czuł ów/ Zapach, jakim gęś tchnie podniecona./ PodstępRzekł w końcu, jak Ofelii ów Hamlet w SzekspirzeHamlet --- dramat Williama Szekspira.:/ «Pozwól mi na swym łonie spocząć, luba siostro»./ Jakoż położył swą mordkę ostrą/ Na gęsi pierze./ Ta, wzruszona,/ Przyskrzydla go do łona,/ I aby ufność swą okazać snadnie,/ Z pieszczotą mu swą szyjkę między zęby kładnie./ Lis drgnął, spłonąwszy jak mina prochowa,/ Ściąłściąć (daw.) --- zacisnąć, ścisnąć. zęby, i gęsia głowa/ Odpadła od gardzieli.../ ŚmierćStruga krwi, jak alkiermesalkiermes --- barwik czerwony, wydobywany z owada zwanego czerwcem., wykwitła na błoni/ I drżała gęś bezgłowa w przedśmiertnej agonii./ Pasące się w oddali przyjaciółki ściętej/ Rozpierzchły się, wydając gęgliwe lamenty./ Krople krwi jak korale kapią z brody lisa,/ Co widząc, źdźbło kostrzewykostrzewa --- rodzaj trawy. trwożnie się kołysa,/ I niezabudki kwiat niewinnookiej/ Zgroza trzęsie,/ Gdy lis chrupie przyjacielskie zwłoki/ Gęsie. Łzy--- «Stało się» --- lis pomyślał./ Za czym z mokrą rzęsą/ Pojrzał w niebo i zawył:/ Głód--- «O przyrodo, matko!/ Czemu każesz jeść mięso,/ Gdyśmy duchem głodni?/ Czemu nas szlakiem cnoty/ Prowadzisz do zbrodni?/ Ha! krwawą zagadką/ Byt nasz! Oto w lat rozkwicie/ Była gęś... Dziś co z niej?/ Dziób, skrzydła, piór parę z ogona.../ Reszta --- zjedzona! O, życie, życie!...»